Θεμελιώδη δικαιώματα

Προάσπιση και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Σε αυτήν την ιστοσελίδα

Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην προώθηση και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ως το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται πλησιέστερα στους πολίτες, οι ΟΤΑ είναι συχνά οι πρώτοι που εντοπίζουν και αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις που τίθενται όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η στέγαση, η κοινωνική φροντίδα και η δημόσια ασφάλεια. 

Βασικές αποστολές των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης 

  • Επιτόπια εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: οι ΟΤΑ μετουσιώσουν τις δεσμεύσεις όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα σε συγκεκριμένη δράση με την παροχή βασικών δημόσιων υπηρεσιών που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή των πολιτών. 
  • Προστασία των ευάλωτων ομάδων: οι ΟΤΑ προωθούν την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων διασφαλίζοντας την πρόσβαση στις υπηρεσίες για όλους, συμπεριλαμβανομένων των μειονοτήτων, των μεταναστών, των ατόμων με αναπηρία και των αστέγων. 
  • Παροχή προσβάσιμων μέσων έννομης προστασίας: οι ΟΤΑ μπορούν να θεσπίζουν ανεξάρτητους μηχανισμούς υποβολής καταγγελιών, όπως ο συνήγορος του πολίτη, που διευκολύνουν τους πολίτες να καταγγέλλουν και να αντιμετωπίζουν παραβιάσεις δικαιωμάτων. 
  • Ενδυνάμωση των πολιτών: οι ΟΤΑ ευαισθητοποιούν σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα και βοηθούν τους πολίτες να τα κατανοήσουν και να τα διεκδικήσουν. 
  • Υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και της συμμετοχής: οι ΟΤΑ προωθούν τον ανοικτό διάλογο και τις εταιρικές σχέσεις με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, και δημιουργούν ευκαιρίες συμμετοχής των πολιτών μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων, συμμετοχικής κατάρτισης του προϋπολογισμού και τοπικών φόρουμ. 
  • Διαφύλαξη της δημοκρατίας: οι ΟΤΑ είναι απολύτως σε θέση να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν απειλές, όπως η παραπληροφόρηση ή οι παρεμβάσεις στις τοπικές δημοκρατικές διαδικασίες, και να συμβάλλουν στην προστασία των ελευθεριών της έκφρασης, της πληροφόρησης και της πολιτικής συμμετοχής. 
  • Προώθηση της αγωγής του πολίτη: οι ΟΤΑ υποστηρίζουν πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν την κατόπιν ενημέρωσης ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ιδίως μεταξύ των νέων και των ευάλωτων ομάδων. 

Τα τελευταία χρόνια έχουν αναληφθεί διάφορες πρωτοβουλίες για την προστασία και την προώθηση της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Η ΕτΠ δημιούργησε το δίκτυο τοπικών συμβούλων της ΕΕ (EULC) για να ενισχύσει τον ενστερνισμό του ευρωπαϊκού εγχειρήματος από τους πολίτες χάρη στη συμμετοχή των τοπικά εκλεγμένων πολιτικών τους. Από το 2021, το βραβείο δημάρχου Πάβελ Ανταμόβιτς, το οποίο θεσπίστηκε από την ΕτΠ σε συνεργασία με τον Δήμο Γκντανσκ και το Διεθνές Δίκτυο Πόλεων Ασύλου (ICORN), εξακολουθεί να προωθεί δημοκρατικές αξίες όπως η ελευθερία της σκέψης, η πολυμορφία και η αλληλεγγύη, η καταπολέμηση της ξενοφοβίας και της ρητορικής μίσους, καθώς και η προαγωγή των ίσων ευκαιριών, της κοινωνικής ένταξης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων.  

Πολλές πόλεις όπως η Βαρκελώνη, το Γκντανσκ, το Λουντ, το Σόποτ και η Βιέννη μετατρέπονται σε «Πόλη για τα ανθρώπινα δικαιώματα», αναλαμβάνοντας ρητή δέσμευση στο πλαίσιο του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για την ενίσχυση των δικαιωμάτων σε τοπικό επίπεδο, συμμετέχοντας ενεργά στην προώθηση των δημοκρατικών αξιών και στη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, και ενσωματώνοντας τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλες τις πτυχές της αστικής διακυβέρνησης. Παράλληλα, όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως η Βαρκελώνη, η Βιέννη και το Κασκάις, συμμετέχουν στην πρωτοβουλία «Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα της Δημοκρατίας», δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για δημοκρατική καινοτομία και ανταλλαγή, και διερευνώντας νέες μορφές συμμετοχικής και συμπεριληπτικής δημοκρατίας. 

Συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA)    

Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατοχυρώνει στο πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ ένα ευρύ φάσμα θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία απολαμβάνουν οι πολίτες και οι κάτοικοι της ΕΕ. Ο Χάρτης ισχύει για τις αρχές της ΕΕ και των κρατών μελών όταν δρουν εντός του πεδίου εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου.

Η ΕτΠ έχει καθιερώσει στενή συνεργασία με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) για την ευαισθητοποίηση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών σχετικά με τον Χάρτη, καθώς και για την υποστήριξη της προώθησης και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε τοπικό επίπεδο. 

Από το 2009, η επιτροπή CIVEX και ο FRA διεξάγουν ετήσιο διάλογο που παρέχει ευκαιρία συζήτησης θεμάτων που σχετίζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα και παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με τις τοπικές και τις περιφερειακές πρακτικές στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων ανά την ΕΕ. Ορισμένα από τα θέματα που εξετάζονται στους εν λόγω ετήσιους διαλόγους είναι τα εξής: 

  • η καταπολέμηση των διακρίσεων και της μισαλλοδοξίας· 
  • η προστασία και η ένταξη των προσφύγων και των εκτοπισθέντων· 
  • η προστασία των παιδιών· 
  • ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ενίσχυση της δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ

Πέραν του ετήσιου διαλόγου, η ΕτΠ και ο FRA συνεργάζονται μέσω κοινών δραστηριοτήτων, όπως εργαστήρια στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής εβδομάδας των δήμων και των περιφερειών, προγράμματα κατάρτισης, θεματικές παρουσιάσεις κατά τις συνεδριάσεις της επιτροπής CIVEX, παροχή στοιχείων από τον FRA για τις γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ, συμβολή στις αντίστοιχες διασκέψεις και εκδηλώσεις τους, προώθηση γνωμοδοτήσεων, μελετών, εκθέσεων, «εργαλειοθηκών» και εκπαιδευτικού υλικού της ΕτΠ και του FRA. 

Χρήσιμα βοηθήματα  

Ευκαιρίες χρηματοδότησης από την ΕΕ 

Έργα χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ  

Γνωμοδοτήσεις

Όλες οι γνωμοδοτήσεις