Η διεύρυνση πρέπει να ενισχύσει την ασφάλεια της Ευρώπης και να υπερασπιστεί την τοπική δημοκρατία, λένε οι περιφέρειες της ΕΕ

Η στήριξη προς τους δημάρχους που φυλακίστηκαν στην Τουρκία αντικατοπτρίζεται στην απονομή βραβείου στον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Ekrem İmamoğlu.  

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αντιμετωπίσει τη διεύρυνση ως ζήτημα ασφάλειας και ανθεκτικότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα δημοκρατικά πρότυπα —μεταξύ άλλων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο— τηρούνται σε κάθε χώρα που συμμετέχει στη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ, δήλωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 5 Μαρτίου.

Κατά τη συνεδρίαση της ολομέλειας για την επανεξέταση της αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των μεταρρυθμίσεων σε χώρες που έχουν επιδιώξει να προσχωρήσουν στην ΕΕ, η συνέλευση των τοπικών και περιφερειακών εκπροσώπων της ΕΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε αρκετές υποψήφιες χώρες, ιδίως στην Ουκρανία και τη Μολδαβία, αλλά προειδοποίησε για τις ανησυχητικές πολιτικές εντάσεις σε τμήματα των Δυτικών Βαλκανίων και τη σοβαρή δημοκρατική οπισθοδρόμηση στη Γεωργία και την Τουρκία.

Η ΕτΠ αντανακλούσε περαιτέρω την υποστήριξή της προς τους τοπικούς δημοκρατικούς ηγέτες, απονέμοντας το βραβείο δημάρχου Paweł Adamowicz στον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Ekrem İmamoğlu, ο οποίος κρατείται στη φυλακή για σχεδόν έναν χρόνο, τον οποίο η ΕτΠ έχει καταδικάσει ως επίθεση κατά της τοπικής δημοκρατίας.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, των αυξανόμενων υβριδικών απειλών και της αυξημένης γεωπολιτικής αστάθειας. Τα μέλη τονίζουν ότι η διεύρυνση δεν αποτελεί πλέον μόνο τεχνική διαδικασία νομικής ευθυγράμμισης, αλλά και στρατηγική αναγκαιότητα για την άμυνα, την οικονομική ανθεκτικότητα και τη δημοκρατική σταθερότητα της Ευρώπης.

Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία

Σε γνωμοδότηση που εκπόνησε ο Patrick Molinoz (FR/PES), αντιπρόεδρος της περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté, η ΕτΠ εξήρε την αποφασιστικότητα της Ουκρανίας να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και την αποκέντρωση παρά τον πόλεμο πλήρους κλίμακας. Εξέφρασε την ικανοποίησή του για τα μέτρα που ελήφθησαν τον Ιούλιο του 2025 για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας των θεσμών καταπολέμησης της διαφθοράς και τόνισε τη συνεχιζόμενη πρόοδο της Ουκρανίας όσον αφορά την ανασυγκρότηση και την τοπική διακυβέρνηση.

Ταυτόχρονα, τα μέλη προειδοποίησαν ότι ο στρατιωτικός νόμος έχει οδηγήσει σε συγκέντρωση σε ορισμένες περιοχές και ανεπαρκή διαβούλευση με τις τοπικές αρχές. Ζήτησαν την αποκατάσταση των δημοκρατικών εντολών σε τοπικό επίπεδο μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφάλειας και ζήτησαν πλήρη διαφάνεια στην κατανομή των κονδυλίων που παρέχονται στο πλαίσιο της διευκόλυνσης της ΕΕ για την Ουκρανία.

Η ΕτΠ ζήτησε επίσης μεγαλύτερη συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στην πλατφόρμα δωρητών για την Ουκρανία, η οποία δημιουργήθηκε για τη στήριξη της ανασυγκρότησης της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές διοικήσεις θα αποτελέσουν ακρογωνιαίο λίθο της χώρας, της ανάκαμψης, της ανασυγκρότησης και της προετοιμασίας για την προσχώρηση στην ΕΕ.

Η ΕτΠ αναγνώρισε τις συνεχείς μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της Μολδαβίας και τη διεξαγωγή ανταγωνιστικών εκλογών το 2025, παρά τις εξωτερικές παρεμβάσεις και τις υβριδικές πιέσεις. Ωστόσο, οι βουλευτές επισημαίνουν τον επίμονο διοικητικό κατακερματισμό και ζητούν την εθελοντική συγχώνευση των δήμων παράλληλα με την ισχυρότερη δημοσιονομική αποκέντρωση. Ζήτησαν να εφαρμοστεί το σχέδιο ανάπτυξης για τη Μολδαβία κατά τρόπο που να ωφελεί άμεσα τις τοπικές κοινότητες και να ενισχύει τη διοικητική ικανότητα σε περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο.

Όσον αφορά τη Γεωργία, η ΕτΠ εξέφρασε σοβαρή ανησυχία για τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση και περιέγραψε τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις ως de facto παύση. Σημείωσε τη φθίνουσα ευθυγράμμιση με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ και επέκρινε τα μέτρα που αποδυναμώνουν την κοινωνία των πολιτών και τον πολιτικό πλουραλισμό.

Ενώ επαναβεβαιώνουν τη στήριξή τους στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Γεωργίας, τα μέλη της ΕτΠ τόνισαν ότι ο σεβασμός των δημοκρατικών προτύπων, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ουσιαστικής σημασίας για την πρόοδο.

Δυτικά Βαλκάνια και Τουρκία 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταστήσει αυστηρότερους τους όρους της που συνδέουν τη χρηματοδότηση με τον σεβασμό του κράτους δικαίου και οι ανησυχίες σχετικά με τους δημοκρατικούς κανόνες, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και τη διαφθορά σε διάφορους τομείς των Δυτικών Βαλκανίων και στην Τουρκία ήταν εμφανείς σε γνωμοδότηση που εκπόνησε η Gillian Coughlan (IE/RE), μέλος του κομητειακού συμβουλίου του Κορκ.

Στη γνωμοδότηση περιγράφεται ότι η ενταξιακή διαδικασία της Σερβίας βρίσκεται σε «κρίσιμη στιγμή» λόγω της «σαφής επιβράδυνσης των μεταρρυθμίσεων που έχουν καίρια σημασία για το κράτος δικαίου, τη δημοκρατική διακυβέρνηση και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης» και λόγω της «συστηματικής διαφθοράς» και της «καταστολής δημοσιογράφων και φορέων της κοινωνίας των πολιτών» και της «καταστολής διαφόρων μειονοτήτων».

Η ΕτΠ καταδίκασε και πάλι απερίφραστα τη συνεχιζόμενη κράτηση δημάρχων της αντιπολίτευσης στην Τουρκία και τη συστηματική αντικατάσταση των εκλεγμένων τοπικών ηγετών από εντολοδόχους διορισμένους από την κυβέρνηση. Τα μέλη επανέλαβαν το αίτημά τους να επισκεφθούν φυλακισμένους τοπικούς εκπροσώπους, συμπεριλαμβανομένου του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης İmamoğlu.

Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η ΕτΠ προειδοποίησε κατά της αποσχιστικής ρητορικής και των ενεργειών που υπονομεύουν τη συνταγματική τάξη.

Η γνωμοδότηση εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συνεχιζόμενη πρόοδο του Μαυροβουνίου και της Αλβανίας στις διαπραγματεύσεις, αλλά τονίζει την ανάγκη να ενισχύσουν τη διοικητική ικανότητα και την τοπική δημοσιονομική αυτονομία. 

Τα μέλη παρότρυναν επίσης την άρση των μέτρων της ΕΕ που επηρεάζουν τους δήμους του Κοσόβου και ζήτησαν να δοθεί νέα ώθηση στη διαδικασία προσχώρησης της Βόρειας Μακεδονίας.

Η τοπική αυτοδιοίκηση στο επίκεντρο της διεύρυνσης

Σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης, η ΕτΠ υπογράμμισε ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει να συμμετέχουν εγκαίρως, συστηματικά και με δομημένο τρόπο κατά τη διάρκεια των διαδικασιών ένταξης στην ΕΕ, και ότι η επιτυχία της προσχώρησης στην ΕΕ εξαρτάται από τη χρηματοδότηση, την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και τη διοικητική ικανότητα των τοπικών και των περιφερειακών διοικήσεων για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και έργων. Τα μέλη ζητούν αποτελεσματική αποκέντρωση και δημοσιονομική αυτονομία σε τοπικό επίπεδο, στοχευμένη ανάπτυξη ικανοτήτων για τις τοπικές διοικήσεις και ειδική στήριξη για την αδελφοποίηση πόλεων, τη διαδημοτική και τη διαπεριφερειακή συνεργασία.

Αποσπάσματα:

• Patrick Molinoz (FR/PES), αντιπρόεδρος της περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté και εισηγητής της «Δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση 2025 – Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία»: «Μετά τις άμεσες απειλές της Ρωσίας και τις νέες αλλαγές πολιτικής της διοίκησης Trump, το ευρωπαϊκό πρότυπο ασφάλειας άλλαξε το 2025: Είναι πλέον σαφές ότι η ασφάλειά μας εξαρτάται εν μέρει από τη διεύρυνση προς ανατολάς. Στο πλαίσιο αυτό, είναι πιο σημαντικό από ποτέ να συμμετέχουν στενότερα οι τοπικοί εκλεγμένοι αντιπρόσωποι, οι δήμοι και οι περιφέρειες, ιδίως για να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με τη στρατηγική σημασία της διεύρυνσης.» 

• Gillian Coughlan (IE/RE), μέλος του κομητειακού συμβουλίου του Κορκ και εισηγήτρια της «Δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση 2025 – Δυτικά Βαλκάνια και Τουρκία: «Όταν μιλάμε για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την επέκτασή της ώστε να συμπεριλάβει τα Δυτικά Βαλκάνια και την Τουρκία, δεν μιλάμε μόνο για την προσχώρηση χωρών σε μια Ένωση· μιλάμε για τις αξίες που υποστηρίζουμε, το μέλλον που μοιραζόμαστε και την ίδια την επιβίωση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο. Η παρούσα γνωμοδότηση τονίζει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να συνεχίσει να δίνει κενές υποσχέσεις, στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι όλοι έχουμε τον ρόλο μας να διαδραματίσουμε και ότι όλοι πρέπει να δώσουμε για να λάβουμε.» 

 Ιστορικό:

• Συζήτηση : Η συζήτηση για τη διεύρυνση μπορεί να παρακολουθείται εκ νέου  στον ιστότοπο της ΕτΠ. Φωτογραφίες είναι επίσης διαθέσιμες.

• Γνωμοδοτήσεις: «Δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση 2025 – Δυτικά Βαλκάνια και Τουρκία»(εισηγητής: Gillian Coughlan) και «Δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση 2025 – Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία» (εισηγητής: Patrick Molinoz). 

• Βραβείο δημάρχου Paweł Adamowicz: Στις 5 Μαρτίου, κατά τη διάρκεια της συνόδου ολομέλειας, η Πρόεδρος της ΕτΠ Kata Tüttő παρουσίασε το βραβείο δημάρχου Paweł Adamowicz στον αναπληρωτή δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Nuri Aslan, εξ ονόματος του Ekrem İmamoğlu, δημάρχου της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος τελεί υπό προσωρινή κράτηση κατά το παρελθόν έτος. Σε ψήφισμα που εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2025, η ΕτΠ καταδίκασε τη σύλληψη του δημάρχου İmamoğlu και άλλων τοπικών ηγετών ως επίθεση κατά της τοπικής δημοκρατίας (βλ. κείμενο και δελτίο Τύπου)· Στις αντιπροσωπείες της ΕτΠ δεν επετράπη δύο φορές η πρόσβαση στον δήμαρχο İmamoğlu. 

• Ουκρανία: Η ΕτΠ είναι συνιδρύτρια της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, για την οποία λειτουργεί ως γραμματεία. Η Συμμαχία ενθαρρύνει τις περιφερειακές και δημοτικές διοικήσεις στην ΕΕ να σφυρηλατήσουν συνεργασίες με τις περιφέρειες και τις πόλεις της Ουκρανίας. Το 2026 ενισχύθηκε η στήριξη του προγράμματος κατάρτισης και πρακτικής άσκησης για τους ουκρανικούς δήμους (TIPS4UA), το οποίο δημιουργήθηκε το 2025 με πρωτοβουλία της ΕτΠ, ώστε να συμπεριλάβει ορισμένες ουκρανικές περιφέρειες. Πλήρεις λεπτομέρειες σχετικά με τη στήριξη της ΕτΠ προς την Ουκρανία διατίθενται στον ιστότοπο της ΕτΠ.  

• Χώρες διεύρυνσης: Βλ. τον ιστότοπο της ΕτΠ για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το έργο της ΕτΠ με τις χώρες της διεύρυνσης.