Steden en regio’s dringen aan op een sterkere focus op de lokale rol in het herstel van Oekraïne

De verklaring van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne komt aan de vooravond van een belangrijke donorvergadering.

De Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne heeft er op 24 juni bij de Oekraïense regering en internationale partners op aangedrongen de behoeften van Oekraïense gemeenten en regio’s beter te beoordelen en aan te pakken, gemeenten en regio’s te erkennen als strategische partners en besluitvormers bij de herstel- en wederopbouwinspanningen van Oekraïne, en de coördinatie van de steun op lokaal en regionaal niveau te verbeteren.

De 100 leden van de Alliantie hebben hun oproep gedaan in een gezamenlijke verklaring tijdens een bijeenkomst in Gdańsk aan de vooravond van de conferentie over het herstel van Oekraïne (URC), het belangrijkste evenement van het jaar dat gericht was op de wederopbouw en modernisering van Oekraïne in reactie op de grootschalige invasie van Rusland. De bijeenkomst van de Alliantie werd bijgewoond door vertegenwoordigers van het donorplatform voor Oekraïne - een door de G7 geleid initiatief om de financiering en bijstand voor Oekraïne te coördineren - en de bijeenkomst bood de regeringen van Frankrijk en Duitsland, met de steun van de regering van Polen, de gelegenheid om een oproep tot het indienen van voorstellen te doen voor gemeenten uit de landen van de Weimardriehoek (Duitsland, Frankrijk en Polen) die partnerprojecten met Oekraïense gemeenten willen opzetten.

In de gezamenlijke verklaring van de Alliantie, die bestaat uit territoriale verenigingen van Oekraïne en de EU, het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa, afzonderlijke steden en regio’s en andere organisaties, wordt opgeroepen tot:

• Erkenning van gemeenten en regio’s als de kern van de veerkracht van Oekraïne: In de verklaring wordt benadrukt dat de Oekraïense lokale en regionale overheden een "beslissende rol spelen bij het functioneren en de verbondenheid van gemeenschappen", het in stand houden van essentiële diensten, het versterken van de energie- en waterzekerheid, het ondersteunen van innovatie en het coördineren van humanitaire hulp en het plannen van herstel op lange termijn. In de verklaring wordt opgeroepen tot meer steun voor “win-winpartnerschappen” tussen Oekraïense en EU-gemeenten en -regio’s, en tot een sterkere coördinatie van de Europese steun, met name om tegemoet te komen aan de energiebehoeften van Oekraïne.
• Erkenning van regionaal beleid en goed bestuur als cruciaal: Lokaal en regionaal zelfbestuur en decentralisatie zijn "essentieel" voor de veerkracht van Oekraïne en "een fundamentele pijler" van de weg van Oekraïne naar herstel en toetreding tot de EU, aldus de verklaring. De alliantie dringt er bij de Oekraïense regering op aan lokale en regionale overheden te raadplegen via “inclusieve platforms” en vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden op te nemen in belangrijke structuren voor herstelplanning en -governance. Het dringt aan op systematische samenwerking met het donorplatform voor Oekraïne en op een sterkere lokale en regionale dimensie van het door de Wereldbank geleide evaluatieverslag over snelle schade en behoeften. Er zullen duurzame internationale investeringen nodig zijn om de capaciteit van gemeenten en regio's op te bouwen, aldus de verklaring.
• Erkenning van het potentieel van samenwerking tussen regio's: In de verklaring wordt benadrukt dat grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking het herstel van Oekraïne kan "versnellen" en "territoriale en sociaal-economische cohesie kan bevorderen door middel van gezamenlijke projecten op het gebied van infrastructuur, overheidsdiensten, crisis- en rampenrisicoparaatheid". De alliantie moedigt een intensiever gebruik van EU-programma’s en -platforms aan, benadrukt de behoefte aan speciale steun voor EU-regio’s die aan Oekraïne grenzen “gezien hun rol bij de ondersteuning van de militaire inspanningen en wederopbouw van Oekraïne”, en benadrukt dat de EU de programma’s moet uitbreiden tot momenteel niet-subsidiabele Oekraïense regio’s.
• Erkenning van de noodzaak van een sterkere coördinatie met lokale en regionale overheden: De Alliantie roept op tot een grotere betrokkenheid van gemeenten en regio’s bij behoeftenbeoordelingen, tot gereserveerde en transparante financiering voor lokale ontwikkeling en tot een beter en beter gecoördineerd gebruik van bestaande instrumenten en mechanismen ter ondersteuning van peer-to-peerpartnerschappen, overheidsinvesteringen en monitoring. In de verklaring wordt benadrukt hoe belangrijk het is te investeren in menselijk kapitaal, ontheemden en vluchtelingen te ondersteunen en de Oekraïense diaspora te betrekken.

De volledige verklaring kan worden gedownload.

Het Europees Comité van de Regio’s is medeoprichter van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne en fungeert als secretariaat.

Citaten:

• Antje Grotheer, voorzitter van het parlement van Bremen en voorzitter van de CvdR-werkgroep Oekraïne, namens de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne: "Gemeenten en regio's moeten worden erkend als strategische partners bij de planning en uitvoering van steun voor herstel. Wat betekent dat in de praktijk?Ten eerste moeten we gehoord worden door donoren en institutionele partners. In dit verband is ons belangrijkste pleidooi voor het donorplatform voor Oekraïne het overwegen van een meer systematische dialoog met de lokale en regionale overheden. Ten tweede moeten de behoeften van gemeenten en regio’s naar behoren worden beoordeeld. Daartoe moet de Wereldbank in de jaarlijkse verslagen over de snelle beoordeling van schade en behoeften rekening houden met een specifiek onderdeel over de lokale en regionale behoeften. Ten derde moet naar behoren worden ingespeeld op de behoeften van gemeenten en regio's. In dit verband moet ik het belang van verdere decentralisatie onderstrepen. Het is van cruciaal belang geweest voor de veel bewonderde veerkracht van Oekraïne en zijn vermogen om gemeenschappen te laten functioneren - maar het is geen afgeronde deal. Tot slot zijn wij van mening dat er steeds meer behoefte is aan een sterkere coördinatie van de steun die gericht is op gemeenten en regio's. Het zou nuttig zijn om de punten tussen de behoeften en de beschikbare steuninstrumenten te kunnen verbinden en gemeenten en regio’s en de donoren daarmee verband houdende richtsnoeren te kunnen bieden."
• Oleksii Riabykin, viceminister van Heropbouw en minister van Ontwikkeling van Gemeenschappen en Gebieden van Oekraïne: "Oekraïne bevindt zich in een unieke positie. We verdedigen ons land tegen Russische agressie, herbouwen onze lokale gemeenschappen en regio’s en bereiden ons voor op toekomstig lidmaatschap van de Europese Unie. Allemaal tegelijk. Lokale gemeenschappen zijn de basis geworden voor de veerkracht van Oekraïne. We gaan een nieuwe fase in, van het reageren op de gevolgen van de oorlog naar het opbouwen van veerkracht en ontwikkeling op lange termijn. Deze aanpak vormt de kern van de lokale en regionale dimensie van URC 2026. We zullen bespreken hoe kan worden overgestapt van plannen naar resultaten, van ideeën naar uitvoering, en van wederopbouw naar het creëren van veerkrachtige gemeenschappen en regio’s voor de toekomst, en over de unieke ervaring van Oekraïense gemeenschappen, die kan helpen de veerkracht in heel Europa te versterken.”
• Paweł Kowal, voorzitter van de Raad voor samenwerking met Oekraïne van de Poolse regering: "Herstel gaat niet alleen over wederopbouw; het gaat ook om de wederopbouw van het sociale leven en vanuit dat oogpunt is de rol van zelfbestuur - met name steden en regio's - van cruciaal belang. Ik ben blij dat we dit jaar tijdens de conferentie over het herstel van Oekraïne hebben besloten het lokale en regionale element uit te breiden. Ik wil twee belangrijke elementen voor mij benadrukken. Ten eerste is de behoefte aan opgeleide mensen in steden voorbereid op samenwerking met westerse partners, banken en internationale organisaties. Ten tweede de rol van grensregio's. Deze regio’s hebben sinds het begin van de Russische agressie aanzienlijke verantwoordelijkheden, maar zullen een bijzondere rol spelen bij de mogelijke overdracht van knowhow en technologieën en als brug tussen de EU en de NAVO.”
• Aleksandra Dulkiewicz (PL/EVP), burgemeester van Gdańsk en voormalig voorzitter van de werkgroep Oekraïne: "Zeventig procent van de EU-wetgeving wordt op lokaal niveau ten uitvoer gelegd. Daarom is het uiterst belangrijk om de capaciteit van openbare diensten op lokaal en regionaal niveau op te bouwen. Ik ben ook erg blij dat we steeds meer partnerschappen aangaan met lokale en regionale overheden. Maar er moet nog veel gebeuren. Ten derde is het van de kant van de Europese Unie uiterst belangrijk om te leren hoe veerkrachtige gemeenschappen kunnen worden opgebouwd. Dit is iets dat Oekraïense partners voor onze samenlevingen en ons openbaar bestuur kunnen betekenen.”

Achtergrond

• Volledige tekst: “Joint Statement on Empowering Local and Regional Authorities for the Reconstruction and Future EU Accession of Ukraine” van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw.
• Opname: De vergadering op politiek niveau van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw kan opnieuw worden bekeken op de website van het Europees Comité van de Regio’s. Er zijn ook foto's beschikbaar. Voor aanvullend videomateriaal kunt u contact opnemen met het Europees Comité van de Regio’s.
• Conferentie over het herstel van Oekraïne: De conferentie over het herstel van Oekraïne (URC) werd opgericht na de grootschalige Russische invasie, voortbouwend op de fundamenten van de jaarlijkse conferentie over de hervorming van Oekraïne die in 2017 werd opgericht door vrienden van Oekraïne, waaronder de Europese Unie. In 2022 vond de URC plaats in Lugano, waar de beginselen voor het herstel en de wederopbouw van Oekraïne werden vastgesteld. In 2023 richtte de URC zich in Londen op herstelplannen, oorlogsverzekeringen en hervormingen. In Berlijn in 2024 en Rome in 2025 richtte de URC zich op de zakelijke, menselijke, lokale en regionale en EU-dimensies van het herstel, de wederopbouw, de hervorming en de modernisering van Oekraïne. De URC 2026 in Gdansk heeft vijf thematische dimensies, waaronder een lokale en regionale dimensie die gericht is op het opbouwen van veerkrachtige gemeenschappen door middel van duurzame stedelijke en plattelandsontwikkeling, gemoderniseerde huisvesting, gedecentraliseerde energiesystemen en versterkte lokale economieën. De andere thema's zijn veiligheid en defensie, en de bedrijfs-, menselijke en EU-integratiedimensies.
• Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw: Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) is in juni 2022 medeoprichter van de Europese Alliantie van steden en regio’s voor de wederopbouw van Oekraïne. andere medeoprichters zijn onder meer het Congres van lokale en regionale overheden van de Raad van Europa.

Contact

Andrew Gardner

Tel.: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu