Tá bearta sonracha de dhíth ar réigiúin teorann an oirthir mar shócmhainní straitéiseacha le haghaidh shlándáil agus chomhtháthú na hEorpa

De réir mar a fhuaimníonn sirens aer-ruathar thar thíortha atá ar theorainn na hÚcráine, agus i gcomhthráth leis na hionsaithe is déanaí ón Rúis gar do theorainn na Polainne, ba é staid agus stádas na réigiún a bhfuil teorainn acu leis an Rúis, leis an mBealarúis agus leis an Úcráin an príomhábhar a phléigh ionadaithe na réigiún agus na gcathracha a bailíodh le chéile in C á ceres, an Spáinn. 

Tháinig comhaltaí Choimisiún Choiste na Réigiún um Beartas Comhtháthaithe Chríochaigh agus um Buiséad AE (COTER) le chéile in Cáceres (an Spáinn) an 17 Meán Fómhair dá gcruinniú seachtrach bliantúil, ar chuireadh ó Uachtarán Réigiún Extremadura María Guardiola Martin (ES/PPE). Vótáil siad ar dhréacht-tuairimí maidir le réigiúin thoir an Aontais a bhfuil teorainn acu leis an Rúis, leis an mBealarúis agus leis an Úcráin, atá thíos le hiarmhairtí an chogaidh leanúnaigh, agus ar Straitéis an Aontais maidir le Calafoirt, agus díospóireacht d maidir le Pacáiste na Réigiún is Forimeallaí, a d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach an tseachtain seo caite, an Straitéis do na Tailte I agus ‘An Ceart chun Fanachta’.

De réir mar a shroicheann an chaibidlíocht maidir le buiséad an Aontais 2028-34 pointe cinntitheach, chuir Vasco Alves Cordeiro (PT/PSE), Cathaoirleach Choimisiún COTER, agus Uachtarán Extremadura, i dtábhacht gur gá leanúint den chomhtháthú críochach a neartú mar cheann de cholúin an tionscadail Eorpaigh. Leag Alves Cordeiro béim ar sheasamh láidir soiléir CnaR maidir leis na hiarmhairtí diúltacha ad’fhéadfadh a bheith ag lagú féideartha an Bheartais Chomhtháthaithe ar na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha. Maidir léi féin, chuir an tUasal Guardiola in iúl go bhfuil sé ríthábhachtach don Eoraip leanúint de bheith ag brath ar réigiúin mar chomhpháirtithe fíor-riachtanacha chun comhspriocanna a bhaint amach.

Ní mór cistiú slándála a bheith cobhsaí agus fadtéarmach

Ghlac comhaltaí COTER an dréacht-tuairim maidir le réigiúin teorann an oirthir, lena leagtar amach tacaíocht do na críocha sin ní hamháin mar dhlúthpháirtíocht Eorpach, ach mar infheistíocht shuntasach i slándáil agus comhtháthú an Aontais. Iarrtar sa dréacht-tuairim go mbeadh aon chistiú nua a bhaineann leis an tslándáil ‘breise, cobhsaí agus fadtéarmach’, seachas é a bheith bunaithe ar fhíorshuíomh na n-acmhainní comhtháthaithe atá ann cheana, agus moltar inti réigiúin teorann an oirthir a shainiú trína neamhchosaint gheopholaitiúil seachas trí theorainneacha amháin. Ina theannta sin, iarrann sé go gcaithfí leis na réigiúin agus leis na húdaráis áitiúla mar ‘chomhpháirtithe lánfheidhme’ agus an fhreagairt á dearadh agus faireachán á dhéanamh orthu.

Seo mar a labhair an Rapóirtéir Adam Struzik (PL/PPE) Marascal Chúige Mazowieckie: “Agus an tuairim seo á hullmhú againn, d’aontaíomar leis an tuairim go dteastaíonn aird ar leith agus tacaíocht áitbhunaithe ó réigiúin thoir an Aontais. Aontaímid freisin nach stopann fíorthionchar na staide geopholaitiúla atá ann faoi láthair ag teorainneacha riaracháin. Téann a iarmhairtí eacnamaíocha, sóisialta agus slándála i bhfad níos faide ná iad. Ag an am céanna, bíonn na dúshláin sin roimh gach ceann dár réigiúin ar bhealach difriúil agus tá a riachtanais dhlisteanacha féin acu. Sin é an fáth a bhfuil sé chomh tábhachtach breathnú níos faide ná peirspictíocht ár gcríoch féin agus oibriú le chéile chun teacht ar réitigh a fhreastalaíonn ar ár slándáil choiteann. Ní bhaineann sé seo le leasanna na réigiún atá suite in oirthear an Aontais Eorpaigh amháin. Baineann sé le slándáil na hEorpa ina hiomláine."

Is iad na calafoirt is cúis leis an bhforbairt réigiúnach

Ghlac Coimisiún COTER an dréacht-tuairim maidir le Straitéis an Aontais Eorpaigh um Chalafoirt, arna tarraingt suas ag an rapóirtéir Keven Cauchi (MT/PPE), Méara Għajnsielem, ina n-iarrtar go n-aithneofaí calafoirt mar spreagthóirí straitéiseacha na forbartha réigiúnaí agus ní mar bhonneagar iompair amháin. Leag comhaltaí C OTER béim ar an ról ríthábhachtach atá ag réigiúin na nascachta, an chomhtháthaithe chríochaigh, an iomaíochais, na slándála, an aistrithe ghlais agus na hathléimneachta réigiúnaí, go háirithe i gcás na n-oileán, na réigiún is forimeallaí, na réigiún cósta, na réigiún intíre, na réigiún tuaithe agus na réigiún forimeallach. Ina theannta sin, d’iarr sé go mbeadh na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha rannpháirteach go hiomlán i rialachas agus i gcur chun feidhme Straitéis an Aontais maidir le Calafoirt, agus go leanfaí de thacaíocht a thabhairt d’fhorbairt calafort trí Bheartas Comhtháthaithe láidir.

Tá sé beartaithe an dá dhréacht-tuairim, maidir le réigiúin teorann thoir an Aontais agus maidir le Straitéis an Aontais um Chalafoirt, a ghlacadh go críochnaitheach le linn sheisiún iomlánach CnaR an 2 agus an 3 Nollaig.

Le linn an chruinnithe freisin

Bhí malartú tuairimí ag na Feisirí freisin maidir le dréacht-tuairimí ar Phacáiste na Réigiún is Forimeallaí a foilsíodh le déanaí, a d’ullmhaigh Thibault Lechat-Vega (FR/PSE), Leas-Uachtarán réigiún forimeallach na Fraince sa Ghuáin, agus maidir le straitéis AE d’oileáin, a dhréachtaigh Noel Formosa (MT/PPE), Méara San Lawrenz, agus bhí díospóireacht acu maidir leis ‘An Ceart chun Fanachta’, saincheist a bhfuil ábharthacht ar leith ag baint léi do réigiúin agus do chathracha.

Cheap comhaltaí COTER freisin Andres Jaadla (EE/Renew), comhalta de Chomhairle Cathrach Rakvere, mar rapóirtéir don tuairim maidir leis an Acht um Ho Inacmhainne agus úsáid á baint as, agus Arianna Censi (IT/PSE), Leas-Mhéara Soghluaisteachta Chathair Milano, mar rapóirtéir maidir le Tiomáint Uathoibríoch.

Ar maidin an 18 Meán Fómhair, sa chomhdháil dar teideal ‘Cohesion P olicy 2028-2034 and European territorial cooperation as drivers of competitiveness and leverage of European added value’[Comhtháthú P ó 2028-2034 agus comhar críochach Eorpach mar spreagthóirí iomaíochais agus giarála an bhreisluacha Eorpaigh], a eagraíodh taobh amuigh de chruinniú seachtrach COTER, breathnaíodh ar bhreisluach an Bheartais Chomhtháthaithe d’fhorbairt chríochach áitbhunaithe ó thaobh na háite agus an réigiúin de, chomh maith le todhchaí INTERREG.

Cúlra

• Físeán agus grianghraif den chruinniú.

• An 18 Feabhra, chuir an Coimisiún Eorpach plean i láthair chun na réigiúin Eorpacha atá ar theorainn na Rúise, na Bealarúise agus na hÚcráine a dhéanamh níos sábháilte, níos athléimní agus níos tarraingtí mar áiteanna cónaithe agus oibre.

• An 4 Márta, ghlac an Coimisiún Eorpach Straitéis Calafoirt an Aontais, creat cuimsitheach chun dlús a chur le hiomaíochas, athléimneacht, slándáil agus inbhuanaitheacht chalafoirt na hEorpa.

Teagmháil

Víctor Moreno Morales de Setién
Teil: +32 475999662
victor.morenomoralesdesetien@cor.europa.eu