Przyszły budżet UE: regiony domagają się uprawnień do blokowania terytorialnie niewidomych krajowych planów inwestycyjnych

Komisja COTER popiera czteroprojektowy pakiet opinii wzywający do opracowania i realizacji zmodernizowanej polityki spójności we współpracy z władzami regionalnymi i lokalnymi.

Poprawa obecnego wniosku dotyczącego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034 poprzez rzeczywiste zaangażowanie regionów i miast w modernizację i uproszczenie polityki spójności. Taki jest cel pakietu projektów opinii przyjętego dziś, 5 lutego, przez członków Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER). Przywódcy lokalni i regionalni zaapelowali m.in. o upoważnienie ich do zwrócenia się do Komisji Europejskiej o odrzucenie planów krajowych i regionalnych w przypadku odsunięcia władz regionalnych na boczny tor. 

Członkowie Komisji COTER poparli potrzebę odnowienia polityki spójności, ale zdecydowanie sprzeciwili się cięciom budżetowym i próbie wyłączenia regionów i miast z procesu decyzyjnego na korzyść rządów krajowych. Cztery projekty opinii dotyczą różnych aspektów wniosku Komisji Europejskiej w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu UE, w szczególności utworzenia jednego dużego funduszu łączącego politykę spójności, politykę rolną, politykę rybołówstwa i inne polityki, który byłby zarządzany w ramach jednolitych krajowych i regionalnych planów partnerstwa. 

Wniosek dotyczący „klauzuli pomocniczości”

Przywódcy lokalni i regionalni podkreślili potrzebę ochrony podstawowych zasad, które sprawiają, że polityka spójności jest skuteczna dzięki zaangażowaniu władz szczebla niższego niż krajowy: zasada partnerstwa, wielopoziomowe sprawowanie rządów i podejście długoterminowe. Opierając się na niedawnym wniosku przewodniczącej Komisji Europejskiej dotyczącym „kontroli regionalnych”, zaproponowali podręcznik użytkownika, ocenę wielopoziomowego sprawowania rządów, aby zobowiązać państwa członkowskie do zaangażowania władz szczebla niższego niż krajowy w opracowywanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, przy jednoczesnym poszanowaniu indywidualnej struktury konstytucyjnej poszczególnych krajów. 

Wezwali również do wprowadzenia "klauzuli pomocniczości", która uprawnia regiony do zwracania się do Komisji Europejskiej o odrzucenie planów, gdy są one nadmiernie znacjonalizowane. 

Przyjmując pakiet projektów opinii, które mają zostać ostatecznie przyjęte na majowej sesji plenarnej, członkowie Komisji COTER sprzeciwili się koncepcji, zgodnie z którą krajowy program reform powinien stać się „pojedynczą pulą pieniędzy” do dyspozycji państw członkowskich. Proponują odniesienie się do różnych funduszy, takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności, które mają swoją specyfikę i – aby były skuteczne – powinny korzystać z wyraźnie przydzielonych kwot zasobów. 

Zapewnienie przejrzystego wykorzystania zasobów

Aby zwiększyć przejrzystość i rozliczalność, przywódcy lokalni i regionalni wezwali również do uproszczenia wskaźników stosowanych obecnie do monitorowania efektywności wydatków UE, czemu towarzyszyć będą silne zabezpieczenia gwarantujące, że poprawa spójności terytorialnej pozostanie kluczowym priorytetem. Jeżeli chodzi o politykę spójności, osiągnięcie kamieni milowych i wartości docelowych ma zastąpić istniejący system oparty na zwrocie kosztów, co może prowadzić do niejasności wśród instytucji zarządzających, a także złożoności i ryzyka zwiększenia biurokracji i kontroli. W związku z tym członkowie Komisji COTER wezwali Komisję do zapewnienia ogólnounijnych szkoleń i pomocy technicznej urzędnikom publicznym, którzy będą zobowiązani do wdrożenia nowych ram wykonania. 

Inwestycje w mobilność wojskową podwójnego zastosowania muszą również stymulować infrastrukturę cywilną.

Przywódcy lokalni i regionalni z zadowoleniem przyjęli również proponowaną kontynuację programu instrumentu „Łącząc Europę” po 2027 r. i zachęcili do zorganizowanego zaangażowania regionów i miast w zarządzanie instrumentem „Łącząc Europę”, jego monitorowanie i ocenę. Członkowie Komisji COTER z zadowoleniem przyjęli również znaczne zwiększenie finansowania mobilności wojskowej i uznanie jej za specjalny priorytet instrumentu „Łącząc Europę”, ale podkreślili, że inwestycje podwójnego zastosowania w mobilność wojskową muszą przynosić dodatkowe korzyści cywilne, w szczególności w zakresie łączności regionalnej i odporności, przy pełnej komplementarności z inwestycjami w ramach polityki spójności. 

Cztery przyjęte projekty opinii są następujące: 

• Rozporządzenie w sprawie funduszu KPO – współsprawozdawcy: Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), przewodniczący Komisji COTER, i Emil Boc (RO/EPL), burmistrz Klużu-Napoki. 

• EFRR, w tym rozporządzenie w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej i Funduszu Spójności – sprawozdawca: María Guardiola Martín (ES/EPL), przewodnicząca rządu regionalnego Estremadury. 

• Rozporządzenie w sprawie ram wykonania – sprawozdawca: Luca Menesini (IT/PES), radny prowincji Lucca i przewodniczący grupy PSE w Komitecie Regionów. 

• Rozporządzenie w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” – sprawozdawca: Juraj Droba (SK/EKR), przewodniczący samorządu bratysławskiego. 

Kontekst

• Wideo i zdjęcia ze spotkania 

• Podczas posiedzenia członkowie Komisji COTER wyznaczyli Andera Caballero Barturena (ES/Renew Europe), sekretarza generalnego ds. działań zewnętrznych i globalnego wymiaru Kraju Basków, na stanowisko w sprawie opinii w sprawie przyszłej strategii makroregionalnej UE na rzecz Oceanu Atlantyckiego.  

Kontakt

Matteo Miglietta
tel. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu