Od ambicji do działania: miasta i regiony mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia europejskich celów środowiskowych

Przywódcy lokalni i regionalni przypomnieli, że utrzymująca się przepaść między wysokimi ambicjami a rzeczywistym wdrażaniem prawodawstwa UE w zakresie ochrony środowiska może zostać zlikwidowana tylko wtedy, gdy miasta i regiony otrzymają bardziej ukierunkowane wsparcie finansowe i administracyjne. Zalecenia te są częścią projektu opinii przygotowanego przez przewodniczącą regionu Umbria Stefanię Proietti (IT/PES) i przyjętego jednomyślnie przez członków Komisji Środowiska, Zmiany Klimatu i Energii (ENVE) w dniu 18 czerwca podczas posiedzenia w Asyżu (Włochy).

Zgodnie z czwartym przeglądem wdrażania polityki ochrony środowiska przedstawionym przez Komisję Europejską w 2025 r. roczny koszt niewdrożenia przepisów środowiskowych szacuje się na około 180 mld EUR na szczeblu UE ze względu na koszty opieki zdrowotnej, przedwczesne zgony, potrzebę podjęcia pilnych działań oraz utratę usług ekosystemowych.

W projekcie opinii przyjętym jednogłośnie przez członków Komisji ENVE w Asyżu podkreślono, że przestrzeganie przepisów w zakresie ochrony środowiska nie jest obciążeniem, lecz opłacalną strategią gospodarczą mającą na celu uniknięcie wyższych kosztów w przyszłości: lukę we wdrażaniu można by zniwelować dzięki rocznym inwestycjom w wysokości 122 mld EUR.

Regiony i miasta przypomniały, że są odpowiedzialne za realizację 70 % polityki łagodzenia zmiany klimatu i 90 % polityki przystosowania się do zmiany klimatu. Przywódcy lokalni i regionalni z zadowoleniem przyjęli wysiłki mające na celu uproszczenie procedur administracyjnych, ale podkreślili, że nigdy nie mogą one prowadzić do ukrytej deregulacji lub obniżenia standardów ochrony.

Obecnie w UE toczy się ponad 300 postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczących prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, z czego 45 % jest związanych z zanieczyszczeniem. Członkowie Komisji ENVE zwrócili się o uzupełnienie monitorowania i postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego silnie wzmocnionym modelem „proaktywnej pomocy w realizacji” dla władz lokalnych i regionalnych, zapewniając szczeblowi lokalnemu skuteczne narzędzia operacyjne, dostęp do informacji, ukierunkowane wsparcie techniczne i dostępne zasoby finansowe. Zalecają również opracowanie innowacyjnych mechanizmów, tak aby wpływy z kar środowiskowych i systemów opodatkowania zanieczyszczeń mogły pomóc w realizacji potrzeb w terenie, w szczególności w dotkniętych regionach.

Ponadto w projekcie opinii podkreślono znaczenie horyzontalnego stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” w proporcjonalny sposób we wszystkich politykach i inwestycjach UE, zniechęcając do inwestycji w technologie, które utrudniają i spowalniają dekarbonizację oraz realizację celów środowiskowych, przy jednoczesnym wspieraniu inwestycji w innowacje i skuteczną transformację na szczeblu regionalnym.

Projekt opinii ma zostać ostatecznie przyjęty na październikowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów.

Transformacja energetyczna zaczyna się lokalnie

W dniu, w którym szefowie państw i rządów UE spotkają się w Brukseli na posiedzeniu Rady Europejskiej w celu przeprowadzenia pierwszej dyskusji – między innymi – na temat tego, ile zasobów UE zostanie przydzielonych na transformację energetyczną w następnej dekadzie, członkowie Komisji ENVE podkreślili, że „ambicja bez zasobów jest zagrożona”. Przywódcy lokalni i regionalni ponowili apel o silny i ukierunkowany na konkretny obszar budżet UE po 2027 r., analizując jednocześnie kwestie terytorialne i rozwiązania w zakresie zwalczania ubóstwa energetycznego oraz zwiększania bezpieczeństwa i odporności systemu energetycznego UE. W pierwszej debacie podkreślono również potencjalne korzyści i zagrożenia związane ze strategią UE dotyczącą małych reaktorów modułowych do produkcji energii jądrowej. Wnioski z debaty zostaną uwzględnione w opinii na ten temat, która zostanie opracowana i poddana pod głosowanie w nadchodzących miesiącach.

Cytaty

Stefania Proietti (IT/PES), przewodnicząca regionu Umbria, która była gospodarzem posiedzenia i sprawozdawczynią w sprawie przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska: „Przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska jest ważnym narzędziem służącym dostarczaniu niezbędnych informacji decydentom na wszystkich szczeblach. Z naszych codziennych doświadczeń wynika, że członkowie KR-u wiedzą, co jest potrzebne miastom, prowincjom i regionom, aby mogły odgrywać swoją rolę w skutecznej poprawie środowiska dla naszych obywateli. Potrzebujemy jasnych ram prawnych oraz odpowiedniego wsparcia technicznego i finansowego, abyśmy mogli chronić i przywracać przyrodę i jej usługi, co jest ważne dla naszego zdrowia, naszej przyszłości i naszej konkurencyjności”.

Kostas Bakoyannis (EL/EPL), przewodniczący Komisji ENVE i członek Rady Miasta Aten: Następny budżet UE określi nie tylko nasze priorytety, ale także naszą zdolność do działania. Określi on, czy władze lokalne i regionalne mają odpowiednie uprawnienia do realizacji europejskich celów w zakresie środowiska, klimatu i energii. Musimy mieć jasność: Ambicja bez zasobów jest zagrożona. Jeśli chcemy, aby transformacja ekologiczna Europy zakończyła się sukcesem, musi być finansowana tam, gdzie ma to miejsce: na szczeblu lokalnym, z silnym budżetem ukierunkowanym na konkretny obszar, który uznaje centralną rolę podmiotów lokalnych i regionalnych, zapewnia dostępne finansowanie i pozwala uniknąć nadmiernych obciążeń administracyjnych”.

Więcej informacji

Zdjęcia ze spotkania w Asyżu.

·Członkowie Komisji ENVE – odpowiedzialni za środowisko, zmianę klimatu i politykę energetyczną w Europejskim Komitecie Regionów – zostali zaproszeni do Asyżu przez przewodniczącą regionu Umbria Stefanię Proietti. Podczas posiedzenia członkowie wymienili poglądy na temat różnych inicjatyw w dziedzinie polityki energetycznej w ramach prac przygotowawczych nad projektami konkretnych opinii, w tym na temat unijnych ram bezpieczeństwa energetycznego, obywatelskiego pakietu energetycznego i pakietu dotyczącego małych reaktorów modułowych.

·Podczas różnych wizyt w terenie uczestnicy odkryli najlepsze praktyki regionu Umbria w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczeniu wód podziemnych (projekt SIERO), przystosowania się do zmiany klimatu (projekt URACC) oraz monitorowania środowiska nad jeziorem Trasimeno.

·Program będzie kontynuowany w piątek, 19 czerwca, podczas konferencji poświęconej powiązaniom między transformacją ekologiczną, ochroną krajobrazu i dziedzictwem kulturowym, a także roli komunikacji.

Kontakty

Lauri Ouvinen
tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu

Matteo Miglietta
tel. +32 470895382
Matteo.Miglietta@cor.europa.eu