Ο Δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης κερδίζει το Βραβείο Δημάρχου Paweł Adamowicz για την υπεράσπιση της τοπικής δημοκρατίας

Για την ανυποχώρητη υπεράσπιση της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης και της ανεξαρτησίας της τοπικής αυτοδιοίκησης που αντιμετωπίζει αυταρχικές τάσεις και απόπειρες αποκλεισμού, ο Ekrem İmamoğlu, δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, τιμήθηκε με την πέμπτη έκδοση του Βραβείου Δημάρχου Paweł Adamowicz. Ειδική αναγνώριση της κριτικής επιτροπής δόθηκε στη Mary Crilly, ιδρύτρια και διευθύντρια του Κέντρου για την Πρόληψη της Σεξουαλικής Βίας στο Κορκ. Το βραβείο, το οποίο θεσπίστηκε για την προώθηση της κληρονομιάς του δημάρχου Paweł Adamowicz, ανακοινώθηκε την Τρίτη 13 Ιανουαρίου στο Ινστιτούτο Πολιτισμού της πόλης και θα παρουσιαστεί κατά τη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών στις Βρυξέλλες στις 4-5 Μαρτίου.

Το βραβείο, το οποίο απονέμεται για πέμπτη φορά, θεσπίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών σε συνεργασία με τον Δήμο του Γκντανσκ και το Διεθνές Δίκτυο Πόλεων Προσφύγων (ICORN). Απονέμεται σε τοπικούς ηγέτες —στην πολιτική ή την κοινωνία των πολιτών— που καταπολεμούν την απολυταρχία, τη μισαλλοδοξία, τη ρητορική μίσους και την ξενοφοβία. Επαινεί το έργο όλων των εκλεγμένων αντιπροσώπων, των αξιωματούχων, των οργανώσεων και των απλών πολιτών οι οποίοι, παρά τις απειλές, εργάζονται για να καταστεί η δημοκρατία λειτουργική σε τοπικό επίπεδο, στηρίζοντας καλύτερες και πιο ανοικτές κοινότητες. Στο πλαίσιο της διοργανικής συνεργασίας για την προώθηση του Βραβείου Δημάρχου Paweł Adamowicz, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμμετείχαν επίσης στη διαδικασία διορισμού και στην απόφαση της κριτικής επιτροπής.

Η κριτική επιτροπή αποφάσισε ότι ο νικητής της πέμπτης έκδοσης του Βραβείου Δημάρχου Paweł Adamowicz είναι: Ekrem İmamoğlu, δημοκρατικά εκλεγμένος δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και πρόεδρος της Ένωσης Δήμων της Τουρκίας. Παρά τους κινδύνους, προώθησε με συνέπεια διαφανείς αστικές πολιτικές χωρίς αποκλεισμούς και αγωνίστηκε για τα δημοκρατικά δικαιώματα σε τοπικό επίπεδο.  Συνελήφθη και απομακρύνθηκε από τη θέση του στις 19 Μαρτίου 2025, μαζί με περισσότερους από 100 αξιωματούχους της πόλης με πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες. 27 άλλοι δήμαρχοι έχουν απολυθεί από τις τουρκικές κυβερνήσεις, 11 από τους οποίους αντικαταστάθηκαν από κυβερνητικούς διορισμένους διαχειριστές. Οι συλλήψεις δημάρχων της αντιπολίτευσης έχουν καταδικαστεί από την ΕτΠ, καθώς και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Κογκρέσο των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η ηγεσία του Ekrem İmamoğlu χαρακτηρίζεται από το έργο του για την υπέρβαση των πολιτικών, εθνοτικών και θρησκευτικών διαιρέσεων, την προώθηση της ενότητας και της αξιοπρέπειας. Μετέτρεψε την Κωνσταντινούπολη σε ένα μοντέλο διακυβέρνησης με επίκεντρο τον πολίτη. Η διοίκησή του έχει εισαγάγει διαφανή κατάρτιση προϋπολογισμού, ψηφιακά εργαλεία συμμετοχής, προγράμματα για την ισότητα των φύλων και φιλικές προς το κλίμα πολιτικές. Οι προσπάθειες αυτές επαναπροσδιόρισαν την τοπική δημοκρατία ως πρακτική αλληλεγγύης και δικαιοσύνης. Ο Ekrem İmamoğlu έχει γίνει σύμβολο θάρρους, ακεραιότητας και δημοκρατικής ανανέωσης στην Τουρκία και πέραν αυτής. Ο Nuri Aslan, προσωρινός δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, ευχαρίστησε την κριτική επιτροπή για το βραβείο εκ μέρους του βραβευθέντος.

Η κριτική επιτροπή αποφάσισε επίσης να απονείμει ειδική αναγνώριση στη Mary Crilly, ιδρύτρια και διευθύντρια του Κέντρου του Κορκ για τη Σεξουαλική Βία. Εδώ και τέσσερις δεκαετίες, η Mary Crilly είναι μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του ιρλανδικού κινήματος για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων. Είναι ιδιαίτερα γνωστή για τη συνεπή και αποτελεσματική εργασία της για αλλαγές στη δημόσια πολιτική και τη νομοθεσία σχετικά με τη σεξουαλική βία, την ενδοοικογενειακή βία και την εμπορία ανθρώπων. Το έργο της συνέβαλε σε μια θεμελιώδη αλλαγή στην κοινωνική και θεσμική προσέγγιση της βίας κατά των γυναικών στην Ιρλανδία.

Η πέμπτη έκδοση του Βραβείου Δημάρχου Paweł Adamowicz έλαβε 25 υποψηφιότητες, εκ των οποίων πέντε προκρίθηκαν. 

Οι άλλοι επικρατέστεροι υποψήφιοι ήταν (με αλφαβητική σειρά):

• Alexei Gorinov, Ρώσος υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολιτικός της αντιπολίτευσης, πρώην μέλος του δημοτικού συμβουλίου της περιφέρειας Krasnoselsky στη Μόσχα και μέλος του κινήματος Αλληλεγγύης·
• Pinar Selek, Τούρκος κοινωνιολόγος και ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα·
• Tiro Association for Arts, πρωτοποριακό πολιτιστικό ίδρυμα στον Λίβανο.

Η επίσημη τελετή απονομής του Βραβείου Δημάρχου Paweł Adamowicz θα πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο κατά τη διάρκεια συνόδου ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών.

Αποσπάσματα:

Nuri Aslan, ασκών χρέη δημάρχου της Κωνσταντινούπολης: «Θα ήθελα να απευθύνω τους χαιρετισμούς και τις εκτιμήσεις μου στον κ. Ekrem İmamoğlu, τον δημοκρατικά εκλεγμένο δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης και προεδρικό υποψήφιο του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, ο οποίος έχει φυλακιστεί άδικα και παράνομα για 10 μήνες. Γνωρίζω ότι όλοι οι καλοί άνθρωποι στον κόσμο πιστεύουν στη δημοκρατία και είναι γενναίοι – όπως και ο Paweł Adamowicz. Η κληρονομιά του μας καλεί, ειδικά σε δύσκολους καιρούς, να μιλήσουμε ανοιχτά, να αντιταχθούμε στον φόβο και να παραμείνουμε σταθεροί στην υπεράσπιση της κοινής μας δέσμευσης να ζούμε στην κοινότητα. Το βραβείο Paweł Adamowicz απονέμεται σε όσους αποφασίζουν να προστατεύσουν το φως σε σκοτεινούς καιρούς, που τολμούν να πάρουν ρίσκα και που θεωρούν τη δημοκρατία τρόπο ζωής. Το γεγονός ότι ο Ekrem İmamoğlu —τρεις φορές εκλεγμένος δήμαρχος της ελεύθερης βούλησης της Κωνσταντινούπολης και ταυτόχρονα υποψήφιος για την προεδρία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, με ψήφους 15,5 εκατομμυρίων πολιτών— θεωρήθηκε άξιος αυτού του βραβείου είναι κάτι περισσότερο από ένα μεμονωμένο επίτευγμα. Είναι η διεθνής αναγνώριση μιας στάσης που ακούει τις φωνές εκατομμυρίων ανθρώπων, καλλιεργεί την ελπίδα και υπερασπίζεται θαρραλέα την τοπική δημοκρατία. Δεχόμαστε αυτό το βραβείο με μεγάλη τιμή εκ μέρους όλων εκείνων που μιλούν παρά τον φόβο, που δεν απορρίπτουν τη δικαιοσύνη και που ονειρεύονται ένα πιο ισότιμο και ελεύθερο μέλλον.»

Mary Crilly, ιδρύτρια και διευθύντρια του Κέντρου του Κορκ για τη Σεξουαλική Βία: «Εργάζομαι για πάνω από τέσσερις δεκαετίες σε ένα μικρό κέντρο στο Κορκ της Ιρλανδίας, μια χώρα που εδώ και χρόνια παλεύει με τη σιωπή γύρω από την εμπορία ανθρώπων και τη σεξουαλική βία. Πολλές φορές προσπάθησαν να μας φιμώσουν, γιατί αυτό που είπαμε ήταν άβολο. Και όμως, βλέποντας την αδικία, ξέραμε ότι ήταν καθήκον μας να δράσουμε», δήλωσε η Mary Crilly κατά τη διάρκεια της τελετής στο Γκντανσκ. «Χάρη στην αποφασιστικότητα και τη συνεργασία, κατέστη δυνατό να εξαναγκαστεί η κοινωνία να ακούσει και να βοηθήσει πραγματικά εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, γυναίκες και άνδρες που έχουν βιώσει βία και σήμερα μπορούν να διάγουν αξιοπρεπή ζωή. Υπήρξαν στιγμές αμφιβολίας και απελπισίας, αλλά δεν πρέπει να ενδώσουμε σε αυτές. Για μένα, αυτό το βραβείο είναι πρωτίστως μια έκφραση αναγνώρισης για τα θύματα βίας που τόλμησαν να πουν τις ιστορίες τους. Είναι απόδειξη ότι η φωνή τους έχει σημασία και ότι η αλλαγή είναι δυνατή.»

Kata Tüttő, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών: «Το βραβείο Paweł Adamowicz υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία, η διαφάνεια και η αλληλεγγύη δεν είναι συνθήματα, αλλά καθημερινή πρακτική των τοπικών κοινοτήτων. Σε μια εποχή αυξανόμενης πόλωσης και ρητορικής μίσους, η διάκριση αυτή στέλνει ένα σαφές μήνυμα: Δεν υπάρχει χώρος για αποκλεισμό στην Ευρώπη. Η Ευρώπη οικοδομείται από τη βάση – στους δήμους και τις περιφέρειες, γι’ αυτό είμαστε υπερήφανοι που στηρίζουμε όσους υπερασπίζονται τις θεμελιώδεις αξίες της, συχνά χωρίς δημοσιότητα, αλλά με μεγάλο θάρρος.»

Aleksandra Dulkiewicz, δήμαρχος Γκντανσκ: «Επτά χρόνια μετά τα τραγικά γεγονότα που συνέβησαν όχι μακριά από εδώ, η μνήμη μπορεί να θολώσει κάποιες εικόνες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, μαζί με εταίρους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών και το Διεθνές Δίκτυο Πόλεων Προσφύγων ICORN, θεσπίσαμε το βραβείο Paweł Adamowicz. Πρόκειται για διάκριση για άτομα και θεσμούς που, στην καθημερινή τους εργασία, όχι μόνο μιλούν για τις αξίες που βρίσκονται κοντά στον Πρόεδρο Paweł Adamowicz, αλλά τις εφαρμόζουν στην πράξη: τη δημοκρατία, την ελευθερία, την ανεκτικότητα, την καταπολέμηση του μίσους και, πάνω απ' όλα, τον σεβασμό και την ισότητα κάθε ατόμου. Έχουμε ήδη μια πληθώρα εξαιρετικών νικητών, τόσο γνωστών ανθρώπων όσο και εκείνων των οποίων τα ονόματα δεν είναι πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Έχουν ένα κοινό στοιχείο: καθημερινή, συνεπής εργασία προς όφελος των άλλων, ανεξάρτητα από το αν δραστηριοποιούνται στα σύνορα της Παλαιστίνης και του Ισραήλ, της Ιταλίας και των Βαλκανίων ή —όπως ένας από τους πρώτους νικητές— στην κοινότητα Podlaskie, η οποία έχει ανοίξει την καρδιά της στους πρόσφυγες στα σύνορα Πολωνίας-Λευκορωσίας. Το βραβείο αυτό δείχνει ότι δεν χρειάζεται να είστε πρόεδρος ή αξιωματούχος για να αντιταχθείτε αποτελεσματικά στο κακό και να υπερασπιστείτε την αξιοπρέπεια ενός άλλου ανθρώπου — ανεξάρτητα από το ποιοι είναι, τι πιστεύουν, πώς μοιάζουν, ποιο φύλο ή προέλευση είναι. Το βραβείο Paweł Adamowicz θα διαρκέσει όσο οι νικητές του εφαρμόζουν τις αξίες στις οποίες ο Δήμαρχος πίστευε τόσο βαθιά στην καθημερινή ζωή.»

Magdalena Adamowicz, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χήρα του Paweł Adamowicz: «Κάθε ένας από τους υποψηφίους στην 5η έκδοση του βραβείου Paweł Adamowicz αποδεικνύει με τη ζωή του ότι οι αξίες από τις οποίες έζησε ο Paweł και το αταλάντευτο θάρρος για την υπεράσπισή τους είναι οικουμενικές, ανθρώπινες αξίες, σημαντικές σε κάθε πολιτισμό, θρησκεία και πολιτικό σύστημα. Από τα βάθη της καρδιάς μου, συγχαίρω και ευχαριστώ τους υποψηφίους. Αυτό που κάνουν και το τίμημα που πληρώνουν για αυτό μας θυμίζει ένα πράγμα: Δεν πρέπει ποτέ να σταματήσουμε να στηρίζουμε τους ανθρώπους που σώζουν τον πολιτισμό μας».

Η Jelena Drenjanin,  επί μακρόν μέλος της κριτικής επιτροπής και πρόεδρος της ομάδας εργασίας της ΕτΠ για την Τουρκία και πρόεδρος της Επιτροπής Διακυβέρνησης στο Κογκρέσο των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, δήλωσε: «Ο Ekrem İmamoğlu ενσαρκώνει τις αξίες της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της ελευθερίας της έκφρασης και της γνώμης ενόψει της αυξανόμενης πολιτικής καταπίεσης στην Τουρκία. Ο Ιμάμογλου είναι ηγέτης που ζει και εργάζεται με τις πεποιθήσεις του Pawel Adamowicz.»

Για περισσότερες πληροφορίες:

Ο Paweł Adamowicz μαχαιρώθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2019 κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε φιλανθρωπική εκδήλωση. Της δολοφονίας του προηγήθηκε αύξηση της ρητορικής μίσους εναντίον του. Τα τελευταία του λόγια, που ειπώθηκαν λίγο πριν την επίθεση, ήταν: «Το Γκντανσκ είναι γενναιόδωρο, το Γκντανσκ μοιράζεται το καλό του, το Γκντανσκ θέλει να είναι μια πόλη αλληλεγγύης. Είναι μια καλή στιγμή για να μοιραστούμε το καλό. Είσαι αγαπητός. Το Γκντανσκ είναι η πιο υπέροχη πόλη στον κόσμο. Σας ευχαριστώ!» Δεσμεύτηκε να προωθήσει τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ και ήταν ενεργό μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών.

Το 2025 ο Vitaliy Klitschko, δήμαρχος Κιέβου (Ουκρανία), έγινε ο τέταρτος νικητής του βραβείου δημάρχου Paweł Adamowicz. Ήταν υποψήφιος για την εξαιρετική ηγεσία του στην προώθηση της συμμετοχής των πολιτών, ακόμη και εν μέσω των ακραίων προκλήσεων του πολέμου. Ο Bassam Aramin και ο Rami Elhanan από το Οικογενειακό Φόρουμ Γονέων έλαβαν ειδική αναγνώριση από την κριτική επιτροπή ως σύμβολα ανοχής και φάρους ελπίδας και αλληλεγγύης για τις προσπάθειές τους να φέρουν τη συμφιλίωση μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών ενάντια στην τρέλα του μίσους και των συγκρούσεων. Άλλοι πρώην βραβευθέντες είναι: η δήμαρχος Κολωνίας (Γερμανία), Henriette Reker· οι πολίτες και ο δήμαρχος του Michałowo (Πολωνία), Marek Nazarko· και η ιταλική ΜΚΟ Brescia, Local Democracy Agency Zavidovići, βραβεία ειδικής αναγνώρισης έχουν απονεμηθεί σε δύο άλλες περιπτώσεις: το 2023, στον δήμαρχο της Hola Prystan στην Ουκρανία, Oleksandr Babich, ο οποίος απήχθη και παραμένει φυλακισμένος από τους Ρώσους κατακτητές· και το 2024 στην Alla Myronova, δήμαρχο Inhulka, στην Ουκρανία, για τη θαρραλέα στάση της εξ ονόματος της κοινότητάς της, ιδίως κατά τη διάρκεια της ρωσικής κατοχής.

Ο καλλιτέχνης πίσω από το αγαλματίδιο, το οποίο θα πάει στον νικητή, είναι ο γλύπτης Krzysztof Bednarski. Το αγαλματίδιο απεικονίζει ένα πουλί εν πτήσει, ως ένδειξη ελευθερίας και ανεξαρτησίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ), ως πολιτική συνέλευση των τοπικών και περιφερειακών εκπροσώπων στην ΕΕ και με πρωτοβουλία της πολωνικής αντιπροσωπείας στην ΕτΠ, ενέκρινε ομόφωνα ψήφισμα τον Φεβρουάριο του 2019 με το οποίο καταδικάζει τη ρητορική μίσους και τις κάθε είδους απειλές κατά των πολιτικών ηγετών. Η ΕτΠ, κατά τη σύνοδο ολομέλειάς της τον Νοέμβριο του 2022, ενέκρινε συστάσεις προς υποστήριξη των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προσθήκη της ρητορικής μίσους και των εγκλημάτων μίσους στον κατάλογο των αδικημάτων που αναγνωρίζονται στην πολιτική της ΕΕ μέσω γνωμοδότησης με θέμα «Διεύρυνση του καταλόγου των εγκλημάτων της ΕΕ ώστε να περιλαμβάνει τη ρητορική μίσους και τα εγκλήματα μίσους», την οποία εκπόνησε η Aleksandra Dulkiewicz, η οποία διαδέχθηκε τον Paweł Adamowicz ως δήμαρχο του Γκντανσκ.

Το Διεθνές Δίκτυο Πόλεων Προσφύγων (ICORN) είναι ένας διεθνής οργανισμός 80 πόλεων και περιφερειών στην Ευρώπη και πέραν αυτής, που προσφέρει ασφαλές καταφύγιο σε διωκόμενους συγγραφείς και καλλιτέχνες, προωθεί την ελευθερία της έκφρασης, υπερασπίζεται τις δημοκρατικές αξίες και προωθεί τη διεθνή αλληλεγγύη. Περισσότεροι από 250 συγγραφείς και καλλιτέχνες έχουν προσφερθεί για διαμονή σε μια πόλη του ICORN. Σε ένα ασφαλές περιβάλλον, εξακολουθούν να διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο, τόσο στην επισήμανση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελευθερίας του λόγου στις χώρες καταγωγής τους όσο και στην υποστήριξη των συναδέλφων στη χώρα καταγωγής τους. Ο δήμαρχος Paweł Adamowicz έφερε την πόλη του Γκντανσκ στο ICORN τον Αύγουστο του 2017.

Ιστότοπος με πληροφορίες για τον Paweł Adamowicz και την επέτειο της δολοφονίας του

Βραβείο Δημάρχου Paweł Adamowicz — ιστότοπος: Βραβείο #Adamowicz

Φωτογραφίες από την τελετή στο Γκντανσκ