Ní mór don mhéadú slándáil na hEorpa a neartú agus an daonlathas áitiúil a chosaint, dar le réigiúin an Aontais

Tacaíocht do mhéaraí atá i bpríosún sa Tuirc léirithe sa dámhachtain do Mhéara Iostanbúl Ekrem İmamoğlu.  

Ní mór don Aontas Eorpach déileáil leis an méadú mar ábhar slándála agus athléimneachta, agus a áirithiú ag an am céanna go gcloífear le caighdeáin dhaonlathacha – lena n-áirítear ar an leibhéal áitiúil agus réigiúnach – i ngach tír atá rannpháirteach i bpróiseas aontachais an Aontais, a dúirt Coiste Eorpach na Réigiún (CnaR) an 5 Márta.

Ag teacht le chéile dó sa suí iomlánach chun athbhreithniú a dhéanamh ar mheasúnú an Choimisiúin Eorpaigh ar athchóirithe i dtíortha a d’iarr ballraíocht san Aontas, ba dhíol sásaimh do thionól an Aontais d’ionadaithe áitiúla agus réigiúnacha an dul chun cinn i roinnt tíortha is iarrthóirí, go háirithe an Úcráin agus an Mholdóiv, ach thug sé rabhadh faoi theannas polaitiúil imníoch i gcodanna de na Balcáin Thiar agus cúlú daonlathach tromchúiseach sa tSeoirsia agus sa Tuirc.

Ina theannta sin, léirigh CnaR a thacaíocht do cheannairí daonlathacha áitiúla trí Ghradam an Mhéara Paweł Adamowicz a chur faoi bhráid Mhéara Iostanbúl Ekrem İmamoğlu, atá i bpríosún le beagnach bliain anuas agus atá cáinte ag CnaR mar ionsaí ar an daonlathas áitiúil.

Tionóladh an díospóireacht i gcomhthéacs chogadh leanúnach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, bagairtí hibrideacha atá ag dul i méid agus éagobhsaíocht gheopholaitiúil mhéadaithe. Chuir na comhaltaí i bhfios go láidir nach próiseas teicniúil ailínithe dhlíthiúil amháin é an méadú a thuilleadh, ach gur riachtanas straitéiseach é freisin do chosaint, d’athléimneacht eacnamaíoch agus do chobhsaíocht dhaonlathach na hEorpa.

An Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia

I dtuairim a dhréachtaigh Patrick Molinoz (FR/PSE), Leas-Uachtarán réigiún Bourgogne-Franche-Comté, mhol CnaR tiomantas na hÚcráine athchóirithe agus dílárú a shaothrú in ainneoin cogadh iomlán. Ba dhíol sásaimh di na céimeanna a glacadh i mí Iúil 2025 chun neamhspleáchas na n-institiúidí frithéillithe a athbhunú agus leag sí béim ar an dul chun cinn leanúnach atá á dhéanamh ag an Úcráin san atógáil agus sa rialachas áitiúil.

Ag an am céanna, thug na comhaltaí rabhadh go bhfuil lárú i réimsí áirithe agus comhairliúchán neamhleor leis na húdaráis áitiúla mar thoradh ar an dlí airm. D’iarr siad go ndéanfaí sainorduithe daonlathacha a athbhunú ar an leibhéal áitiúil a luaithe a bheidh na dálaí slándála ann agus d’áitigh siad go mbeadh trédhearcacht iomlán ann maidir le leithdháileadh na gcistí a chuirtear ar fáil faoi Shaoráid an Aontais don Úcráin.

D’iarr CnaR freisin go mbeadh bardais agus réigiúin níos rannpháirtí in Ardán Deontóirí na hÚcráine a cruthaíodh chun tacú le hatógáil na hÚcráine, agus chuir sé i bhfios go láidir go mbeidh riaracháin áitiúla agus réigiúnacha ina mbunchloch de bhallraíocht na tíre, den téarnamh, den atógáil agus den ullmhúchán do bhallraíocht san Aontas.

D’aithin CnaR iarrachtaí leanúnacha athchóirithe na Moldóive agus stiúradh toghchán iomaíoch in 2025, in ainneoin cur isteach eachtrach agus brú hibrideach. Mar sin féin, tharraing na comhaltaí aird ar ilroinnt leanúnach riaracháin agus d’áitigh siad go ndéanfaí bardais a chónascadh go deonach in éineacht le dílárú fioscach níos láidre. D’iarr siad go gcuirfí an Plean Fáis don Mholdóiv chun feidhme ar bhealach a rachaidh chun tairbhe go díreach do phobail áitiúla agus a neartóidh an acmhainneacht riaracháin ar an leibhéal réigiúnach agus ar an leibhéal bardasach.

Maidir leis an tSeoirsia, chuir CnaR in iúl gur cúis mhór imní dó an cúlú daonlathach agus thug sé le fios go raibh an chaibidlíocht aontachais ar sos de facto. Thug sí dá haire go raibh laghdú ag teacht ar an ailíniú le beartas eachtrach agus slándála an Aontais agus cháin sí bearta lena lagaítear an tsochaí shibhialta agus an t-iolrachas polaitiúil.

Agus tacaíocht do thoilmhianta Eorpacha na Seoirsia á hathdhearbhú acu, chuir comhaltaí CnaR i bhfios go láidir go bhfuil urraim do chaighdeáin dhaonlathacha, do shaoirse na meán agus don fhéinrialachas áitiúil ríthábhachtach chun dul chun cinn a dhéanamh.

Na Balcáin Thiar agus an Tuirc 

Tá an Coimisiún Eorpach tar éis a choinníollacha a dhéanamh níos doichte lena nasctar maoiniú le hurraim don smacht reachta, agus ba léir go raibh imní ann faoi noirm dhaonlathacha, neamhspleáchas breithiúnach agus éilliú i réimsí éagsúla de na Balcáin Thiar agus sa Tuirc i dtuairim a dhréachtaigh Gillian Coughlan (IE/RE), comhalta de Chomhairle Contae Chorcaí.

Déantar cur síos sa tuairim ar phróiseas aontachais na Seirbia mar phróiseas ‘criticiúil’ mar gheall ar ‘mhallú soiléir ar athchóirithe atá lárnach don smacht reachta, don rialachas daonlathach agus do shaoirse na meán’ agus mar gheall ar ‘éilliú córasach’ agus ‘iriseoirí agus gníomhaithe na sochaí sibhialta a chur faoi chois’ agus ‘mionlaigh éagsúla a chur faoi chois’.

Cháin CnaR go láidir arís coinneáil leanúnach mhéaraí an fhreasúra sa Tuirc agus ionadú córasach na gceannairí áitiúla tofa ag iontaobhaithe arna gceapadh ag an rialtas. D’athdhearbhaigh na Feisirí a n-iarraidh cuairt a thabhairt ar ionadaithe áitiúla atá i bpríosún, lena n-áirítear Méara Iostanbúl İmamoğlu.

Sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin, thug CnaR rabhadh i gcoinne reitric scarthach agus gníomhaíochtaí a bhaineann an bonn den ord bunreachtúil.

Is díol sásaimh don tuairim an dul chun cinn leanúnach atá á dhéanamh ag Montainéagró agus ag an Albáin sa chaibidlíocht ach cuirtear i dtábhacht inti gur gá dóibh an acmhainneacht riaracháin agus an neamhspleáchas fioscach áitiúil a neartú. 

D’áitigh na Feisirí freisin go gcuirfí deireadh le bearta an Aontais a dhéanann difear do bhardais sa Chosaiv agus d’iarr siad go ndéanfaí móiminteam athnuaite i bpróiseas aontachais na Macadóine Thuaidh.

Rialachas áitiúil i gcroílár an mhéadaithe

Ar fud thíortha uile an mhéadaithe, chuir CnaR i bhfios go láidir gur cheart do na rialtais áitiúla agus réigiúnacha a bheith rannpháirteach go luath, go córasach agus ar bhealach struchtúrtha le linn phróisis lánpháirtithe an Aontais, agus go mbraitheann rath aontachas leis an Aontas ar an gcistiú, an saineolas teicniúil agus an acmhainneacht riaracháin a bheith ag na riaracháin áitiúla agus réigiúnacha chun athchóirithe agus tionscadail a chur chun feidhme. D’iarr na comhaltaí go mbeadh dílárú éifeachtach agus neamhspleáchas fioscach ann ar an leibhéal áitiúil, go mbeadh fothú acmhainneachta spriocdhírithe ann do riaracháin áitiúla, agus go dtabharfaí tacaíocht thiomnaithe do nascadh bailte, do chomhar idirbhardasach agus idir-réigiúnach.

Sleachta:

• Patrick Molinoz (FR/PSE), Leas-Uachtarán réigiún Bourgogne-Franche-Comté agus rapóirtéir do ‘Phacáiste um Méadú 2025 – an Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia’: ‘Tar éis bhagairtí díreacha na Rúise agus athruithe beartais nua riarachán Trump, tháinig athrú ar pharaidím slándála na hEorpa in 2025: is léir anois go mbraitheann ár slándáil go páirteach ar mhéadú go dtí an tOirthear. Sa chomhthéacs sin, tá sé níos riachtanaí ná riamh ról níos dlúithe a thabhairt d’ionadaithe tofa áitiúla, do chathracha agus do réigiúin, go háirithe chun feasacht na saoránach a mhúscailt maidir le tábhacht straitéiseach an mhéadaithe.” 

• Gillian Coughlan (IE/RE), comhalta de Chomhairle Contae Chorcaí agus rapóirtéir maidir le ‘Pacáiste um Méadú 2025 – na Balcáin Thiar agus an Tuirc: “Nuair a labhraímid faoi thodhchaí an Aontais Eorpaigh agus a leathnú chun na Balcáin Thiar agus an Tuirc a chur san áireamh, ní hamháin go bhfuilimid ag caint faoi aontachas tíortha le hAontas; táimid ag caint faoi na luachanna a seasaimid leo, faoin todhchaí atá i gcoiteann againn, agus faoi mharthanas an tionscadail Eorpaigh i ndomhan atá ag athrú go tapa. Cuirtear i dtábhacht sa tuairim seo nach féidir leis an Aontas leanúint de ghealltanais fholmha a thabhairt, cuirtear teachtaireacht shoiléir in iúl inti go bhfuil ról le himirt againn go léir agus nach mór dúinn go léir a thabhairt d’fhonn iad a fháil.” 

 Cúlra:

• Díospóireacht: Is féidir breathnú arís ar dhíospóireacht an mhéadaithe ar  shuíomh gréasáin CnaR. Tá na grianghraif ar fáil freisin.

• Tuairimí: ‘Pacáiste um méadú 2025 – na Balcáin Thiar agus an Tuirc’(rapóirtéir: Gillian Coughlan) agus ‘Pacáiste um Méadú 2025 – an Úcráin, an Mholdóiv agus an tSeoirsia’(rapóirtéir: Patrick Molinoz). 

• Gradam an Mhéara Paweł Adamowicz: An 5 Márta, le linn an tseisiúin iomlánaigh, bhronn Uachtarán CnaR, Kata Tüttő, Gradam an Mhéara Paweł Adamowicz ar Mhéara Gníomhach Iostanbúl, Nuri Aslan, thar ceann Ekrem İmamoğlu, Méara Iostanbúl, a bhí faoi choinneáil roimh an triail le bliain anuas. I rún a glacadh i mí Aibreáin 2025, cháin CnaR gabháil an Mhéara İmamoğlu agus ceannairí áitiúla eile mar ionsaí ar an daonlathas áitiúil (féach an téacs agus an phreaseisiúint); Diúltaíodh rochtain ar an Méara İmamoğlu do thoscaireachtaí CnaR faoi dhó. 

• An Úcráin: Is comhbhunaitheoir é CnaR de Chomhghuaillíocht Eorpach na gCathracha agus na Réigiún ar mhaithe le hAtógáil na hÚcráine, a bhfeidhmíonn sé mar rúnaíocht di. Tá an Chomhghuaillíocht ag spreagadh riaracháin réigiúnacha agus bhardasacha san Aontas chun comhar a chruthú le réigiúin agus cathracha san Úcráin. Rinneadh Clár Tacaíochta Oiliúna agus Intéirneachta do Bhardais na hÚcráine (TIPS4UA), a cruthaíodh in 2025 ar thionscnamh CnaR, a uas-scálú in 2026 chun roinnt réigiún san Úcráin a chur san áireamh. Tá na sonraí uile maidir le tacaíocht CnaR don Úcráin ar fáil ar shuíomh gréasáin CnaR.  

• Tíortha an mhéadaithe: Féach suíomh gréasáin Choiste na Réigiún chun tuilleadh sonraí a fháil faoi obair Choiste na Réigiún le tíortha an mhéadaithe.