Ón uaillmhian go dtí an ghníomhaíocht: tá na cathracha agus na réigiúin ríthábhachtach chun spriocanna comhshaoil na hEorpa a bhaint amach

Mheabhraigh ceannairí áitiúla agus réigiúnacha nach féidir an bhearna leanúnach idir uaillmhianta arda agus cur chun feidhme iarbhír reachtaíocht chomhshaoil an Aontais a dhúnadh ach amháin má fhaigheann cathracha agus réigiúin tacaíocht airgeadais agus riaracháin níos spriocdhírithe. Tá na moltaí mar chuid de dhréacht-tuairim a d’ullmhaigh Uachtarán Réigiún Umbria Stefania Proietti (IT/PSE) agus a ghlac comhaltaí an Choimisiúin um an gComhshaol, Athrú Aeráide agus Fuinneamh (ENVE) d’aon toil an 18 Meitheamh, le linn cruinniú in Assisi (an Iodáil).

De réir an cheathrú hAthbhreithniú ar Chur Chun Feidhme an Bheartais Comhshaoil a thíolaic an Coimisiún Eorpach in 2025, meastar gurb é thart ar €180 billiún an costas bliantúil a bhaineann le mainneachtain rialacha comhshaoil a chur chun feidhme ar leibhéal an Aontais, mar gheall ar chostais cúraim sláinte, básanna anabaí, an gá atá le bearta práinneacha, agus cailliúint seirbhísí éiceachórais.

Sa dréacht-tuairim a ghlac comhaltaí ENVE d’aon toil in Assisi, cuireadh i dtábhacht nach ualach é comhlíonadh na reachtaíochta comhshaoil ach gur straitéis eacnamaíoch chostéifeachtach é chun costais níos airde a sheachaint amach anseo: d’fhéadfaí an bhearna cur chun feidhme a dhúnadh le hinfheistíocht bhliantúil €122 bhilliún.

Mheabhraigh na réigiúin agus na cathracha gurb iad atá freagrach as 70 % de na beartais maidir le maolú ar an athrú aeráide agus 90 % de na beartais maidir le hoiriúnú don athrú aeráide a chur chun feidhme. Ba dhíol sásaimh do na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha na hiarrachtaí arb é is aidhm dóibh simpliú riaracháin a bhaint amach ach chuir siad i bhfios go láidir nár cheart dírialáil fholaithe ná caighdeáin chosanta a ísliú a bheith mar thoradh orthu riamh.

Faoi láthair, tá níos mó ná 300 nós imeachta gníomhach um shárú de chuid an Aontais maidir le reachtaíocht chomhshaoil, a bhfuil 45 % díobh nasctha le truailliú. D’iarr comhaltaí ENVE go gcomhlánófaí nósanna imeachta faireacháin agus sáraithe le samhail neartaithe de ‘chúnamh réamhghníomhach cur chun feidhme’ d’údaráis áitiúla agus réigiúnacha, lena gcuirfí uirlisí oibríochtúla éifeachtacha, rochtain ar fhaisnéis, tacaíocht theicniúil spriocdhírithe agus acmhainní airgeadais inrochtana ar fáil ar an leibhéal áitiúil. Molann siad freisin sásraí nuálacha a fhorbairt ionas gur féidir le fáltais ó phionóis chomhshaoil agus ó chórais chánachais ar thruailliú cabhrú le riachtanais cur chun feidhme ar an láthair, go háirithe sna réigiúin atá buailte.

Thairis sin, cuireadh i dtábhacht sa dréacht-tuairim a thábhachtaí atá sé an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chur i bhfeidhm go cothrománach ar bhealach comhréireach ar fud bheartais agus infheistíochtaí an Aontais, lena ndíspreagtar infheistíocht i dteicneolaíochtaí a chuireann bac agus moill ar dhícharbónú agus ar bhaint amach spriocanna comhshaoil, agus tacaíocht á tabhairt ag an am céanna d’infheistíocht sa nuálaíocht agus d’aistrithe éifeachtacha ar an leibhéal réigiúnach.

Tá sé beartaithe an dréacht-tuairim a ghlacadh go críochnaitheach ag seisiún iomlánach Choiste Eorpach na Réigiún i mí Dheireadh Fómhair.

Tosaíonn an t-aistriú fuinnimh go háitiúil

An lá a thiocfaidh Cinn Stáit agus Rialtais an Aontais le chéile sa Bhruiséil do chruinniú na Comhairle Eorpaí don chéad phlé - i measc ábhair eile - maidir leis an méid acmhainní de chuid an Aontais a leithdháilfear ar an aistriú fuinnimh sna deich mbliana amach romhainn, chuir comhaltaí ENVE i bhfios go láidir go bhfuil ‘uaillmhian gan acmhainní i mbaol’. D’iarr na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha an athuair go mbeadh buiséad láidir áitbhunaithe ag an Aontas tar éis 2027, agus ábhair imní agus réitigh chríochacha á bhfiosrú acu ag an am céanna maidir leis an mbochtaineacht fuinnimh a chomhrac, agus maidir le slándáil agus athléimneacht chóras fuinnimh an Aontais a mhéadú. Leagadh béim sa chéad díospóireacht freisin ar na tairbhí agus na rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ag baint le straitéis an Aontais maidir le himoibreoirí modúlacha beaga chun fuinneamh núicléach a tháirgeadh. Cuirfidh conclúidí na díospóireachta le tuairim ar an ábhar, a dhréachtófar agus a vótálfar sna míonna amach romhainn.

Sleachta

Stefania Proietti (IT/PSE), Uachtarán Réigiún Umbria a d’óstáil an cruinniú agus rapóirtéir maidir leis an athbhreithniú ar chur chun feidhme an bheartais comhshaoil: "Is uirlis thábhachtach é an tAthbhreithniú ar Chur Chun Feidhme an Bheartais Comhshaoil chun an fhaisnéis is gá a chur ar fáil do chinnteoirí ar gach leibhéal. Ón taithí laethúil atá againn, tá a fhios ag comhaltaí CnaR cad atá ag teastáil ó chathracha, ó chúigí agus ó réigiúin chun a ról a imirt maidir le feabhas éifeachtach a chur ar an gcomhshaol dár saoránaigh. Tá creataí dlíthiúla soiléire agus tacaíocht theicniúil agus airgeadais iomchuí de dhíth orainn ionas gur féidir linn an dúlra agus a sheirbhísí a chosaint agus a athbhunú, rud atá tábhachtach dár sláinte, dár dtodhchaí agus dár n-iomaíochas.”

Kostas Bakoyannis (EL/PPE), cathaoirleach choimisiún ENVE agus comhalta de Chomhairle Cathrach na hAithne: “Ní hamháin go saineofar ár dtosaíochtaí sa chéad bhuiséad eile de chuid an Aontais ach saineofar ár gcumas gníomhú freisin. Cinnfidh sé an bhfuil cumhacht leordhóthanach ag na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha chun cuspóirí comhshaoil, aeráide agus fuinnimh na hEorpa a bhaint amach. Ní mór dúinn a bheith soiléir: uaillmhian gan acmhainní, tá sí i mbaol. Más mian linn go n-éireoidh le haistriú glas na hEorpa, ní mór é a mhaoiniú san áit a dtarlaíonn sé: go háitiúil, le buiséad láidir áitbhunaithe lena n-aithnítear ról lárnach na ngníomhaithe áitiúla agus réigiúnacha, lena n-áirithítear cistiú inrochtana, agus lena seachnaítear ualach iomarcach riaracháin.”

Tuilleadh eolais

·Pictiúir den chruinniú in Assisi.

·Thug Uachtarán Réigiún Umbria Stefania Proietti cuireadh do chomhaltaí Choimisiún ENVE – atá i gceannas ar bheartais chomhshaoil, athraithe aeráide agus fuinnimh i gCoiste Eorpach na Réigiún – chuig Assisi. Le linn an chruinnithe, bhí malartú tuairimí ag na comhaltaí maidir le tionscnaimh éagsúla i réimse an bheartais fuinnimh mar chuid den obair ullmhúcháin chun tuairimí sonracha a dhréachtú, lena n-áirítear maidir le Creat Slándála Fuinnimh an Aontais, Pacáiste Fuinnimh na Saoránach agus Pacáiste na nImoibreoirí Modúlacha Beaga.

·Le linn cuairteanna allamuigh éagsúla, d’aimsigh rannpháirtithe dea‐chleachtais ó Réigiún Umbria maidir le dul i ngleic le truailliú screamhuisce (tionscadal SIERO), oiriúnú don athrú aeráide (tionscadal URACC), agus maidir le faireachán comhshaoil ag Loch Trasimeno.

·Leanfar leis an gclár Dé hAoine an 19 Meitheamh, le comhdháil ina ndíreofar ar na naisc idir an t-aistriú glas, caomhnú an tírdhreacha agus an oidhreacht chultúrtha, chomh maith le ról na cumarsáide.

Teagmhálaithe

Lauri Ouvinen
Teil. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu

Matteo Miglietta
Teil. +32 470895382
Matteo.Miglietta@cor.europa.eu