Η ολοκλήρωση της ΕΕ αποτελεί «κρίσιμη» και «σημαντική ώθηση» για τις πόλεις και τις περιφέρειες της Ουκρανίας

Οιουκρανικές τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες έχουν επαινεθεί ευρέως για την ανθεκτικότητά τους μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας το 2022, δήλωσαν ότι η αποκέντρωση, τα προγράμματα κατάρτισης, οι διεθνείς εταιρικές σχέσεις και η βαθύτερη κατανόηση των διαδικασιών της ΕΕ θα είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξή τους καθώς προετοιμάζονται για την προσχώρηση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, σε συνεδρίαση στις 21 Οκτωβρίου τηςομάδας εργασίας για τηνΟυκρανία που συστάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, εκπρόσωποι των ουκρανικών πόλεων και περιφερειών δήλωσαν ότι η πιο άμεση ανάγκη τους αυτόν τον χειμώνα είναι να προμηθεύονται αρκετούς παραγωγούς για να αντιμετωπίσουν την καταστροφή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλείται από τις ρωσικές επιθέσεις.

Το μέγεθος της καθημερινής απειλής που θέτει η Ρωσία υπογραμμίστηκε από τον πρόεδρο του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, Marc Cools, ο οποίος δήλωσε ότι οι ενέργειες της Ρωσίας «σχεδόν χαρακτηρίζονται ως πολιτιστική γενοκτονία» και κάλεσε τους τοπικούς και περιφερειακούς ηγέτες στην ΕΕ να «απασχοληθούν... να διασφαλίσουν ότι υπάρχει πραγματικά ισχυρή υποστήριξη και ότι η Ουκρανία έχει τα μέσα που χρειάζεται για να υπερασπιστεί τον εαυτό της και να εξασφαλίσει τη νίκη».

Η συνεδρίαση, υπό την προεδρία της κ. Aleksandra Dulkiewicz, δημάρχου του Γκντανσκ, επικεντρώθηκε στην πορεία των εργασιών όσον αφορά την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ από τη σκοπιά των δήμων και των περιφερειών. Ο Oleksii Riabykin, ο νεοδιορισθείς Αναπληρωτής Υπουργός Κοινοτήτων και Εδαφικής Ανάπτυξης της Ουκρανίας, περιέγραψε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως «σημαντικό κίνητρο για την ανάπτυξη των πόλεων και των περιφερειών» και δήλωσε ότι είναι «κρίσιμης σημασίας» ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ να περιλαμβάνει πόρους για τις ουκρανικές περιφέρειες, ιδίως μέσω διασυνοριακών, διαπεριφερειακών και διακρατικών προγραμμάτων συνεργασίας.

Αποκέντρωση και ενσωμάτωση στην ΕΕ

Το θεματολόγιο διεύρυνσης της ΕΕ με την Ουκρανία παρουσιάζει σε εξέχουσα θέση την αποκέντρωση και το θέμα ήταν στο επίκεντρο των συζητήσεων κατά τη συνεδρίαση. ΟVitalii Bezghin, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής υποεπιτροπής της Verkhovna Rada για τη διοικητική και εδαφική οργάνωση της κρατικής εξουσίας, την τοπική αυτοδιοίκηση, την περιφερειακή ανάπτυξη και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, δήλωσε ότι «η αποκέντρωση και η ισχυρή πολυεπίπεδη διακυβέρνηση αποτελούν δικές μας προτεραιότητες».

ΗΟυκρανία ξεκίνησε ευρείας κλίμακας μεταρρυθμίσεις αποκέντρωσης το 2014, οι οποίες ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς και θεωρούνται ευρέως κρίσιμες για την ικανότητα της Ουκρανίας να αντέξει την εισβολή της Ρωσίας σε πλήρη κλίμακα τον Φεβρουάριο του 2022. Ο υφυπουργός Riabykin χαρακτήρισε την αποκέντρωση ως «την πιο επιτυχημένη ή μία από τις πιο επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις στη χώρα μας».

Η εισβολή όμως οδήγησε στην επιβολή στρατιωτικού νόμου και κατά συνέπεια στην αναστολή των μεταρρυθμίσεων. Εκπρόσωποι τεσσάρων ουκρανικών εδαφικών ενώσεων — η Ένωση των Ουκρανικών Πόλεων, η Ουκρανική Ένωση Επαρχιών και Περιφερειακών Συμβουλίων, η Ένωση Αμάλγαμων Εδαφικών Κοινοτήτων και η Πανουκρανική Ένωση Κοινοτήτων — δήλωσαν ότι πιέζουν για την ολοκλήρωση της νομοθεσίας και την υιοθέτηση περαιτέρω μεταρρυθμίσεων αποκέντρωσης, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Το ισχύον νομοσχέδιο, είπαν, δεν οριοθετεί με σαφήνεια τις εξουσίες των κεντρικών και τοπικών αρχών.

Ζητήθηκε επίσης από την ουκρανική κυβέρνηση να αναπτύξει μια στρατηγική για την ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, να παράσχει πρόσθετα κονδύλια στις τοπικές και περιφερειακές αρχές και να εγκρίνει ή να αναθεωρήσει αρκετές δεκάδες νομοθετικές πράξεις, πολλές από τις οποίες συνδέονται με την ένταξη της Ουκρανίας στα προγράμματα της ΕΕ.

Οιστενότεροι δεσμοί με την ΕΕ αντικατοπτρίζονται στον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές αντιμετωπίζουν τα θέματα της ΕΕ στην καθημερινή τους εργασία. Ο αναπληρωτής υπουργός Riabykin δήλωσε ότι κάθε μία από τις Περιφερειακές Στρατιωτικές (κρατικές) διοικήσεις της Ουκρανίας θα έχει τώρα έναν αναπληρωτή επικεφαλής αρμόδιο για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. ΗTetiana Yehorova-Lutsenko, η οποία είναι πρόεδρος της Ουκρανικής Ένωσης Τοπικών και Περιφερειακών Συμβουλίων καθώς και πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου του Χάρκοβο, δήλωσε ότι τα περιφερειακά συμβούλια αποφάσισαν να δημιουργήσουν κόμβους ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης για τους συμβούλους τους.

Κατάρτιση και εταιρικές σχέσεις

Ωστόσο, οι εκπρόσωποι της Ουκρανίας τόνισαν ότι οι σύμβουλοι θα χρειαστούν πρόσθετη στήριξη για να αποκτήσουν γνώσεις και εμπειρία σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των διαδικασιών διακυβέρνησης στην ΕΕ, καθώς και σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ, όπως η περιφερειακή ανάπτυξη και η κοινή γεωργική πολιτική.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ανταποκρίθηκε στα αιτήματα των ουκρανικών ενώσεων για στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων, συμφωνώντας να δρομολογήσει το πιλοτικό σχέδιο «Στήριξη των ουκρανικών δήμων με πρόγραμμα κατάρτισης και πρακτικής άσκησης» (TIPS4UA). Το TIPS4UA ξεκίνησε από την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Πόλεων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και υλοποιείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) σε συνεργασία με το U-LEAD με την Ευρώπη και εταίρους υλοποίησης στην ΕΕ. Στόχος του είναι να βοηθήσει το προσωπικό των ουκρανικών δήμων και τους τοπικούς ηγέτες να υλοποιήσουν έργα ανάκαμψης, ανασυγκρότησης και εκσυγχρονισμού. ΤοU-LEAD με την Ευρώπηδήλωσε στα μέλη της Ομάδας Εργασίας για την Ουκρανία ότι η πιλοτική φάση θα πρέπει να ξεκινήσει το επόμενο έτος.

Η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ ομοτίμων αποτελεί βασική πτυχή του έργου της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Πόλεων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, η οποία δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2022. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών λειτουργεί ως γραμματεία της Συμμαχίας.

Ο αριθμός των περιφερειών και πόλεων της ΕΕ και της Ουκρανίας που έχουν συνάψει εταιρικές σχέσεις έχει αυξηθεί σημαντικά από τον Φεβρουάριο του 2022 και οι Ουκρανοί πολιτικοί ηγέτες σε όλα τα επίπεδα — συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου Volodymyr Zelenskyy — έχουν επανειλημμένα εκφράσει την ελπίδα ότι κάθε ουκρανική πόλη, πόλη ή περιφέρεια θα βρει εταίρο στην ΕΕ.

ΟPatrick MOLINOZ, Αντιπρόεδροςτης περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté και πρόεδρος της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» της ΕτΠ (CIVEX), δήλωσε ότι το γαλλικό Κογκρέσο των Δημάρχων κάλεσε τους δημάρχους ορισμένων από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ουκρανίας και τους προέδρους των εδαφικών ενώσεων της Ουκρανίας στην ολομέλεια της 19ης Νοεμβρίου, όπου οι γαλλικές κοινότητες θα έχουν την ευκαιρία να προσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να δημιουργήσουν εταιρικές σχέσεις με τους Ουκρανούς ομολόγους τους. Ο κ. MOLINOZ, η περιφέρεια του οποίου πρόσφατα δημιούργησε εταιρική σχέση με την περιφέρεια της Vinnytsia, συμμετείχε στη διοργάνωση της εκδήλωσης.

Η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την Ουκρανία ήταν η τελευταία στην τρέχουσα θητεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, η οποία λήγει τον Ιανουάριο. Η εκδήλωση μπορεί να ξαναπαρακολουθηθεί εδώ.

Αποσπάσματα: 

Aleksandra Dulkiewicz, δήμαρχος του Γκντανσκ και πρόεδρος της ομάδας εργασίας για την Ουκρανία: «Στο πλαίσιο αυτής της ομάδας εργασίας, πρωταρχικός στόχος μας ήταν να στηρίξουμε τις ουκρανικές τοπικές και περιφερειακές αρχές στις εν εξελίξει ευρωπαϊκές μεταρρυθμιστικές διαδικασίες τους. Ιδίως μέσω στοχευμένων ανταλλαγών μεταξύ ομοτίμων και προγραμμάτων ανάπτυξης ικανοτήτων. Στηρίζουμε συνεχώς τις μεταρρυθμίσεις της αποκέντρωσης και της δημόσιας διοίκησης στην Ουκρανία, ανταλλάσσοντας βέλτιστες πρακτικές και συμβουλές πολιτικής για την ενίσχυση της τοπικής και περιφερειακής διακυβέρνησης».

Oleksii Riabykin, Υφυπουργός Ανάπτυξης Κοινοτήτων και Εδαφών της Ουκρανίας: «Η Ουκρανία εργάζεται ενεργά για την εμβάθυνση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών μέσω της δημιουργίας Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής.

Marc Cools, Πρόεδρος του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών, Συμβούλιο της Ευρώπης: «Το Κογκρέσο, το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο σύνολό του, στηρίζει πλήρως την Ουκρανία. Το έχουμε κάνει σε πολλές περιπτώσεις, από το 2014, με δηλώσεις, αλλά όχι μόνο αυτό. Το κάναμε και πάλι [στη σύνοδο ολομέλειας του Κογκρέσου στις 15-16 Οκτωβρίου 2024] μέσω μιας πολύ ξεκάθαρης δήλωσης που καταδικάζει όλες τις καταχρήσεις που διαπράχθηκαν από τη Ρωσική Ομοσπονδία, αλλά και απευθυνόμενη σε ένα σημείο που θα μπορούσε σχεδόν να περιγραφεί ως πολιτιστική γενοκτονία, ένα σημείο που τέθηκε από την επιθυμία της Ρωσίας να καταστρέψει όλη την ουκρανική ιστορία, όλη την ουκρανική κουλτούρα».

VitaliiBezghin, μέλος της Verkhovna Rada, πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Υποεπιτροπής Διοικητικής και Εδαφικής Οργάνωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης:  «Όταν μιλάμε για ένα ευρωπαϊκό μέλλον, πιστεύω ότι η Ουκρανία είναι η πρώτη χώρα στον κόσμο που πραγματοποιεί τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις της λόγω της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε μια περίοδο πλήρους επιθετικότητας. Και φυσικά, όταν μιλάμε για μεταρρυθμίσεις, η αποκέντρωση και μια ισχυρή πολυεπίπεδη διακυβέρνηση είναι προτεραιότητά μας».