Prawa podstawowe

Utrzymanie i ochrona praw podstawowych na szczeblu lokalnym i regionalnym.

Na stronie

Władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę w promowaniu i ochronie praw podstawowych. Są tym poziomem władzy, który jest najbliższy obywatelom, i dlatego często pierwsze zdają sobie sprawę z wyzwań dotyczących praw człowieka w takich obszarach, jak edukacja, mieszkalnictwo, opieka społeczna i bezpieczeństwo publiczne, oraz pierwsze na nie reagują. 

Najważniejsze zadania władz lokalnych i regionalnych 

  • Wdrażanie praw człowieka na szczeblu lokalnym: władze lokalne i regionalne, świadcząc podstawowe usługi publiczne bezpośrednio wpływające na codzienne życie mieszkańców, przekładają zobowiązania w zakresie praw człowieka na konkretne działania. 
  • Ochrona słabszych grup społecznych: władze lokalne i regionalne promują równość i niedyskryminację, zapewniając wszystkim dostęp do usług, w tym mniejszościom, migrantom, osobom z niepełnosprawnościami i bezdomnym. 
  • Zapewnianie dostępnych środków odwoławczych: władze lokalne mogą ustanowić niezależne mechanizmy składania skarg, np. za pośrednictwem rzecznika praw obywatelskich, co ułatwia obywatelom zgłaszanie naruszeń praw i reagowanie na nie. 
  • Wzmacnianie pozycji obywatelek i obywateli: władze lokalne i regionalne podnoszą świadomość praw podstawowych oraz pomagają obywatelom w zrozumieniu i dochodzeniu tych praw. 
  • Wspieranie społeczeństwa obywatelskiego i uczestnictwa: władze lokalne promują otwarty dialog i partnerstwa z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz umożliwiają obywatelską aktywność mieszkańców poprzez konsultacje społeczne, budżet partycypacyjny i lokalne fora. 
  • Ochrona demokracji: władze lokalne i regionalne są dobrze przygotowane do wykrywania zagrożeń, takich jak dezinformacja lub ingerencja w lokalne procesy demokratyczne, i do reagowania na nie. Pomagają chronić wolność wypowiedzi, informacji i udziału w życiu politycznym. 
  • Promowanie edukacji obywatelskiej: władze lokalne i regionalne wspierają inicjatywy promujące świadomą i aktywną postawę obywatelską, zwłaszcza wśród młodych osób i grup znajdujących się w trudnej sytuacji. 

W ostatnich latach podjęto szereg inicjatyw dotyczących ochrony i propagowania demokracji i praw podstawowych na szczeblu lokalnym i regionalnym. Komitet Regionów utworzył Sieć Samorządów UE, aby zwiększyć odpowiedzialność obywatelek i obywateli za projekt europejski dzięki zaangażowaniu osób z lokalnym mandatem wyborczym. Nagroda im. Pawła Adamowicza, ustanowiona przez KR w 2021 r. we współpracy z władzami miasta Gdańsk i Międzynarodową Siecią Miast Schronienia (ICORN), niestrudzenie promuje wartości demokratyczne, takie jak wolność myśli, różnorodność i solidarność, zwalcza ksenofobię i mowę nienawiści oraz wspiera równość szans, integrację społeczną i prawa podstawowe.  

Wiele miast, np. Barcelona, Gdańsk, Lund, Sopot i Wiedeń, aspiruje do tytułu „miasta praw człowieka” i aktywnie promuje wartości demokratyczne i zaangażowanie obywatelskie oraz włącza zasady dotyczące przestrzegania praw człowieka do wszystkich aspektów zarządzania miastem dzięki wyraźnemu zobowiązaniu się do przestrzeganiaram Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej na rzecz wzmocnienia praw na szczeblu lokalnym. Jednocześnie coraz więcej miast europejskich, np. Barcelona, Wiedeń i Cascais, przyłącza się do inicjatywy „Europejska Stolica Demokracji”. Stwarza to nowe możliwości demokratycznych innowacji i wymiany poglądów oraz testowania nowatorskich form demokracji uczestniczącej i inkluzywnej. 

Współpraca z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)    

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej wprowadziła do prawa pierwotnego Unii szeroki wachlarz praw podstawowych przysługujących obywatelom i mieszkańcom UE. Organy UE i państwa członkowskie muszą stosować Kartę zawsze wtedy, gdy działają w zakresie prawa unijnego.

Komitet Regionów nawiązał ścisłą współpracę z Agencją Praw Podstawowych Unii Europejskiej, by szerzyć świadomość na temat Karty wśród władz lokalnych i regionalnych oraz propagować i chronić prawa podstawowe na szczeblu lokalnym. 

Od 2009 r. Komisja CIVEX i Agencja Praw Podstawowych organizują doroczny dialog, by omówić kwestie praw podstawowych o istotnym znaczeniu dla samorządów oraz informować się o stosowanych w całej UE regionalnych i lokalnych praktykach w tym zakresie. Oto niektóre tematy poruszane podczas dorocznych dialogów: 

  • walka z dyskryminacją i nietolerancją; 
  • ochrona i integracja uchodźców i osób wysiedlonych; 
  • ochrona dzieci; 
  • rola władz lokalnych i regionalnych w umacnianiu demokracji i praw podstawowych w UE.

Komitet Regionów i Agencja Praw Podstawowych organizują wspólne wydarzenia, np. warsztaty podczas Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast, szkolenia i prezentacje tematyczne wygłaszane na posiedzeniach Komisji CIVEX. Ponadto Agencja wnosi wkład w opinie KR-u, a obie instytucje współpracują przy przygotowywaniu swoich konferencji i wydarzeń oraz wzajemnie promują swoje opinie, badania, sprawozdania, zestawy narzędzi i materiały szkoleniowe. 

Przydatne linki  

Możliwości uzyskania finansowania z UE 

Projekty finansowane z UE  

Opinie

Dostęp do wszystkich opinii