Prioriteiten van het Poolse voorzitterschap op het gebied van cohesie en veiligheid, met krachtige steun van Europese steden en regio's

Sociaal-economische en territoriale cohesie zorgt voor interne veiligheid, voorkomt frustratie en euroscepticisme die de stabiliteit van de EU kunnen bedreigen, vertelde de Poolse staatssecretaris op 2 april aan leden van het Europees Comité van de Regio's in een debat over het Poolse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie.

De CvdR-discussie vond plaats op een cruciaal moment — het lopende debat over de toekomst van het cohesiebeleid en in afwachting van het komende voorstel van de Commissie over het volgende meerjarig financieel kader. Polen heeft van Europese veiligheid in al zijn dimensies – extern, intern, informatief, economisch, energie-, voedsel- en gezondheidsbeleid – de prioriteit gemaakt van zijn halfjaarlijkse voorzitterschap van ministeriële bijeenkomsten op EU-niveau. 

Jan Szyszko, staatssecretaris bij het ministerie van Ontwikkelingsfondsen en Regionaal Beleid van Polen, benadrukte dat de sociaal-economische en territoriale cohesie van cruciaal belang is voor de verwezenlijking van de EU-doelstellingen, waaronder veiligheid, veerkracht, concurrentievermogen en de groene en digitale transitie. Halverwege het voorzitterschap noemde de Poolse vertegenwoordiger enkele van de reeds geboekte successen onder verwijzing naar de conclusies van de Raad over het cohesiebeleid na 2027, die vorige week op 28 maart door de Raad Algemene Zaken zijn aangenomen. In de conclusies bevestigden de lidstaten onder meer: dat het cohesiebeleid open moet blijven staan voor alle regio's en een sleutelrol moet blijven spelen bij het verkleinen van de regionale verschillen in de EU, door minder ontwikkelde regio's te helpen hun achterstand op de meer ontwikkelde regio's in te halen. 

CvdR-leden uit onder meer Frankrijk, Slowakije, Finland en Polen namen het woord in een debat waarin onder meer werd gewezen op het risico dat cohesiefondsen worden verlegd naar andere dringende veiligheidsbehoeften gezien de wereldwijde geopolitieke spanningen en de oorlog in Oekraïne.  De leden van het CvdR benadrukten dat het dringend noodzakelijk is het concurrentievermogen, de veerkracht, de veiligheid en de defensie van de EU te versterken, maar zeiden dat deze inspanningen niet ten koste mogen gaan van middelen die zijn bestemd voor het overbruggen van regionale lacunes.

De heer Szyszko benadrukt dat er geen tegenstelling is tussen cohesie en concurrentievermogen. Het gaat om complementair beleid dat investeringen in kleine en middelgrote ondernemingen vereist. 

Lokale en regionale vertegenwoordigers waarschuwden voor de verleiding om toekomstige EU-cohesiefondsen gecentraliseerd en territoriaal blind op te zetten en te beheren. 

De leden benadrukten dat in het governancemodel van het cohesiebeleid rekening moet worden gehouden met de bestaande verdeling van bevoegdheden en coördinatiesystemen tussen de verschillende bestuursniveaus in elke lidstaat en met de rol van regionale en lokale overheden bij de ontwikkeling, programmering, beheer, uitvoering, monitoring en evaluatie van het beleid. 

Het Poolse voorzitterschap heeft het CvdR specifiek verzocht om wetgevingsaanbevelingen over het cohesiebeleid. Het CvdR zal zijn voorstellen in mei 2025 afhandelen met de goedkeuring van een advies getiteld “Cohesiebeleidals belangrijke motor voor de verwezenlijking van de EU-doelstellingen en -hervormingen: hoe kan verder worden voortgebouwd op zijn prestatiegerichte aanpak, met inachtneming van decentralisatie, partnerschap en multilevel governance? Rapporteur is Isabelle Boudineau (FR/PSE), lid van de regioraad van Nouvelle-Aquitaine. 

Citaten:

Kata Tüttő, voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s: "Het Poolse voorzitterschap heeft blijk gegeven van een opmerkelijke inzet en een echte geest van samenwerking met het Comité van de Regio's, met name als het gaat om het vormgeven van de toekomst van het cohesiebeleid na 2027. Staatssecretaris Jan Szyszko van het ministerie van Ontwikkelingsfondsen en Regionaal Beleid wil ik van harte bedanken dat hij zich vandaag bij ons heeft aangesloten en zo betekenisvol heeft bijgedragen aan onze plenaire vergadering. Het was een eer om het Comité van de Regio's te vertegenwoordigen tijdens de werklunch van de Raad Algemene Zaken met de ministers, waar we een open en constructieve gedachtewisseling hebben gehouden over het cohesiebeleid. Wij kijken ernaar uit onze uitzonderlijke samenwerking in de komende maanden voort te zetten en het door het Poolse voorzitterschap gevraagde advies (Cohesiebeleid als belangrijke motor voor de verwezenlijking van de EU-doelstellingen en -hervormingen) ter goedkeuring voor te leggen. Voortbouwend op de conclusies van de Raad van 25 maart moeten we blijven samenwerken om vorm te geven aan een toekomstig cohesiebeleid dat geworteld is in gedeeld beheer en echte multilevel governance — waarbij onze regio’s en steden centraal staan. Het cohesiebeleid is meer dan alleen een financieringsinstrument: het is de langetermijnlijm die de Europese Unie bij elkaar houdt. In tijden als deze, waarin de EU zowel onder interne als externe druk staat, hebben we meer dan ooit het leiderschap, de innovatie en de veerkracht van onze lokale en regionale overheden nodig. We mogen het cohesiebeleid niet laten uitgroeien tot een ziekenfonds om de neveneffecten van verschuivende prioriteiten op te vangen. Het is geen troostprijs voor de achterblijvers, maar een strategische investering in de eenheid, toekomst en kracht van Europa."

Jan Szyszko, staatssecretaris, ministerie van Ontwikkelingsfondsen en Regionaal Beleid van Polen: "Cohesiebeleid en sterke regio's zijn van cruciaal belang voor het vergroten van de economische veiligheid. Door middel van het cohesiebeleid vergroten we onze veerkracht, versnellen we onze digitale en energietransitie en versterken we de eenheid van onze samenlevingen. Door de sociale en economische ongelijkheden tussen de Europese regio's te verminderen, kunnen we de stabiliteit van de Europese Unie versterken en polarisatie en sociale ontevredenheid tegengaan. Onze regio's en steden zijn waar de belangrijkste veranderingen plaatsvinden, waar de mensen de uitdagingen ervaren en de kansen die de toekomst van de gemeenschap vormgeven. Het cohesiebeleid moet inspelen op hun werkelijke behoeften, het potentieel van gemeenschappen versterken en hen de instrumenten voor duurzame ontwikkeling bieden. Zoals voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie zei, hebben we een versterkt cohesie- en groeibeleid nodig waarin de regio's centraal staan. In de mededeling over de weg naar het volgende MFK is ook benadrukt dat de nationale, regionale en lokale autoriteiten erbij moeten worden betrokken." 

Achtergrondinformatie:

• Het debat kan worden bekeken op dewebsite van het CvdR.
• In het kader van een informele ministeriële bijeenkomst in Warschau in mei, die parallel zal plaatsvinden met een bijeenkomst van de OESO-ministers die verantwoordelijk zijn voor regionaal beleid, zal het Comité van de Regio's de gelegenheid krijgen om de standpunten van het CvdR over de resultaatgerichte aanpak van het cohesiebeleid uiteen te zetten.
• Tijdens het Poolse voorzitterschap zal het CvdR zijn politieke aanbevelingen vanuit lokaal en regionaal perspectief presenteren tijdens een reeks informele Raadszittingen en belangrijke evenementen op hoog niveau van het voorzitterschap. De kalender van het voorzitterschap vindt u hier.
• Vanaf 1 januari en in de eerste helft van 2025 bekleedt Polen het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Het Poolse voorzitterschap is het eerste van het huidige voorzitterschapstrio, dat Denemarken (2e halfjaar van 2025) en Cyprus (1e halfjaar van 2026) omvat. Dit is de tweede keer dat Polen het voorzitterschap van de Raad bekleedt, de eerste keer in het tweede halfjaar van 2011.

Contactpersoon:

Wioletta Wojewodzka

+32 473 84 39 86

Wioletta.wojewodzka@cor.europa.eu