Libië — Nicosia-initiatief

Betreft

Op verzoek van een aantal Libische gemeenten is het Europees Comité van de Regio’s er in januari 2016 toe overgegaan partnerschappen tot stand te brengen ten behoeve van de lokale overheden in Libië. Het CvdR stemt de verzoeken van Libische steden af op het expertiseaanbod van steden en regio’s in de EU. Het doel is het leven van gewone Libiërs te verbeteren door gemeenten te helpen de kwaliteit van hun dienstverlening te verbeteren op terreinen als lokale economische ontwikkeling en milieuveiligheid. Het initiatief vormt tevens een bijdrage van onderaf — via stedendiplomatie — aan de stabilisatie van Libië. 

In 2021 ging het Nicosia-initiatief een nieuwe fase in, met nieuwe maatregelen om de capaciteiten van lokale politici en ambtenaren te versterken en de lokale sociaal-economische en institutionele ontwikkeling te bevorderen. Met financiering van de Europese Commissie maakten de projecten Towards a new Multilevel Shared Approach for Libya Local governance [TAMSALL — dat begin 2024 afliep] en Research and Education Building Urban Institutions for Local Development [REBUILD — dat in mei 2025 afliep] voortdurende samenwerking tussen EU- en Libische partners mogelijk en werden inspanningen geleverd om verdere verbetering van de levensomstandigheden van de lokale bevolking te ondersteunen. In het verlengde van REBUILD werd in september 2025 een nieuw project gelanceerd dat zich richt op de verbetering van waterbeheersystemen in twaalf Libische gemeenten, in samenwerking met de provincie Trento, de Universiteit van Trento en het centrum voor internationale samenwerking van Trento: MUWALI — Municipal Upgrading of Water Systems for Local Impact. Deze projecten markeren een verschuiving van incrementele naar meer structurele steun voor het Nicosia-initiatief.

Het Nicosia-initiatief wordt inmiddels algemeen erkend als een internationale beste praktijk van gedecentraliseerde samenwerking in kwetsbare regio’s, zoals blijkt uit een studie van het CvdR over dit onderwerp uit maart 2026, die op haar beurt zal worden meegenomen in het CvdR-advies “Het belang van gedecentraliseerde samenwerking en stedendiplomatie in de EU-aanpak van kwetsbare omgevingen” (rapporteur Magali Altounian — FR/Renew).

Het Nicosia-initiatief is een bottom-upproces dat inspeelt op de behoeften van een van de naaste en meest kwetsbare buurlanden van de EU. De betrokkenheid van het CvdR weerspiegelt de overtuiging dat stedendiplomatie en diplomatie tussen gelijkwaardige partners een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het op duurzame wijze aanpakken van internationale uitdagingen op lange termijn. Deze aanpak sluit tevens aan bij de integrale EU-strategie en de overtuiging dat de EU globaal moet denken en lokaal moet handelen.

Met wie werkt het CvdR samen?

Tot de Libische steden die deelnemen aan de projecten in het kader van het Nicosia-initiatief behoren:

• Tripoli-centrum 
• Tajoura
• Benghazi 
• Ghariyan
• Tobruk
• Tokra
• Sabha
• Sirte
• Zintan
• Zliten
• Al Marj
• Ajdabiya
• Al Kufra
• Al Beyda
• Azzawiya 
• Batan Al Jabal
• Ghat
• Derna
• Jadu 
• Nalout
• Wadi Etba
• Bint Beya

Bij de selectie van de gemeenten werd uitgegaan van criteria zoals de bereidheid van de burgemeesters om bestaande meningsverschillen te overbruggen en samen te werken, de vertegenwoordiging van alle regio’s van het land, het vermogen van de gemeenten om contacten te leggen met een groter aantal aangrenzende gebieden, en hun capaciteit en bereidheid om samenwerkingsverbanden aan te gaan met internationale partners.

De burgemeester van Tripoli, Ibrahim Eshible, en de burgemeester van Zliten, Muftah Ahmadi, vertegenwoordigden tot 2025 de Libische burgemeesters als waarnemers in de Euromediterrane Vergadering van lokale en regionale overheden (Arlem). De meeste Europese leden van Arlem, waarin politici en politieke vertegenwoordigers uit de EU en het Middellandse Zeegebied zitting hebben, zijn lid van het CvdR. Na de laatste gemeenteraadsverkiezingen in Libië en nu de nieuwe besturen zijn geïnstalleerd, wachten we momenteel op de benoeming van de twee nieuwe waarnemers.

Het CvdR doet dienst als het secretariaat van het Nicosia-initiatief.

Hoe ondersteunt het CvdR Libische steden?

Als politiek orgaan streeft het CvdR ernaar Libische steden te helpen aansluiting te vinden bij de internationale gemeenschap en te profiteren van wederzijds voordelige partnerschappen met steden en regio’s in de EU, die bijdragen aan het bevorderen van duurzame territoriale ontwikkeling. 

Sinds 2011 kampt Libië op nationaal niveau met politieke onrust. Hoewel er in de loop der jaren enige vooruitgang is geboekt, onder meer door de vorming van een regering van nationale eenheid, blijft de politieke situatie zeer kwetsbaar. De crisis heeft een negatieve uitwerking op de gezondheid, het onderwijs, het levensonderhoud en de vooruitzichten van Libiërs in het hele land. In deze moeilijke situatie zijn veel lokale overheden erin geslaagd de basisvoorzieningen in stand te houden, kunnen ze rekenen op aanhoudende steun van de kiezers en een groot draagvlak onder de bevolking. Gedurende de hele crisis zijn ze erin geslaagd hun gemeenschappen een zekere mate van stabiliteit te bieden. 

Het CvdR is daarom tot de slotsom gekomen dat de EU Libië heel goed zou kunnen helpen door Libische steden te ondersteunen. De steden en regio’s in de EU hebben al aangetoond over de nodige politieke ervaring, institutionele capaciteit en technische vaardigheden te beschikken om steden en regio’s elders op de wereld een helpende hand te reiken. Door middel van het Nicosia-initiatief streeft het CvdR ernaar de steun voor Libië op gang te brengen op gebieden die door de lokale overheden in Libië als van essentieel belang zijn aangemerkt.

Aan wat voor ondersteuning hebben Libische steden behoefte?

De regio’s en steden in de EU bieden inmiddels ondersteuning op de volgende gebieden (of hebben deze toegezegd):

• waterbeheer en afvalwaterbeheer: Murcia (ES)
• afvalbeheer: Antwerpen (BE)
• primaire gezondheidszorg: Vila Real (PT)
• openbaar bestuur: Nicosia (CY)
• onderricht in de Engelse taal: lokale overheden op Malta (MT)
• financiële administratie en transparantie: Vlaanderen (BE)
• positieve vredesopleiding voor jonge Libiërs: Málaga (Spanje), Sligo (Ierland), vereniging van lokale overheden van Noord-Ierland (VK)
• visserij, met name de invoering van de Eurocode voor de uitvoer van vis uit Libië naar de EU-markten: de autonome regio Friuli-Venezia Giulia (IT)
• visserij, visverwerking en aquacultuur: Galicië (ES)
• permanente educatie voor lokale overheden en waterkwaliteitsbeheersystemen: de autonome provincie Trento (IT)

Tijdens studiebezoeken aan de EU hebben Libische deskundigen bezoeken afgelegd aan operationele faciliteiten, deelgenomen aan workshops, debatten en opleidingsactiviteiten, en initiatieven genomen voor langdurige samenwerkingsprojecten met regio’s en steden in de EU.

Het CvdR werkt momenteel aan de bevordering van de ontwikkeling van aanvullende grootschalige projecten waarbij lokale en regionale overheden uit Libië en de EU betrokken zijn.