Regio’s en steden pleiten voor sterkere platformverantwoordelijkheid en kindveilig ontwerp

Het Europees Comité van de Regio’s pleit voor een “veiligheid door ontwerp”-benadering, verplichte effectbeoordelingen van kinderrechten en een leidende rol van lokale en regionale overheden op het gebied van mediageletterdheid.

De digitale ruimte is niet veilig genoeg voor kinderen en jongeren, en de verantwoordelijkheid voor het aanpakken van deze situatie moet bij platforms en regelgevers liggen, in plaats van bij minderjarigen zelf. Dit is de belangrijkste conclusie uit het advies over “De bescherming van jongeren en minderjarigen in de digitale omgeving”, opgesteld door rapporteur (DE/PSE), staatssecretaris van de regering van Rijnland-Palts, dat tijdens de zitting van het Europees Comité van de Regio’s op 6 mei 2026 met algemene stemmen is goedgekeurd.

Het CvdR erkent dat digitalisering de toegang tot informatie verruimt, creativiteit bevordert en grensoverschrijdende participatie vergemakkelijkt, maar waarschuwt dat het tegelijkertijd schade en risico’s vergroot. De blootstelling aan het aanzetten tot haat is de afgelopen jaren toegenomen, cyberpesten zorgt ervoor dat kinderen zich terugtrekken uit het sociale leven en desinformatie ondermijnt de deelname van minderjarigen aan democratische processen. Bovendien voegen deepfakes en chatbots die door generatieve AI zijn gemaakt, een extra risicolaag toe die bestaande regelgevingskaders nog niet adequaat hebben aangepakt.

Steden en regio’s stellen dat het ontwerp zelf van platforms deel uitmaakt van het probleem. Ondoorzichtige aanbevelingsalgoritmen en opzettelijk verslavende interactiemechanismen veroorzaken directe schade aan minderjarigen. In het advies wordt gepleit voor regelgevende maatregelen om praktijken die verslaving aanmoedigen, zoals “loot boxes” in videogames, te verbieden of te beperken, en wordt geëist dat mechanismen ter bevordering van dwangmatig gebruik volledig transparant worden gemaakt.

Platforms moeten duidelijk en effectief verantwoordelijk worden gehouden

Volgens het CvdR domineert een klein aantal internationale aanbieders de markt, terwijl zij profiteren van een preferentiële aansprakelijkheidsregeling die weinig directe juridische verantwoordelijkheid voor inhoud laat. Lokale en regionale overheden eisen dat deze onevenwichtigheid wordt gecorrigeerd en wijzen elke overdracht van verantwoordelijkheid aan minderjarigen ten stelligste af. Ze verwerpen ook algemene verboden op sociale netwerken, die beperkingen zouden opleggen aan het recht van jongeren op informatie, privacy en participatie. Een op leeftijd gebaseerd verbod kan niet in de plaats komen van zinvolle verplichtingen voor platforms of vereisten voor “veiligheid door ontwerp”.

Het advies is echter duidelijk dat leeftijdsgebaseerde regelgeving en platformverantwoordelijkheid elkaar niet uitsluiten. Het Comité van de Regio's erkent dat op basis van verplichte leeftijdscontrole een minimumleeftijd van 14 jaar voor toegang tot bepaalde socialemediadiensten kan worden overwogen, in combinatie met afdwingbare leeftijdsgeschikte ontwerpnormen voor platforms die gebruikers tot 16 jaar bedienen. In plaats van een bot instrument presenteert het CvdR dit als een gerichte, evenredige reactie op de specifieke beschermingsbehoeften van verschillende leeftijdsgroepen.

De CvdR-leden zijn ingenomen met het feit dat Europa een voortrekkersrol speelt op het gebied van regelgeving met instrumenten zoals de richtlijn audiovisuele mediadiensten (AVMSD) en de wet inzake digitale diensten (DSA), maar pleiten voor consistente handhaving van de regelgeving. In dit verband dringen zij aan op de strikte toepassing van de artikelen 28 en 34 van de digitaledienstenverordening op grote platforms en vragen zij om verduidelijking van de voorrang van de richtlijn audiovisuele mediadiensten op de digitaledienstenverordening met betrekking tot media-inhoud. Er wordt ook verzocht om verplichte effectbeoordelingen van de rechten van het kind voor alle digitale diensten.

Wat technische bescherming betreft, en in overeenstemming met de aanpak van de Europese Commissie, ondersteunen steden en regio’s systemen voor leeftijdsverificatie als een doeltreffende oplossing, mits deze evenredig zijn en de privacy volledig eerbiedigen, en kwetsbare groepen niet uitsluiten. Zij verzoeken de lidstaten ook om de regels van de richtlijn audiovisuele mediadiensten met betrekking tot influencers toe te passen. Platforms moeten een “veiligheid door ontwerp”-benadering hanteren die is toegesneden op minderjarigen, waarbij donkere patronen zoals oneindig autoplay, manipulatieve meldingen en beloningslussen worden geëlimineerd.

Lokale overheden — partners bij het verbeteren van mediageletterdheid

In het advies worden lokale en regionale overheden aangewezen als belangrijke actoren en multiplicatoren bij het versterken en bevorderen van mediageletterdheid. Territoriale verschillen op het gebied van connectiviteit, digitale geletterdheid en toegang tot advies- en ondersteuningsdiensten kunnen de risico’s in zowel stedelijke als plattelandsregio’s vergroten, evenals die met structurele zwakke punten, waardoor de sociale ongelijkheid toeneemt. Bij elke EU-maatregel moet met deze verschillen rekening worden gehouden.

Het CvdR benadrukt dat kinderen bewuster moeten worden gemaakt van de kansen, maar ook van de risico’s in de digitale omgeving, en dringt erop aan dat de richtsnoeren voor leerkrachten inzake desinformatie worden herzien en versterkt.

Glenn Micallef, commissaris voor Intergenerationele Eerlijkheid, Jeugdzaken, Cultuur en Sport, die tijdens de plenaire vergadering aan het debat heeft deelgenomen, benadrukte dat de bescherming van jongeren in de digitale omgeving een maatschappelijke verantwoordelijkheid is geworden, die van cruciaal belang is voor de ondersteuning van minderjarigen en, in sommige gevallen, voor het redden van levens. Hij benadrukt dat deze doelstelling moet worden nagestreefd op drie kerngebieden: regelgeving, preventie en empowerment.

Citaat

Rapporteur Heike Raab (DE/PSE), staatssecretaris van Rijnland-Palts en voorzitter van de commissie SEDEC: “Digitale technologieën geven vorm aan ons leven, ook dat van onze kinderen. We willen dat ze profiteren van deze innovaties, maar we moeten ze ook beschermen tegen de gevaren van het internet. Een op de leeftijd afgestemd gebruik van digitale diensten en een betere mediageletterdheid zijn van vitaal belang voor onze steden en regio’s. Platforms moeten hun verantwoordelijkheid nemen.”

Glenn Micallef, commissaris voor Intergenerationele Eerlijkheid, Jeugdzaken, Cultuur en Sport: “We zouden kinderen nooit in diep water sturen voordat ze leren zwemmen. Dus waarom zouden we hen de digitale wereld laten navigeren zonder de tools om dit veilig te doen? Daarom moeten we investeren in digitale geletterdheid voor kinderen, ouders en opvoeders.”

Achtergrond

• Video en foto's van de CvdR-zitting.
  
  
• Mediapakket over het advies, met videoverklaringen van rapporteur Heike Raab en verschillende CvdR-leden.
  
  
• Brochure over "Jeugdbescherming in de digitale wereld".

• Het verslag “Youth Protection in the Digital Sphere”, onder leiding van de commissie SEDEC, evalueert de huidige stand van het EU-recht en de huidige praktijk inzake de bescherming van minderjarigen in de digitale omgeving, met inbegrip van de digitale media, en draagt bij tot de lopende discussie en het komende EU-optreden ter zake.

• Als reactie op de toenemende cyberpesten en de eisen van burgers en jongeren om actie te ondernemen, heeft de Commissie een actieplan aangenomen.
  
• Informatie over de door de Europese Commissie aangekondigde leeftijdsverificatie-app.

Contactpersoon:

Víctor Moreno Morales de Setién
Tel.: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu