Przyszłość polityki spójności: regiony i państwa członkowskie omawiają zwiększoną centralizację i rosnące podziały terytorialne

Przedstawiciele władz lokalnych, regionalnych, krajowych i UE debatowali nad wnioskiem w sprawie długoterminowego budżetu UE na okres po 2027 r. 

Po raz pierwszy od czasu, gdy Komisja Europejska zasygnalizowała – w piśmie – zamiar zmiany części swojego pierwotnego wniosku dotyczącego długoterminowego budżetu UE na okres po 2027 r., przedstawiciele wielu państw UE oraz przywódcy regionalni i lokalni spotkali się z posłami do Parlamentu Europejskiego, aby omówić ich obawy i wnioski dotyczące przyszłości polityki spójności. Spotkanie to było wyraźnym przesłaniem politycznym przed posiedzeniem Rady Europejskiej w dniach 18–19 grudnia, podczas którego szefowie państw i rządów omówią kluczowe aspekty budżetu UE na lata 2028–34, w tym politykę spójności.     

Blisko 400 uczestników wzięło udział osobiście i online w dialogu wysokiego szczebla na temat przyszłości polityki spójności zorganizowanym w Brukseli przez Europejski Komitet Regionów (KR) i współorganizowanym z Ministerstwem Funduszy Rozwoju i Polityki Regionalnej Polski w ramach #CohesionAlliance. 

Propozycje Komisji Europejskiej dotyczące przyszłego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034, tj. wieloletnich ram finansowych (WRF), obejmują istotne zmiany, które wpływają na istotę polityki spójności jako długoterminowego narzędzia inwestycyjnego dla wszystkich regionów w Europie.  

Wydarzenie zainaugurowane przez przewodniczącą Komisji Polityki Spójności Terytorialnej i Budżetu UE (COTER) KR-u Vasco Alves Cordeiro (PT/PES) oraz podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy Rozwoju i Polityki Regionalnej Monikę Sikorę dało możliwość lepszego zrozumienia proponowanych zmian i ich potencjalnego wpływu na spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną w UE, a także na zarządzanie polityką i ryzyko przyszłej centralizacji w rękach rządów krajowych.  

W debacie udział wzięli współsprawozdawcy Parlamentu Europejskiego ds. WRF na okres po 2027 r. Siegried Muresan i Carla Tavares, minister ds. spójności Republiki Czeskiej Petr Kulhánek oraz sekretarz generalna funduszy europejskich Hiszpanii Mercedes Caballero.  

Cytaty

Przewodniczący Komisji COTER Cordeiro powiedział: „Nigdy nie broniliśmy status quo. Polityka spójności musi zostać dostosowana dzięki jaśniejszym priorytetom i prostszym narzędziom. Ale odnowa nie może odbywać się kosztem samych zasad, które sprawiają, że polityka działa. Obecny wniosek nie służy ani naszym miastom i regionom, ani samej spójności, ani przyszłości Unii Europejskiej. Potrzebujemy reformy, która wzmocni partnerstwo, ukierunkowanie terytorialne i inwestycje długoterminowe, będące podstawą prawdziwie spójnej Unii. 

Podsekretarz Sikora  powiedział: Spotykamy się w decydującym dla Europy momencie. W najbliższych tygodniach, przed grudniowym posiedzeniem Rady Europejskiej, zostaną podjęte kluczowe decyzje. Określą one, jak będą wyglądać inwestycje Europy w rozwój, odporność i solidarność w następnej dekadzie. Polityka spójności jest jednym z sukcesów Europy. Zmniejszyła dysproporcje, wzmocniła pozycję społeczności, wspierała transformację ekologiczną i cyfrową. Dziś – w obliczu niepewności geopolitycznej i wielu wyzwań, również związanych z bezpieczeństwem obywateli UE – Europa i jej regiony potrzebują większej, a nie mniejszej spójności. Silna polityka spójności oznacza silną, nowoczesną i sprawiedliwą Europę. Silne regiony i społeczności lokalne, współpracujące w partnerstwie z UE i państwami członkowskimi, mają tu zasadnicze znaczenie.  

Moje przesłanie jest jasne: w następnym okresie programowania potrzebujemy ambitnej, sprawiedliwej i solidnej polityki spójności, w której regiony będą w pełni zaangażowane w jej opracowywanie i wdrażanie. Nic o regionach bez regionów!” 

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z wydarzenia „Polityka spójności na rozdrożu” – dialog wysokiego szczebla na temat przyszłości polityki spójności. 

• W październiku 2025 r. KR jednogłośnie przyjął rezolucję, w której ostrzegł, że obecny wniosek dotyczący długoterminowego budżetu UE po 2027 r. może doprowadzić do dalszej centralizacji w rękach Komisji i nacjonalizacji polityki spójności, rybołówstwa i polityki rolnej, stawiając je w konkurencji.   

• Konkluzje polskiej prezydencji w Radzie UE. 

• Wraz z wiodącymi europejskimi stowarzyszeniami miast i regionów KR jest partnerem założycielem #CohesionAlliance, ogólnounijnej koalicji przedstawicieli miast i regionów, partnerów społecznych i stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego opowiadających się za spójnością jako kluczowym celem wszystkich polityk i inwestycji UE oraz za wzmocnioną polityką spójności po 2027 r. 

Kontakty

Matteo Miglietta – Europejski Komitet Regionów 
tel. +32 470895382 
matteo.miglietta@cor.europa.eu 

Marcin Zawiśliński - Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej tel.
+48 222737083
marcin.zawislinski@mfipr.gov.pl