Από τη φιλοδοξία στη δράση: οι πόλεις και οι περιφέρειες είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Ευρώπης

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες υπενθύμισαν ότι το συνεχιζόμενο χάσμα μεταξύ των υψηλών φιλοδοξιών και της πραγματικής εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ μπορεί να κλείσει μόνο εάν οι δήμοι και οι περιφέρειες λάβουν πιο στοχευμένη χρηματοδοτική και διοικητική στήριξη. Οι συστάσεις αποτελούν μέρος σχεδίου γνωμοδότησης που εκπόνησε η πρόεδρος της περιφέρειας Umbria Stefania Proietti (IT/PES) και υιοθετήθηκε ομόφωνα από τα μέλη της επιτροπής «Περιβάλλον, κλιματική αλλαγή και ενέργεια» (ENVE) στις 18 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στην Ασίζη (Ιταλία).

Σύμφωνα με την τέταρτη επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2025, το ετήσιο κόστος της μη εφαρμογής των περιβαλλοντικών κανόνων εκτιμάται σε περίπου 180 δισ. ευρώ σε επίπεδο ΕΕ, λόγω του κόστους της υγειονομικής περίθαλψης, των πρόωρων θανάτων, της ανάγκης λήψης επειγόντων μέτρων και της απώλειας οικοσυστημικών υπηρεσιών.

Το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τα μέλη της επιτροπής ENVE στην Ασίζη υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία δεν αποτελεί επιβάρυνση, αλλά οικονομικά αποδοτική οικονομική στρατηγική για την αποτροπή υψηλότερου κόστους στο μέλλον: το κενό εφαρμογής θα μπορούσε να καλυφθεί με ετήσιες επενδύσεις ύψους 122 δισ. ευρώ.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες υπενθύμισαν ότι είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή του 70 % των πολιτικών μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και του 90 % των πολιτικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τις προσπάθειες που αποσκοπούν στη διοικητική απλούστευση, αλλά τόνισαν ότι δεν πρέπει ποτέ να οδηγήσουν σε κρυφή απορρύθμιση ή σε χαμηλότερα πρότυπα προστασίας.

Επί του παρόντος, υπάρχουν περισσότερες από 300 ενεργές διαδικασίες επί παραβάσει της ΕΕ σχετικά με την περιβαλλοντική νομοθεσία, εκ των οποίων το 45 % συνδέεται με τη ρύπανση. Τα μέλη της επιτροπής ENVE ζήτησαν να συμπληρωθούν οι διαδικασίες παρακολούθησης και επί παραβάσει με ένα έντονα ενισχυμένο μοντέλο «προορατικής βοήθειας για την εφαρμογή» για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, παρέχοντας σε τοπικό επίπεδο αποτελεσματικά επιχειρησιακά εργαλεία, πρόσβαση σε πληροφορίες, στοχευμένη τεχνική υποστήριξη και προσβάσιμους χρηματοδοτικούς πόρους. Συνιστούν επίσης την ανάπτυξη καινοτόμων μηχανισμών ώστε τα έσοδα από τις περιβαλλοντικές κυρώσεις και τα συστήματα φορολόγησης της ρύπανσης να μπορούν να συμβάλουν στις επιτόπιες ανάγκες εφαρμογής, ιδίως στις πληγείσες περιοχές.

Επιπλέον, το σχέδιο γνωμοδότησης υπογράμμισε τη σημασία της οριζόντιας εφαρμογής της αρχής της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» με αναλογικό τρόπο σε όλες τις πολιτικές και τις επενδύσεις της ΕΕ, αποτρέποντας τις επενδύσεις σε τεχνολογίες που εμποδίζουν και επιβραδύνουν την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων, στηρίζοντας παράλληλα τις επενδύσεις στην καινοτομία και τις αποτελεσματικές μεταβάσεις σε περιφερειακό επίπεδο.

Το σχέδιο γνωμοδότησης έχει προγραμματιστεί να εγκριθεί οριστικά κατά τη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών τον Οκτώβριο.

Η ενεργειακή μετάβαση ξεκινά σε τοπικό επίπεδο

Την ημέρα κατά την οποία οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για μια πρώτη συζήτηση —μεταξύ άλλων θεμάτων— σχετικά με τον αριθμό των πόρων της ΕΕ που θα διατεθούν για την ενεργειακή μετάβαση κατά την επόμενη δεκαετία, τα μέλη της επιτροπής ENVE υπογράμμισαν ότι «η φιλοδοξία χωρίς πόρους θέτει σε κίνδυνο τη φιλοδοξία». Οι τοπικοί και οι περιφερειακοί ηγέτες επανέλαβαν την έκκλησή τους για έναν ισχυρό και τοποκεντρικό προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2027, διερευνώντας παράλληλα τις εδαφικές ανησυχίες και λύσεις για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας και την αύξηση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ. Μια πρώτη συζήτηση ανέδειξε επίσης τα δυνητικά οφέλη και τους κινδύνους της στρατηγικής της ΕΕ για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες για την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Τα συμπεράσματα της συζήτησης θα τροφοδοτήσουν μια γνωμοδότηση επί του θέματος, η οποία θα συνταχθεί και θα ψηφιστεί τους προσεχείς μήνες.

Αποσπάσματα

Stefania Proietti (IT/PES), περιφερειάρχης Ούμπρια, η οποία φιλοξένησε τη συνεδρίαση και εισηγήτρια για την επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής: «Η επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την παροχή των αναγκαίων πληροφοριών στους φορείς λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα. Από την καθημερινή μας εμπειρία, τα μέλη της ΕτΠ γνωρίζουν τι χρειάζεται προκειμένου οι πόλεις, οι επαρχίες και οι περιφέρειες να διαδραματίσουν αποτελεσματικά τον ρόλο τους στη βελτίωση του περιβάλλοντος για τους πολίτες μας. Χρειαζόμαστε σαφή νομικά πλαίσια και κατάλληλη τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη, ώστε να μπορέσουμε να προστατεύσουμε και να αποκαταστήσουμε τη φύση και τις υπηρεσίες της, κάτι που είναι σημαντικό για την υγεία μας, το μέλλον μας και την ανταγωνιστικότητά μας.»

Κώστας Μπακογιάννης (EL/EPP), πρόεδρος της επιτροπής ENVE και μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηνών: «Ο επόμενος προϋπολογισμός της ΕΕ θα καθορίσει όχι μόνο τις προτεραιότητές μας αλλά και την ικανότητά μας να ενεργούμε. Θα καθορίσει κατά πόσον οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές είναι επαρκώς εξουσιοδοτημένες να υλοποιούν τους περιβαλλοντικούς, κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους της Ευρώπης. Πρέπει να είμαστε σαφείς: Η φιλοδοξία χωρίς πόρους είναι φιλοδοξία σε κίνδυνο. Εάν θέλουμε να επιτύχει η πράσινη μετάβαση της Ευρώπης, πρέπει να χρηματοδοτηθεί εκεί όπου συμβαίνει: σε τοπικό επίπεδο, με ισχυρό τοποκεντρικό προϋπολογισμό που αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο των τοπικών και περιφερειακών φορέων, διασφαλίζει προσβάσιμη χρηματοδότηση και αποφεύγει τον υπερβολικό διοικητικό φόρτο.»

Περισσότερες πληροφορίες

Φωτογραφίες από τη συνάντηση στην Ασίζη.

·Τα μέλη της επιτροπής ENVE - αρμόδια για το περιβάλλον, την κλιματική αλλαγή και τις ενεργειακές πολιτικές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών - προσκλήθηκαν στην Ασίζη από την πρόεδρο της περιφέρειας Umbria Stefania Proietti. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, τα μέλη αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με διάφορες πρωτοβουλίες στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασιών για την κατάρτιση ειδικών γνωμοδοτήσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με το πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ, τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια των πολιτών και τη δέσμη μέτρων για τους μικρούς δομοστοιχειωτούς αντιδραστήρες.

·Κατά τη διάρκεια διαφόρων επιτόπιων επισκέψεων, οι συμμετέχοντες ανακάλυψαν βέλτιστες πρακτικές από την περιφέρεια της Ούμπρια σχετικά με την αντιμετώπιση της ρύπανσης των υπόγειων υδάτων (έργο SIERO), την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (έργο URACC) και την περιβαλλοντική παρακολούθηση στη λίμνη Trasimeno.

·Το πρόγραμμα θα συνεχιστεί την Παρασκευή 19 Ιουνίου, με διάσκεψη που θα επικεντρωθεί στους δεσμούς μεταξύ της πράσινης μετάβασης, της διατήρησης του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και στον ρόλο της επικοινωνίας.

Επαφές

Lauri Ouvinen
Τηλ. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu

Matteo Miglietta
Τηλ. +32 470895382
Matteo.Miglietta@cor.europa.eu