Het gebruik van cohesiefondsen is niet voldoende om de Europese huisvestingscrisis op te lossen, waarschuwen steden en regio's

Met een advies onder leiding van de burgemeester van Barcelona, Jaume Collboni, dringen EU-steden en -regio’s er bij de Europese Commissie op aan een ambitieus en zeer concreet Europees plan voor betaalbare huisvesting voor te stellen ter ondersteuning van hun inspanningen om de huisvestingscrisis aan te pakken die steden en regio’s in heel Europa treft. In het advies dat vandaag tijdens de zitting van het Europees Comité van de Regio’s is goedgekeurd, wordt benadrukt dat betaalbare huisvesting van goede kwaliteit een expliciete doelstelling moet worden in de volgende meerjarige EU-begroting.

De Europese Commissie heeft erkend dat de stijging van de huizenprijzen moet worden aangepakt en zal naar verwachting begin 2026 het Europees plan voor betaalbare huisvesting presenteren. Regio’s en steden benadrukken echter dat hun betrokkenheid bij de voorbereiding en uitvoering van het plan van essentieel belang is, aangezien de huisvestingsuitdaging in de hele EU verschillende vormen aanneemt en op lokaal en regionaal niveau moet worden opgelost. 

In het kader van de recente tussentijdse evaluatie van het cohesiebeleid benadrukt de Commissie de mogelijkheid voor de lidstaten om een deel van hun cohesiefondsen te herprogrammeren voor betaalbare huisvesting. Hoewel de lokale en regionale leiders ingenomen waren met de erkenning van de omvang van de huisvestingscrisis en de behoefte aan steun op EU-niveau, waarschuwden zij dat het verschuiven van middelen binnen het cohesiebeleid alleen de huisvestingscrisis niet zal oplossen en benadrukten zij dat de fundamentele rol van het cohesiebeleid bij het verminderen van economische, sociale en territoriale ongelijkheden moet worden geëerbiedigd en versterkt. Daarom moet de invoering van nieuwe prioriteiten in de volgende meerjarige EU-begroting gepaard gaan met adequate Europese financiering. 

Naast de cohesiefondsen zijn ook andere middelen en financieringsinstrumenten voor investeringen in huisvesting nodig, die in de eerste plaats gericht moeten zijn op het stimuleren van het woningaanbod. Het CvdR moedigt de lidstaten aan om niet-opgevraagde middelen uit hun nationale herstel- en veerkrachtplannen opnieuw toe te wijzen aan financiële instrumenten ter ondersteuning van de bouw van betaalbare wooneenheden in samenwerking met lokale overheden. Het ondersteunt ook de doelstelling om EU-middelen te gebruiken als hefboom voor particuliere middelen in samenwerking met de Europese Investeringsbank (EIB), waarbij wordt opgeroepen tot inclusieve toegang voor alle gebieden en tot samenwerking met regionale en nationale publieke investeringsbanken, om de omvang en diversiteit van de uitdagingen doeltreffend aan te pakken.

Het CvdR is van mening dat alle overheidsinvesteringen in betaalbare huisvesting buiten het evenwicht moeten worden gehouden in het economisch bestuur van de EU, aangezien zij essentieel zijn voor het maatschappelijk welzijn in de toekomst en op de lange termijn. Bij de komende hervorming van het staatssteunbeleid moeten vrijstellingen van staatssteunbeperkingen worden overwogen voor het creëren of renoveren van betaalbare woningen, waardoor de flexibiliteit en vereenvoudiging voor aanbieders van sociale, openbare, coöperatieve en non-profitwoningen worden vergroot; d.w.z. alle modellen die de betaalbaarheid van huisvesting en de totstandbrenging van sociaal gemengde en geïntegreerde wijken bevorderen.

Steden en regio’s dringen er ook op aan knelpunten in de bestaande EU-regelgeving aan te pakken die speculatie en financialisering van de huizenmarkten aanwakkeren en benadrukken het belang van het opzetten van een transparantieregister voor onroerend goed in de woningsector en het verstrekken van instrumenten voor huurregulering op lokaal niveau en het waarborgen van het behoud van grondeigendom door lokale overheden. Het is ook van cruciaal belang dat het EU-kader voor de regulering van kortetermijnverhuur volledig wordt uitgevoerd, met name wat betreft de verplichtingen van platforms om te voldoen aan regionale en lokale regelgeving en betrouwbare gegevens te verstrekken aan lokale en regionale overheden.

In overeenstemming met het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is het CvdR van mening dat de Europese commissaris voor energie en huisvesting en de taskforce huisvesting van de Europese Commissie moeten worden ondersteund door een deskundigengroep met technische vertegenwoordigers van het CvdR, de belangrijkste Europese verenigingen van lokale en regionale overheden, Europese belanghebbenden op het gebied van huisvesting en huurdersorganisaties. Deze groep moet worden geraadpleegd en regelmatig op de hoogte worden gehouden van de voortgang van het Europees plan voor betaalbare huisvesting.

Citaten:

Rapporteur Jaume Collboni Cuadrado (ES/PSE), burgemeester van Barcelona: “Toegang tot huisvesting is de belangrijkste factor van ongelijkheid in Europa geworden. Steden bevinden zich in het epicentrum van het probleem en we willen ground zero zijn voor de oplossing, dus we vragen de EU om ons meer financiering en capaciteiten te bieden om te kunnen inspelen op de behoeften van onze inwoners."

Irene Tinagli (S&D/IT), voorzitter van de Bijzondere Commissie huisvestingscrisis in de Europese Unie en lid van het Europees Parlement: "Steden en regio's staan in de frontlinie van de huisvestingscrisis. We hebben dringend behoefte aan een Europees plan voor betaalbare huisvesting dat past bij de omvang van de uitdaging en mensen boven winst stelt. Dit moet nieuwe EU-financiering, volledige betrokkenheid van lokale overheden en duidelijke erkenning omvatten dat betaalbare huisvesting een essentiële infrastructuur is voor een rechtvaardig, samenhangend en duurzaam Europa.”

Meer informatie:

• Gemiddeld stegen de huizenprijzen in de EU tussen 2010 en 2023 met 48 % en de huurprijzen met 22 %. De ontwikkeling was ongelijk tussen de lidstaten, met de grootste stijgingen in Estland (+209% voor de huizenprijzen en +211% voor de huurprijzen). Grote steden en toeristische gebieden worden ook bijzonder getroffen: 10,6 % van de Europeanen die in steden wonen, kampt met buitensporige huisvestingskosten (die meer dan 40 % van hun besteedbaar inkomen vertegenwoordigen). Zie de factsheet over huisvesting met de schijnwerpers op Barcelona.
• Direct na de goedkeuring in de plenaire vergadering presenteerde rapporteur Jaume Collboni het CvdR-advies aan de Bijzondere Commissie huisvestingscrisis van het Europees Parlement. 
• Het waarborgen van duurzame en betaalbare huisvesting zal een van de prioriteiten van het CvdR zijn voor de periode 2025-2030.
• Foto's van de zitting

Contactpersoon:
Lauri Ouvinen
Tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu