Op 9 oktober 2023 heeft het Comité van de Regio’s zijn jaarverslag over de staat van de regio’s en steden in de EU gepubliceerd. Daarin worden de meest urgente uitdagingen voor regio’s en steden in de hele Unie geschetst, alsook oplossingen uit de lokale en regionale praktijk die als input voor de EU-beleidsvorming kunnen dienen.
Het verslag biedt inzicht in de manier waarop regio’s en steden crises, zoals klimaatrampen of de Russische oorlog tegen Oekraïne, het hoofd bieden. Het laat zien hoe zij via de groene en digitale transitie bijdragen aan de transformatie van onze samenlevingen en tegelijkertijd de cohesie versterken.
Europa begrijpen vanuit lokaal en regionaal perspectief
In het verslag, dat gebaseerd is op originele studies in opdracht van het Europees Comité van de Regio’s, academisch onderzoek, bijdragen van andere Europese instellingen en opensourcedocumentatie, worden feiten en gegevens gepresenteerd ten behoeve van beleidsmakers en relevante belanghebbenden. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen zijn verwerkt in de jaarlijkse toespraak over de Staat van de Regio’s en Steden in de Europese Unie, die de voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s, Vasco Alves Cordeiro, op 9 oktober 2023 heeft gehouden.
Dit jaar is het verslag gewijd aan de dringendste uitdagingen waarmee de regio’s en steden in de EU worden geconfronteerd. Van noodsituaties en crises, zoals klimaatrampen, de Russische oorlog tegen Oekraïne of energietekorten, tot de transformatie van onze samenlevingen via de groene en digitale transitie, waarbij de cohesie wordt versterkt: op al deze terreinen zullen in het verslag oplossingen en ideeën uit de praktijk worden aangedragen.
Met het oog op de Europese verkiezingen en de volgende mandaatsperiode van de EU-instellingen wordt in het verslag een visie op de toekomst gegeven.
Het verslag omvat ook de “regionale en lokale barometer”, met de standpunten van gekozen vertegenwoordigers uit heel Europa, die in samenwerking met Ipsos in kaart zijn gebracht.
Regionale en lokale barometer
De 27 lidstaten van de Europese Unie tellen samen ruim een miljoen politici die op subnationaal niveau zijn gekozen en die zeer uiteenlopende kiesdistricten vertegenwoordigen op verschillende bestuursniveaus, zoals deelstaten, regio’s, provincies, graafschappen, districten en gemeenten. De Flash-enquête van Eurobarometer biedt decentrale politici in de EU een belangrijk platform om hun mening te geven over de uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd en over Europa’s prioriteiten.
Uit de antwoorden komt naar voren welke prioriteiten ze op EU-niveau zouden stellen, hoe bekend ze zijn met de initiatieven van de EU en de financieringsmogelijkheden die de EU biedt, hoe ze denken over de toekomst van Europa en wat hun reacties zijn op de noodsituatie die door de oorlog in Oekraïne is ontstaan.
Voornaamste bevindingen
- 50 % van de decentrale politici gaf aan dat hun regionale of lokale overheid over opvangcentra voor vluchtelingen beschikt en hun huisvesting biedt, en 33 % dat vluchtelingen toegang hebben tot sociale bijstand en medische zorg.
- Ruim vier op de tien respondenten (45 %) waren van mening dat de regio’s en steden in de EU kunnen bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne als zij worden betrokken bij een breed Europees plan voor die wederopbouw. Ongeveer drie op de tien respondenten noemden als meest doeltreffende vormen van steun financiële en materiële hulp (31 %), jumelageprogramma’s voor de versterking van de technische en institutionele capaciteit en de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden (30 %) en het bevorderen van goed lokaal en regionaal bestuur (27 %).
- Bijna een kwart van de respondenten (23 %) gaf aan op de hoogte te zijn van de financieringsmogelijkheden in het kader van het EU-cohesiebeleid en betrokken te zijn geweest bij de financiering die hun stad of regio de afgelopen twee jaar via het EU-cohesiebeleid heeft ontvangen. 36 % van de respondenten daarentegen antwoordde op de hoogte te zijn van de mogelijkheden maar niet betrokken te zijn geweest bij de financiering, terwijl 33 % zei daar helemaal niet mee bekend te zijn. Dit laatste percentage varieerde van 2 % in Kroatië tot 71 % in Denemarken.
- Gevraagd naar de meerwaarde van het cohesiebeleid in vergelijking met andere (nationale of regionale) financieringsstromen antwoordde meer dan de helft van de respondenten (53 %) dat de cohesiefinanciering ten goede komt aan specifieke soorten projecten. Een kwart van de respondenten (25 %) was van mening dat die financiering van meerwaarde is bij grensoverschrijdende samenwerking met andere steden en regio’s.
- Bijna twee derde van de respondenten (62 %) gaf aan dat hun stad of regio maatregelen heeft genomen in het kader van de Europese Green Deal om het energieverbruik te verminderen. Vier op de tien respondenten (40 %) zeiden dat hun stad of regio actie heeft ondernomen voor het behoud van de natuur en vergroening (bijv. aanplant van bomen), en een iets lager percentage (37 %) noemde ook “maatregelen om de hoeveelheid afval en de milieu-impact daarvan te verminderen”.
- Een grote meerderheid van de respondenten (91 %) was het er helemaal of grotendeels mee eens dat regio’s en steden meer invloed zouden moeten hebben op de EU-beleidsvorming en op het debat over de toekomst van de Europese Unie.
- Op de vraag op welke gebieden van de EU-beleidsvorming regio’s en steden meer te zeggen zouden moeten hebben, antwoordde ongeveer de helft van de respondenten “een sterkere economie, sociale rechtvaardigheid en werkgelegenheid” (52 %), “onderwijs, cultuur, jeugd en sport” (51 %) en “klimaatcrisis en milieu” (51 %).
De enquête “Lokale politici van de EU over de toekomst van Europa” werd uitgevoerd door Ipsos. Tussen 25 juli en 11 september 2023 zijn 2 907 interviews gehouden met lokale en regionale politici in de EU.
