Investeringen in onderwijs en cultuur moeten aansluiten bij de ambities van de Europese Unie

Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft met eenparigheid van stemmen twee adviezen goedgekeurd waarin er bij de EU op wordt aangedrongen de programma’s Erasmus+ en AgoraEU in het kader van het volgende meerjarig financieel kader (MFK) 2028-2034 adequaat te financieren en te waarschuwen voor bezuinigingen of herschikkingen vanuit het cohesiebeleid.

In de twee adviezen, die tijdens de CvdR-zitting van 6 mei 2026 zijn goedgekeurd, wordt aangedrongen op een zinvolle betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij het ontwerp, de uitvoering en het beheer van deze initiatieven.

Nu het debat over de volgende langetermijnbegroting van de Europese Unie toeneemt, dringt het Europees Comité van de Regio’s erop aan dat de financiering van Erasmus+ en AgoraEU in reële termen wordt beschermd en waarschuwt het voor bezuinigingen op programma’s ter ondersteuning van onderwijs, cultuur en democratische participatie. Het CvdR is van mening dat elke uitbreiding van de initiatieven in het volgende MFK met extra middelen moet worden gewaarborgd.

Erasmus+: een sociale lift

Het advies over het “Erasmus+-programma voor de periode 2028-2034”, opgesteld door rapporteur Roberto Pella (IT/EVP), burgemeester van Valdengo, is ingenomen met het voorstel van de Commissie, maar dringt aan op een aanzienlijk ambitieuzere begroting. Regio’s en steden benadrukken dat Erasmus+ moet functioneren als een echte sociale lift, in plaats van alleen een mobiliteitsprogramma voor de reeds bevoordeelden.

Daarom wordt er in het advies bij de Commissie op aangedrongen het programma inclusiever te maken en prioriteit te geven aan een ruimere toegang voor kansarme lerenden, jongeren uit kansarme gebieden en gebieden die te maken hebben met structurele uitdagingen zoals ontvolking, demografische achteruitgang of geografische afgelegen ligging. In dit verband zou het CvdR graag zien dat bijzondere aandacht wordt besteed aan de deelname van instellingen uit minder vertegenwoordigde regio’s aan de allianties van Europese universiteiten.

Wat governance en uitvoering betreft, pleiten de lokale overheden voor het behoud en de versterking van het gedecentraliseerde beheerssysteem van het programma en voor het maximaliseren van de synergieën met de structuur- en cohesie-instrumenten. Het Comité dringt erop aan dat deze synergieën worden gestuurd door de territoriale en demografische realiteit om een duurzaam langetermijneffect te waarborgen. In het advies wordt ook het gebrek aan duidelijkheid over de toewijzing van middelen voor de prioriteiten en acties van het programma betreurd en wordt gewaarschuwd dat incoherente uitvoeringskeuzes dubbel werk kunnen opleveren en de flexibiliteit en inclusie kunnen ondermijnen.

Daarnaast deelt het CvdR het standpunt van de EP-rapporteur over het belang van de ondersteuning van sport als sleutelelement in het Erasmus+-programma. Het beveelt ook proefprojecten aan om technische bijstand en capaciteitsopbouw te bieden aan gemeenten in afgelegen en achtergestelde gebieden en dringt aan op meer nadruk op mobiliteit in beroepsonderwijs en -opleiding.

AgoraEU: cultuur en waarden centraal in het MFK

In het AgoraEU-advies, opgesteld door rapporteur Csaba Borboly (RO/EVP), vicevoorzitter van de districtsraad van Harghita, wordt de door de Commissie voorgestelde holistische aanpak omarmd en wordt opgemerkt dat dit nieuwe kader de hoeksteen vormt van het volgende MFK en de gedeelde waarden van de EU belichaamt. Daarom benadrukt het CvdR dat het voldoende moet worden gefinancierd om deze rol te vervullen. Tegelijkertijd waarschuwt het Comité dat de consolidatie van Creatief Europa en CERV+ geen afbreuk mag doen aan de afzonderlijke onderdelen van het programma – cultuur, media, burgerparticipatie, gelijkheid en rechten – die elk hun eigen identiteit en doel moeten behouden.

Het CvdR dringt erop aan dat lokale overheden worden erkend als primaire uitvoerende partners, gezien hun centrale rol bij het bieden van ruimten waar democratie wordt beleefd, gepraktiseerd en vernieuwd. Het betreurt ook het ontbreken van een indicatieve lijst van subsidiabele maatregelen en acties, die het CvdR van essentieel belang acht voor transparantie, zodat begunstigden het programma op zinvolle wijze kunnen voorbereiden en ermee kunnen samenwerken.

Wat toegang en vereenvoudiging betreft, verzoeken regio’s en steden om vereenvoudigde subsidievormen zoals aanvragen in twee stappen en cascadesubsidies, verminderde eigenbijdragevereisten (niet meer dan 10 % van de totale subsidiabele kosten) en AgoraEU-contactpunten op nationaal en, in voorkomend geval, regionaal niveau. In het advies wordt ook gewezen op het belang van de bevordering van een verantwoord gebruik van artificiële intelligentie in de culturele en creatieve sectoren als een horizontale uitdaging die in het programma expliciet aan bod moet komen.

Het CvdR dringt aan op specifieke steun voor lokale en regionale mediaproductie en publieke omroep, met name in plattelandsgebieden die “mediawoestijnen” dreigen te worden, en op de uitdrukkelijke erkenning van de bescherming van cultureel erfgoed als autonome prioriteit met specifieke financiering.

Glenn Micallef, Europees commissaris voor Intergenerationele Eerlijkheid, Jeugdzaken, Cultuur en Sport, opende het debat door krachtig op te roepen tot meer financiële steun voor de programma’s Erasmus+ en AgoraEU. Hij betoogde dat rechtstreeks investeren in jongeren via deze initiatieven de meest waardevolle bijdrage is die kan worden geleverd. De Italiaanse minister van Sport en Jeugdzaken herhaalde dit sentiment en bevestigde dat projecten zoals Erasmus+ een strategisch engagement vormen om de maatschappelijke ontwikkeling te bevorderen.

Citaten

Rapporteur Roberto Pella (IT/EVP), burgemeester van Valdengo: “Erasmus+ is een van de belangrijkste succesverhalen van Europa en een hoeksteen van onze gedeelde Europese identiteit. Het toekomstige programma moet verder gaan — niet alleen met voldoende financiering, maar ook met eenvoudigere regels, meer flexibiliteit en gemakkelijkere toegang, waardoor kleinere organisaties ten volle kunnen deelnemen. Dit vereist ook echte steun voor achtergestelde gemeenten door middel van capaciteitsopbouw en praktische bijstand om deel te nemen aan acties in het kader van het programma, alsook een sterkere sportdimensie. Investeren in Erasmus+ betekent investeren in de vreedzame, concurrerende en inclusieve toekomst van Europa door jongeren in staat te stellen deze vorm te geven.”

Rapporteur Csaba Borboly (RO/EVP), vicevoorzitter van de districtsraad van Harghita: “AgoraEU stuurt Europa terug naar waar het altijd heeft gewoond: in lokale gemeenschappen, in minderheidsculturen en in creatieve workshops op het platteland. Voor Harghita en Covasna bevat dit advies een duidelijke boodschap: dorpen, ambachtslieden, minderheids-NGO's en jonge makers vormen de kern van de Europese culturele financiering. We hebben gezorgd voor meer erkenning voor etnische, nationale en taalkundige minderheden, eenvoudigere toegang voor kleinere begunstigden en territoriale monitoring om de kloof tussen steden en plattelandsgebieden te dichten. De eenheid van Europa begint waar diversiteit niet alleen wordt verkondigd, maar ook geleefd – en AgoraEU moet die belofte nu nakomen.”

Europees commissaris voor Intergenerationele Eerlijkheid, Jeugdzaken, Cultuur en Sport, Glenn Micallef: “Betrokkenheid van jongeren, cultuur en sport zijn allemaal essentieel voor onze democratie, onze identiteit en onze maatschappelijke veerkracht. Regio’s spelen een cruciale rol bij het weerspiegelen van deze prioriteiten in alle financieringsinstrumenten van de EU. Zo brengt u Europa dichter bij de burgers.”

Achtergrond

• Video en foto's van de CvdR-zitting.

• Op 16 juli 2025 heeft de Europese Commissie, als onderdeel van een pakket wetgevingsvoorstellen voor programma’s in het kader van het meerjarig financieel kader (MFK) 2028-2034, een verordening tot vaststelling van het Erasmus+-programma 2028-2034 voorgesteld.

• Het nieuwe programma AgoraEU werd ook op 16 juli 2025 gepresenteerd. Het combineert en bouwt voort op het programma Creatief Europa en het programma Burgers, gelijkheid, rechten en waarden (CERV), dat momenteel wordt gefinancierd uit het MFK 2021-2027.

• Het CvdR werkt momenteel aan 20 adviezen om specifieke aspecten van de toekomstige langetermijnbegroting van de EU voor de periode 2028-34 te beoordelen.

Contactpersoon:

Víctor Moreno Morales de Setién
Tel.: +32475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu