Miasta i regiony domagają się większego nacisku na lokalną rolę w odbudowie Ukrainy

Oświadczenie Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy wygłoszono w przeddzień spotkania głównych darczyńców.

W dniu 24 czerwca Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy wezwał ukraiński rząd i partnerów międzynarodowych do pełniejszej oceny i zaspokojenia potrzeb ukraińskich gmin i regionów, do uznania gmin i regionów za strategicznych partnerów i decydentów w działaniach Ukrainy na rzecz odbudowy i rekonstrukcji oraz do poprawy koordynacji wsparcia na szczeblu lokalnym i regionalnym.

100 członków Sojuszu ogłosiło swój apel we wspólnym oświadczeniu na spotkaniu w Gdańsku w przeddzień konferencji na temat odbudowy Ukrainy (URC), głównego wydarzenia roku poświęconego odbudowie i modernizacji Ukrainy w odpowiedzi na pełnoskalową inwazję Rosji. W spotkaniu Sojuszu uczestniczyli przedstawiciele Platformy Darczyńców Ukrainy - inicjatywy G7 na rzecz koordynacji finansowania i pomocy dla Ukrainy - a spotkanie stanowiło okazję dla rządów Francji i Niemiec, przy wsparciu rządu Polski, do ogłoszenia zaproszenia do składania wniosków dla gmin z krajów Trójkąta Weimarskiego (Niemcy, Francja i Polska), które chcą ustanowić projekty partnerskie z ukraińskimi gminami.

We wspólnym oświadczeniu sojuszu, w skład którego wchodzą stowarzyszenia terytorialne Ukrainy i UE, Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, poszczególne miasta i regiony oraz inne organizacje, wezwano do:

• Uznanie gmin i regionów za podstawę odporności Ukrainy: W oświadczeniu podkreślono, że ukraińskie władze lokalne i regionalne odgrywają „decydującą rolę w utrzymaniu funkcjonowania i łączności społeczności”, podtrzymywaniu podstawowych usług, zwiększaniu bezpieczeństwa energetycznego i wodnego, wspieraniu innowacji i koordynowaniu pomocy humanitarnej przy planowaniu długoterminowej odbudowy. W oświadczeniu wezwano do zwiększenia wsparcia dla „partnerstw korzystnych dla wszystkich” między ukraińskimi i unijnymi gminami i regionami oraz do ściślejszej koordynacji wsparcia europejskiego, w szczególności w odpowiedzi na potrzeby energetyczne Ukrainy.
• Uznanie polityki regionalnej i dobrych rządów za kluczowe: W oświadczeniu stwierdzono, że samorząd lokalny i regionalny oraz decentralizacja są „kluczowe” dla odporności Ukrainy i „podstawowym filarem” ukraińskiej drogi do odbudowy i przystąpienia do UE. Sojusz wzywa rząd Ukrainy do konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi za pośrednictwem „platform integracyjnych” oraz do włączenia przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych w kluczowe struktury planowania odbudowy i zarządzania. Wzywa do systematycznej współpracy z platformą darczyńców na rzecz Ukrainy oraz do wzmocnienia lokalnego i regionalnego wymiaru prowadzonego przez Bank Światowy sprawozdania z szybkiej oceny szkód i potrzeb. Konieczne będą trwałe inwestycje międzynarodowe w celu budowania zdolności gmin i regionów.
• Uznanie potencjału współpracy między regionami: W oświadczeniu podkreślono, że współpraca transgraniczna, transnarodowa i międzyregionalna może „przyspieszyć” odbudowę Ukrainy oraz „zwiększyć spójność terytorialną i społeczno-gospodarczą poprzez wspólne projekty w zakresie infrastruktury, usług publicznych, gotowości na wypadek kryzysu i ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi”. Sojusz zachęca do szerszego korzystania z programów i platform UE, podkreśla potrzebę specjalnego wsparcia dla regionów UE sąsiadujących z Ukrainą „ze względu na ich rolę we wspieraniu wysiłków wojskowych i odbudowy Ukrainy”, a także potrzebę rozszerzenia przez UE programów na obecnie niekwalifikujące się regiony Ukrainy.
• Uznanie potrzeby ściślejszej koordynacji z władzami lokalnymi i regionalnymi: Sojusz wzywa do większego zaangażowania gmin i regionów w ocenę potrzeb, do wyodrębnionego i przejrzystego finansowania rozwoju lokalnego oraz do lepszego i bardziej skoordynowanego wykorzystania istniejących narzędzi i mechanizmów wspierających partnerstwa partnerskie, inwestycje publiczne i monitorowanie. W oświadczeniu podkreślono znaczenie inwestowania w kapitał ludzki, wspierania przesiedleńców i uchodźców oraz angażowania ukraińskiej diaspory.

Pełne oświadczenie jest dostępne do pobrania.

Europejski Komitet Regionów jest współzałożycielem Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy i pełni funkcję jego sekretariatu.

Cytaty:

• Antje Grotheer, przewodnicząca parlamentu kraju związkowego Brema i przewodnicząca grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy, przemawiająca w imieniu Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy: „Gminy i regiony należy uznać za partnerów strategicznych w planowaniu i wdrażaniu wsparcia odbudowy. Co to oznacza w praktyce?Po pierwsze, musimy być wysłuchani przez darczyńców i partnerów instytucjonalnych. W związku z tym naszym głównym apelem do platformy darczyńców na rzecz Ukrainy jest rozważenie bardziej systematycznego dialogu z władzami lokalnymi i regionalnymi. Po drugie, należy odpowiednio ocenić potrzeby gmin i regionów. W tym celu Bank Światowy powinien rozważyć specjalną sekcję poświęconą potrzebom lokalnym i regionalnym w rocznych sprawozdaniach z szybkiej oceny szkód i potrzeb. Po trzecie, należy odpowiednio uwzględnić potrzeby gmin i regionów. W tym miejscu muszę podkreślić znaczenie dalszej decentralizacji. Miało to kluczowe znaczenie dla bardzo podziwianej odporności Ukrainy i jej zdolności do utrzymania funkcjonowania społeczności - ale nie jest to umowa zrealizowana. Ponadto uważamy, że istnieje coraz większa potrzeba ściślejszej koordynacji wsparcia skierowanego do gmin i regionów. Przydatna byłaby możliwość powiązania potrzeb z dostępnymi instrumentami wsparcia oraz oferowania powiązanych wytycznych gminom i regionom, a także darczyńcom”.
• Oleksii Riabykin, wiceminister odbudowy i minister rozwoju wspólnot i terytoriów Ukrainy: „Ukraina znajduje się w wyjątkowej sytuacji. Bronimy naszego kraju przed rosyjską agresją, odbudowujemy nasze lokalne społeczności i regiony oraz przygotowujemy się do przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej. Wszystko w tym samym czasie. Społeczności lokalne stały się podstawą odporności Ukrainy. Wchodzimy w nowy etap, przechodząc od reagowania na konsekwencje wojny do budowania długoterminowej odporności i rozwoju. Podejście to znajduje się w centrum lokalnego i regionalnego wymiaru URC 2026. Porozmawiamy o tym, jak przejść od planów do rezultatów, od pomysłów do realizacji oraz od odbudowy do tworzenia odpornych społeczności i regionów na przyszłość, a także o wyjątkowych doświadczeniach społeczności ukraińskich, które mogą pomóc wzmocnić odporność w całej Europie.
• Paweł Kowal, przewodniczący Rady Współpracy Rządu RP z Ukrainą: „Odbudowa to nie tylko odbudowa; Chodzi również o odbudowę życia społecznego i z tego punktu widzenia kluczowa jest rola samorządu - zwłaszcza miast i regionów. Cieszę się, że zdecydowaliśmy się i rozszerzyliśmy element lokalny i regionalny w tegorocznej konferencji na temat odbudowy Ukrainy. Chciałbym podkreślić dwa ważne dla mnie elementy. Po pierwsze, potrzeba wyszkolonych ludzi w miastach przygotowanych do współpracy z zachodnimi partnerami, bankami i organizacjami międzynarodowymi. Po drugie, rola regionów przygranicznych. Regiony te ponoszą znaczną odpowiedzialność od początku rosyjskiej agresji, ale odegrają szczególną rolę w potencjalnym transferze know-how i technologii oraz jako pomost między UE a NATO.
• Aleksandra Dulkiewicz (PL/EPL), burmistrz Gdańska i była przewodnicząca grupy roboczej ds. Ukrainy: „Siedemdziesiąt procent prawa UE wdraża się na szczeblu lokalnym. Dlatego niezwykle ważne jest budowanie zdolności usług publicznych na szczeblu lokalnym i regionalnym. Cieszę się również, że zwiększamy liczbę partnerstw z władzami lokalnymi i regionalnymi. Ale jest jeszcze wiele do zrobienia. Po trzecie, ze strony Unii Europejskiej niezwykle ważne jest, aby nauczyć się budować odporne społeczności. Jest to coś, co ukraińscy partnerzy mogą wnieść do naszych społeczeństw i do naszej administracji publicznej”.

Kontekst

• Pełny tekst: „Wspólne oświadczenie w sprawie wzmocnienia pozycji władz lokalnych i regionalnych na rzecz odbudowy i przyszłego przystąpienia Ukrainy do UE” Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy.
• Nagrywanie: Posiedzenie na szczeblu politycznym Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy można ponownie obejrzeć na stronie internetowej Europejskiego Komitetu Regionów. Dostępne są również zdjęcia. Dodatkowe materiały wideo można uzyskać w Europejskim Komitecie Regionów.
• Konferencja na temat odbudowy Ukrainy: Konferencja na temat odbudowy Ukrainy (URC) została ustanowiona po pełnoskalowej inwazji Rosji, w oparciu o podstawy dorocznej konferencji na temat reformy Ukrainy ustanowionej w 2017 r. przez przyjaciół Ukrainy, w tym Unię Europejską. W 2022 r. w Lugano odbyło się URC, w którym określono zasady odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy. W Londynie w 2023 r. URC koncentrowało się na planach odbudowy, ubezpieczeniu wojennym i reformach. W Berlinie w 2024 r. i Rzymie w 2025 r. URC koncentrowała się na biznesowym, ludzkim, lokalnym i regionalnym oraz unijnym wymiarze odbudowy, rekonstrukcji, reform i modernizacji Ukrainy. URC 2026 w Gdańsku ma pięć wymiarów tematycznych, w tym wymiar lokalny i regionalny ukierunkowany na budowanie odpornych społeczności dzięki zrównoważonemu rozwojowi obszarów miejskich i wiejskich, zmodernizowanym mieszkalnictwu, zdecentralizowanym systemom energetycznym i wzmocnionym gospodarkom lokalnym. Inne tematy to bezpieczeństwo i obrona oraz wymiar biznesowy, ludzki i integracyjny UE.
• Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy: Europejski Komitet Regionów (KR) był współzałożycielem Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy w czerwcu 2022 r.; innymi współzałożycielami są Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy.

Kontakt

Andrew Gardner

Tel.: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu