Buiséad an Aontais amach anseo: éilíonn réigiúin cumhacht chun bac a chur ar phleananna infheistíochta náisiúnta atá dall ó thaobh críche de

Ceadaíonn Coimisiún COTER pacáiste tuairime ceithre dhréacht ina n-iarrtar Beartas Comhtháthaithe nuachóirithe a fhorbrófar agus a chuirfear i gcrích le húdaráis réigiúnacha agus áitiúla.

Feabhas a chur ar an togra reatha le haghaidh bhuiséad fadtéarmach an Aontais 2028-34 trí fhíor-rannpháirtíocht na réigiún agus na gcathracha i nuachóiriú agus i simpliú an Bheartais Comhtháthaithe. Is é sin is aidhm don phacáiste dréacht-tuairimí a ghlac comhaltaí an Choimisiúin um Beartas Comhtháthaithe Chríochaigh agus um Buiséad AE (COTER) inniu, an 5 Feabhra. I measc iarrataí eile, d’iarr ceannairí áitiúla agus réigiúnacha go dtabharfaí de chumhacht dóibh a iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach diúltú do Phleananna Náisiúnta agus Réigiúnacha má chuirtear bac ar na húdaráis réigiúnacha. 

Thacaigh comhaltaí Choimisiún COTER leis an ngá atá leis an mBeartas Comhtháthaithe a athnuachan ach chuir siad go láidir i gcoinne ciorruithe buiséid agus i gcoinne na hiarrachta réigiúin agus cathracha a eisiamh ón bpróiseas cinnteoireachta i bhfabhar na rialtas náisiúnta. Tugtar aghaidh sna ceithre dhréacht-tuairim ar ghnéithe éagsúla den togra ón gCoimisiún Eorpach maidir leis an gcéad bhuiséad fadtéarmach eile de chuid an Aontais, go háirithe ciste mór aonair a chruthú lena gcumascfaí beartais chomhtháthaithe, talmhaíochta, iascaigh agus beartais eile, a bhainisteofaí trí Phleananna Comhpháirtíochta Náisiúnta agus Réigiúnacha (NRPPanna) aonair. 

Togra le haghaidh ‘clásal coimhdeachta’

Leag na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha béim ar an ngá atá leis na croíphrionsabail a chosaint a fhágann go mbeidh an Beartas Comhtháthaithe éifeachtach trí rannpháirtíocht na n-údarás fonáisiúnta: prionsabal na comhpháirtíochta, rialachas il-leibhéil agus a chur chuige fadtéarmach. Ag tógáil ar an togra le déanaí ó Uachtarán an Choimisiúin Eorpaigh le haghaidh ‘seiceálacha réigiúnacha’, mhol siad lámhleabhar úsáideora, an measúnú rialachais il-leibhéil, chun iallach a chur ar na Ballstáit páirt a thabhairt d’údaráis fhonáisiúnta i ndearadh na bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta, agus socruithe bunreachtúla aonair na dtíortha á n-urramú ag an am céanna. 

D’iarr siad freisin go dtabharfaí isteach ‘clásal coimhdeachta’, lena dtugtar de chumhacht do na réigiúin a iarraidh ar an gCoimisiún Eorpach pleananna a dhiúltú nuair a bhíonn siad rónáisiúnaithe. 

Tríd an bpacáiste dréacht-tuairimí a ghlacadh – iad uile sceidealaithe lena nglacadh go críochnaitheach ag seisiún iomlánach mhí na Bealtaine – chuir comhaltaí COTER i gcoinne an smaoinimh gur cheart go mbeadh NRPP ina ‘phota aonair airgid’ a bheadh ar fáil do na Ballstáit. Molann siad tagairt a dhéanamh do na cistí éagsúla, amhail Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE) agus an Ciste Comhtháthaithe, a bhfuil a sainiúlachtaí féin acu agus – le bheith éifeachtach – ar cheart dóibh tairbhe a bhaint as méideanna acmhainní a leithdháiltear go soiléir. 

Úsáid thrédhearcach acmhainní a áirithiú

Chun trédhearcacht agus cuntasacht a fheabhsú, d’iarr na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha freisin go ndéanfaí simpliú ar na táscairí a úsáidtear faoi láthair chun faireachán a dhéanamh ar éifeachtúlacht chaiteachas an Aontais, rud a bhfuil coimircí láidre ag gabháil leis chun a áirithiú gur príomhthosaíocht i gcónaí é feabhas a chur ar an gcomhtháthú críochach. Maidir leis an mBeartas Comhtháthaithe, tá sé beartaithe garspriocanna agus spriocanna a bhaint amach in ionad an chórais atá ann cheana bunaithe ar aisíocaíocht speansas, rud a d’fhéadfadh mearbhall a chruthú i measc na n-údarás bainistíochta, agus castacht agus an baol ann go méadófar an rómhaorlathas agus na rialuithe. Dá bhrí sin, d’áitigh comhaltaí COTER ar an gCoimisiún oiliúint agus cúnamh teicniúil ar fud an Aontais a chur ar fáil d’oifigigh phoiblí a gceanglófar orthu an creat feidhmíochta nua a chur chun feidhme. 

Ní mór d’infheistíochtaí soghluaisteachta míleata dé-úsáide borradh a chur faoin mbonneagar sibhialtach freisin

Ba dhíol sásaimh do na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha freisin an moladh go leanfaí de chlár na Saoráide um Chónascadh na hEorpa (SCE) tar éis 2027 agus mhol siad go mbeadh na réigiúin agus na cathracha rannpháirteach ar bhealach struchtúrtha i rialachas, faireachán agus meastóireacht SCE. Ba dhíol sásaimh do chomhaltaí COTER freisin an méadú suntasach ar chistiú don tsoghluaisteacht mhíleata agus a ainmniú mar thosaíocht thiomnaithe SCE ach chuir siad i bhfios go láidir nach mór comhthairbhí sibhialtacha a sholáthar le hinfheistíochtaí dé-úsáide sa tsoghluaisteacht mhíleata, go háirithe le haghaidh nascacht agus athléimneacht réigiúnach, i gcomhlántacht iomlán le hinfheistíochtaí an Bheartais Comhtháthaithe. 

Is iad seo a leanas na ceithre dhréacht-tuairim a glacadh: 

• Rialachán Chiste NRPP - comhrapóirtéirí Vasco Alves Cordeiro (PT/PSE), Cathaoirleach Choimisiún COTER, agus Emil Boc (RO/PPE), Méara Cluj-Napoca. 

• CFRE lena n-áirítear an Rialachán maidir le Comhar Críochach Eorpach agus an Ciste Comhtháthaithe - rapóirtéir: María Guardiola Martín (ES/PPE), Uachtarán Rialtas Réigiúnach Extremadura. 

• An Creat-Rialachán Feidhmíochta – rapóirtéir: Luca Menesini (IT/PSE), Comhairleoir Cúige Lucca agus Uachtarán ghrúpa PSE i gCoiste na Réigiún. 

• Rialachán maidir leis an tSaoráid um Chónascadh na hEorpa - rapóirtéir: Juraj Droba (SK/ECR), Cathaoirleach réigiún féinrialaitheach na Bratasláive. 

Cúlra

• Físeán agus pictiúir den chruinniú 

• Le linn an chruinnithe, cheap comhaltaí COTER Ander Caballero Barturen (ES/Renew E.), Ard-Rúnaí Gníomhaíochta Seachtraí agus Domhanda Thír na mBascach, ar an tuairim maidir le Straitéis Mhacrairéigiúnach an Aontais a bheidh ann amach anseo.  

Teagmháil

Matteo Miglietta
Teil. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu