Unijny Mechanizm Ochrony Ludności: regiony i miasta apelują o większą rolę

Rosnąca częstotliwość klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka, od powodzi i pożarów lasów po stany zagrożenia zdrowia i zagrożenia geopolityczne, wskazuje na potrzebę udzielenia głosu miastom i regionom jako podmiotom udzielającym pierwszej pomocy – stwierdzili 2 lipca członkowie Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u).

W przyjętej na sesji plenarnej opinii w sprawie przeglądu Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności KR podkreślił, że władze lokalne i regionalne muszą być w pełni zaangażowane na wszystkich etapach zarządzania klęskami żywiołowymi. 

Chociaż główną odpowiedzialność za ochronę ludności nadal ponoszą państwa członkowskie, w opinii opracowanej przez Adama Banaszaka (PL/EA), członka Rady Powiatu Inowrocławskiego, podkreślono, że przygotowanie społeczne i działania pomocowe są często prowadzone przez władze lokalne i regionalne, a nie przez rządy centralne. W związku z tym KR wzywa do pełnego zaangażowania miast i regionów w ocenę ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi zarówno na szczeblu krajowym, jak i niższym niż krajowy, tak aby plany lepiej uwzględniały realia w terenie.

W opinii KR-u z zadowoleniem przyjmuje się wniosek Komisji Europejskiej dotyczący wzmocnienia Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności poprzez podejście międzysektorowe i uwzględniające wszystkie zagrożenia. Podkreśla jednak, że zdolności rescEU muszą być rozdzielone strategicznie, biorąc pod uwagę różnorodność regionów i ich bliskość do konkretnych zagrożeń, aby zapewnić szybką i skuteczną reakcję.

Członkowie KR-u ostrzegają również, że proponowany budżet może nie być wystarczający. Apelują o specjalne finansowanie dla władz lokalnych, które jest wiarygodne, dostępne i chronione przed przekierowaniem gdzie indziej. W opinii wzywa się również do rozszerzenia środków ochrony ludności na zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe, zakłócenia w infrastrukturze krytycznej oraz transgraniczne zagrożenia zdrowia. Sugeruje również ściślejszą koordynację z Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego i większe uznanie dla wolontariuszy.

Ponadto w opinii stwierdzono, że przystosowanie się do zmiany klimatu powinno zostać włączone do ochrony ludności, a mapowanie podatności na zagrożenia społeczne powinno być obowiązkowe, aby zapewnić odpowiednie wsparcie grupom ryzyka. Ponadto przywódcy lokalni i regionalni podkreślają potrzebę pogłębionych badań nad zapobieganiem klęskom żywiołowym oraz nowych narzędzi służących zwalczaniu przyczyn klęsk żywiołowych i ograniczaniu ich skutków, w oparciu o dowody naukowe i doświadczenia wymieniane między regionami.

W opinii wyraźnie podkreślono znaczenie uznania różnych kontekstów terytorialnych – takich jak regiony najbardziej oddalone, wyspiarskie, przygraniczne i sąsiadujące z wojną – oraz wezwano do wystarczającej elastyczności w realizacji unijnych celów w zakresie odporności na klęski i katastrofy, aby zapewnić ich skuteczne odzwierciedlenie w realiach regionalnych i lokalnych.

Cytat:

Sprawozdawca Adam Banaszak (PL/EA), członek Rady Powiatu Inowrocławskiego: Europejczycy słusznie oczekują, że Unia Europejska odegra większą rolę w ochronie ich przed rosnącymi zagrożeniami związanymi ze zmianą klimatu, klęskami żywiołowymi i coraz bardziej złożonym środowiskiem geopolitycznym. Budowanie bardziej odpornej Europy zaczyna się na szczeblu lokalnym. Władze lokalne i regionalne muszą być w pełni zaangażowane w kształtowanie strategii odporności i mieć bezpośredni dostęp do finansowania UE, aby przekształcić gotowość w konkretne działania na rzecz naszych społeczności.

Kontekst:

• Zdjęcia i nagrania wideo z sesji plenarnej.
• Obserwuj konto serwisu prasowego na stronie X.
• Przyjęta opinia jest jedną z 20 opinii, nad którymi KR pracuje nad oceną konkretnych aspektów i przepisów kolejnego długoterminowego budżetu UE (2028–2034): zapoznaj się z planem działania zawartym w opiniach.
• Mechanizm ma na celu wzmocnienie współpracy w zakresie ochrony ludności między państwami UE a 10 dodatkowymi państwami uczestniczącymi: Albania, Bośnia i Hercegowina, Islandia, Mołdawia, Czarnogóra, Macedonia Północna, Norwegia, Serbia, Turcja i Ukraina. Każdy kraj dotknięty klęską żywiołową, w Europie i poza nią, może zwrócić się o pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych za pośrednictwem mechanizmu Unijny Mechanizm Ochrony Ludności został uruchomiony 64 razy w samym 2025 r. w odpowiedzi na konflikty na Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, pożary lasów w Grecji, Hiszpanii, Bułgarii, Czarnogórze i Albanii lub huragan w regionie Karaibów. Od czasu jego utworzenia w 2001 r. mechanizm uruchomiono ponad 830 razy.

Kontakt:

Imię i nazwisko: Ondřej Chlup

Tel.: +32 228 220 79

Ondrej.Chlup@cor.europa.eu