Toekomstige EU-begroting: regio's eisen macht om territoriaal blinde nationale investeringsplannen te blokkeren

De commissie COTER geeft groen licht voor een vierdelig adviespakket waarin wordt opgeroepen tot een gemoderniseerd cohesiebeleid dat samen met regionale en lokale overheden wordt ontwikkeld en uitgevoerd.

Verbetering van het huidige voorstel voor de langetermijnbegroting van de EU voor de periode 2028-34 door regio’s en steden daadwerkelijk te betrekken bij de modernisering en vereenvoudiging van het cohesiebeleid. Dit is het doel van het pakket ontwerpadviezen dat vandaag, 5 februari, door leden van de commissie Territoriale Samenhang en EU-begroting (COTER) is goedgekeurd. Lokale en regionale leiders riepen onder meer op om de bevoegdheid te krijgen om de Europese Commissie te vragen nationale en regionale plannen af te wijzen als regionale overheden buitenspel worden gezet. 

De leden van de commissie COTER steunden de noodzaak om het cohesiebeleid te vernieuwen, maar waren sterk gekant tegen bezuinigingen en de poging om regio’s en steden uit te sluiten van het besluitvormingsproces ten gunste van nationale regeringen. De vier ontwerpadviezen hebben betrekking op verschillende aspecten van het voorstel van de Europese Commissie voor de volgende langetermijnbegroting van de EU, met name de oprichting van één groot fonds dat cohesie-, landbouw-, visserij- en ander beleid samenvoegt, dat zou worden beheerd door middel van afzonderlijke nationale en regionale partnerschapsplannen (NRPP’s). 

Voorstel voor een "subsidiariteitsclausule"

Lokale en regionale leiders benadrukten dat de kernbeginselen die het cohesiebeleid doeltreffend maken, moeten worden gewaarborgd door de betrokkenheid van subnationale overheden: het partnerschapsbeginsel, multilevel governance en de langetermijnaanpak ervan. Voortbouwend op het recente voorstel van de voorzitter van de Europese Commissie voor “regionale controles” stelden zij een gebruikershandleiding voor, de beoordeling van multilevel governance, om de lidstaten te verplichten subnationale autoriteiten te betrekken bij het ontwerp van de NHP’s, met inachtneming van de individuele constitutionele structuren van de landen. 

Ze riepen ook op tot de invoering van een "subsidiariteitsclausule", die regio's de bevoegdheid geeft om de Europese Commissie te vragen plannen af te wijzen wanneer ze te genationaliseerd zijn. 

Door het pakket ontwerpadviezen goed te keuren – die alle tijdens de zitting van mei definitief zullen worden goedgekeurd – verzetten de COTER-leden zich tegen het idee dat het NHP een "single pot of money" moet worden waarover de lidstaten beschikken. Zij stellen voor te verwijzen naar de verschillende fondsen, zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds, die hun eigen specifieke kenmerken hebben en – om doeltreffend te zijn – moeten profiteren van duidelijk toegewezen bedragen aan middelen. 

Zorgen voor een transparant gebruik van middelen

Om de transparantie en verantwoordingsplicht te vergroten, riepen de lokale en regionale leiders ook op tot een vereenvoudiging van de indicatoren die momenteel worden gebruikt om de efficiëntie van de EU-uitgaven te monitoren, die gepaard gaat met sterke waarborgen om ervoor te zorgen dat de verbetering van de territoriale cohesie een belangrijke prioriteit blijft. Wat het cohesiebeleid betreft, zijn mijlpalen en streefdoelen vastgesteld ter vervanging van het bestaande systeem op basis van de vergoeding van uitgaven, wat kan leiden tot verwarring onder de beheersautoriteiten en complexiteit met het risico van toenemende bureaucratie en controles. Daarom hebben de COTER-leden er bij de Commissie op aangedrongen om EU-brede opleiding en technische bijstand te verlenen aan ambtenaren die het nieuwe prestatiekader moeten uitvoeren. 

Investeringen in militaire mobiliteit voor tweeërlei gebruik moeten ook de civiele infrastructuur stimuleren

Lokale en regionale leiders waren ook ingenomen met de voorgestelde voortzetting van het programma van de Connecting Europe Facility (CEF) na 2027 en moedigden een gestructureerde betrokkenheid van regio’s en steden bij de governance, monitoring en evaluatie van de CEF aan. De COTER-leden waren ook ingenomen met de aanzienlijke verhoging van de financiering voor militaire mobiliteit en de aanwijzing ervan als een specifieke CEF-prioriteit, maar benadrukten dat investeringen in militaire mobiliteit voor tweeërlei gebruik civiele nevenvoordelen moeten opleveren, met name voor regionale connectiviteit en veerkracht, in volledige complementariteit met investeringen in het kader van het cohesiebeleid. 

De vier goedgekeurde ontwerpadviezen zijn: 

• Verordening inzake het NHP-fonds – corapporteurs Vasco Alves Cordeiro (PT/PSE), voorzitter van de commissie COTER, en Emil Boc (RO/EVP), burgemeester van Cluj-Napoca. 

• EFRO, met inbegrip van de verordening inzake Europese territoriale samenwerking en het Cohesiefonds - rapporteur: María Guardiola Martín (ES/EVP), voorzitter van de regionale regering van Extremadura. 

• Prestatiekaderverordening – rapporteur: Luca Menesini (IT/PSE), lid van de provincieraad van Lucca en voorzitter van de PSE-fractie in het Comité van de Regio's. 

• Verordening betreffende de Connecting Europe Facility – rapporteur: Juraj Droba (SK/ECR), voorzitter van de autonome regio Bratislava. 

Achtergrond

• Video en foto's van de vergadering 

• Tijdens de vergadering benoemen de COTER-leden Ander Caballero Barturen (ES/Renew E.), secretaris-generaal voor Extern Optreden en Mondiaal Baskenland, over het advies over de toekomstige macroregionale strategie van de Atlantische EU.  

Contact

Matteo Miglietta
Tel. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu