Przewodniczący Sandu przemawia na pierwszym posiedzeniu Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego z Mołdawią

W Kiszyniowie Europejski Komitet Regionów uruchamia również nową pilotażową Akademię Partnerstwa Wschodniego dla urzędników lokalnych i regionalnych.

Inauguracyjne posiedzenie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego między Europejskim Komitetem Regionów a Republiką Mołdawii, które odbyło się 15 września w stolicy Mołdawii, Kiszyniowie, było wyraźnym politycznym sygnałem poparcia dla drogi tego kraju do członkostwa w UE. Dzień wcześniej Kiszyniów był również gospodarzem 15. dorocznego posiedzenia Konferencji Władz Lokalnych i Regionalnych Partnerstwa Wschodniego (CORLEAP). Komisja skupiła się na zagranicznych manipulacjach informacjami i uruchomiła pilotażową internetową akademię dla urzędników służby cywilnej.

Prezydent Mołdawii Maia Sandu osobiście zwróciła się do przywódców lokalnych i regionalnych UE i Mołdawii na pierwszym posiedzeniu Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego (WKK). W swoim przemówieniu inauguracyjnym nazwała to spotkanie ważnym źródłem rozmachu dla tego kraju w miarę jego postępów na drodze do UE i podkreśliła rolę nowego formatu w bezpośredniej wymianie doświadczeń, najlepszych praktyk, wymian kulturalnych i szkolnych.

Pogłębienie dialogu na szczeblu lokalnym i regionalnym

WKK zatwierdził wspólną deklarację wzywającą do większej decentralizacji, autonomii finansowej, inkluzywnego sprawowania rządów i zorganizowanego zaangażowania stowarzyszeń samorządów lokalnych. Dokument, zainicjowany na wniosek członka WKK KR-u Emila Draghici (RO/EA), wskazuje na potrzebę specjalnego wsparcia UE, ściślejszej współpracy transgranicznej i dostosowania do europejskich standardów demokratycznych. 

Niecałe półtora roku zajęło przekształcenie współpracy KR-u z Mołdawią z grupy roboczej w wspólny komitet konsultacyjny. Świadczy to o silnym poparciu politycznym dla demokracji lokalnej i wielopoziomowego sprawowania rządów jako niezbędnych elementów udanego rozszerzenia UE. Utworzenie WKK jest uznaniem kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych w przyszłości Mołdawii w UE. Odzwierciedla on zdecydowane zobowiązanie UE i Mołdawii do pogłębienia wzajemnego dialogu i współpracy na szczeblu lokalnym i regionalnym.

Łączenie procesu decyzyjnego i wdrażania

Wraz z WKK KR i Mołdawia położyły podwaliny pod długoterminowe partnerstwo, które zapewni aktywne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych po obu stronach w proces akcesyjny tego kraju. Forum pomoże określić konkretne potrzeby, zaproponować praktyczne rozwiązania i zalecenia polityczne w oparciu o doświadczenia państw członkowskich UE i innych państw stowarzyszonych. Oferuje platformę konsultacyjną na temat specjalnego wsparcia udzielanego za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego oraz na temat finansowania dostępnego w następnym budżecie UE. Jest to miejsce partnerskiej wymiany między gminami i regionami – zarówno na szczeblu politycznym, jak i technicznym – w celu transferu istotnej wiedzy i wspólnych projektów, które mogą pomóc w przyspieszeniu integracji Mołdawii z UE. Ponadto WKK ma na celu wzmocnienie partnerstw instytucjonalnych, np. z Kongresem Rady Europy. 

Na szczeblu UE spostrzeżenia WKK na temat tego, w jaki sposób reformy są postrzegane i wdrażane na szczeblu lokalnym, będą stanowić cenny materiał do rocznego sprawozdania w sprawie rozszerzenia dotyczącego Mołdawii, przygotowywanego przez Komisję Europejską.

Przeciwdziałanie zagranicznym manipulacjom informacjami

W dniu 14 września Kiszyniów był gospodarzem kolejnego ważnego wydarzenia – 15. dorocznego posiedzenia Konferencji Władz Lokalnych i Regionalnych Partnerstwa Wschodniego (CORLEAP). Głównym tematem dyskusji była zagraniczna manipulacja informacjami i ingerencja w informacje (FIMI), a także sytuacja mediów lokalnych i regionalnych w krajach Partnerstwa Wschodniego. Mołdawia – obok Ukrainy – jest jednym z głównych celów FIMI ze względu na proces przystąpienia do UE i strategiczne ukierunkowanie. W ostatnich wyborach obserwuje się coraz bardziej wyrafinowane ingerencje obejmujące skoordynowane kampanie internetowe, sieci dezinformacyjne i próby kształtowania postaw społeczeństwa wobec procesu integracji europejskiej w tym kraju.

Budowanie potencjału urzędników szczebla lokalnego i regionalnego

Podczas posiedzenia CORLEAP-u w Kiszyniowie KR zainicjował projekt pilotażowy dotyczący Akademii Administracji Publicznej Partnerstwa Wschodniego na szczeblu lokalnym i regionalnym, która zapewniłaby urzędnikom służby cywilnej z krajów partnerskich bezpośredni dostęp do instytucji europejskich, wiedzy eksperckiej i rzeczywistych przykładów z miast i regionów UE. Kursy online będą oferowane w językach uczestników. Program będzie zawierał praktyczne informacje na temat tego, w jaki sposób miasta i regiony UE rozwiązują codzienne problemy, i umożliwi tworzenie sieci kontaktów z rówieśnikami ponad granicami. Akademia pilotażowa odbędzie się w pierwszej połowie 2027 r.

Cytaty:

• Kata Tüttő (HU/PES), przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów: „Udział przewodniczącej Mai Sandu w dzisiejszym inauguracyjnym posiedzeniu Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego jest wyraźnym znakiem doskonałej dynamiki na drodze Mołdawii do przystąpienia do UE. Mołdawia dokonała jasnego i odważnego wyboru, aby zbliżyć się do Unii Europejskiej. Europejski Komitet Regionów zdecydowanie popiera ten wybór. Uważamy, że rozszerzenie polega nie tylko na negocjowaniu rozdziałów i dostosowywaniu prawodawstwa. Chodzi o przybliżenie Europy obywatelom. Dlatego też miasta, gminy i regiony muszą być częścią tego procesu od samego początku. Wspólny Komitet Konsultacyjny będzie potężnym narzędziem realizacji tego celu.
• Maia Sandu, prezydent Republiki Mołdawii: „Nasze partnerstwo na szczeblu państwowym rozwija się w znacznie bardziej konkretnej formie między mołdawskimi władzami lokalnymi i regionalnymi a ich partnerami w innych krajach europejskich. Umożliwia to bezpośrednią wymianę doświadczeń, najlepszych praktyk, wymian kulturalnych i szkolnych. Z zadowoleniem przyjmujemy uruchomienie Akademii Administracji Publicznej Partnerstwa Wschodniego, która będzie ważnym instrumentem budowania zdolności urzędników służby cywilnej na szczeblu regionalnym i lokalnym. Dzisiejsze posiedzenie i przyszłe prace Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego Mołdawii i Europejskiego Komitetu Regionów to kolejny ważny impuls w tych wysiłkach.
• Mariana Gâju (RO/PES), współprzewodnicząca WKK Mołdawia i burmistrz gminy Cumpăna, okręg Konstanca: „Europejska przyszłość Mołdawii nie będzie budowana wyłącznie w salach negocjacyjnych. Będzie on budowany w każdym mieście, miasteczku i wsi, gdzie reformy muszą mieć realny wpływ na codzienne życie ludzi. Nowy Wspólny Komitet Konsultacyjny przekształca władze lokalne z obserwatorów w partnerów i daje im silniejszy głos w tym procesie. Będziemy współpracować, aby zagwarantować, że przystąpienie do UE wzmocni demokrację lokalną, poprawi usługi publiczne i nie pozostawi żadnej społeczności w tyle”.
• Valentina Casian, współprzewodnicząca WKK i burmistrz gminy Strășeni: „Dzisiaj robimy ważny krok, aby głos naszych społeczności był bliżej Europy. Wspólny Komitet Konsultacyjny jest strukturą oczekiwaną od dekady. Chciałbym, aby platforma ta ustanowiła stałe powiązanie w celu wspierania dialogu instytucjonalnego między Unią Europejską a szczeblem krajowym i lokalnym w Republice Mołdawii. Wzywam władze lokalne do odgrywania aktywnej roli w procesie integracji europejskiej, ponieważ integracji europejskiej nie można osiągnąć jedynie poprzez decyzje i strategie polityczne. Jest zbudowany w społecznościach, szkołach, infrastrukturze i usługach publicznych wysokiej jakości, w wydajnej i przejrzystej administracji blisko ludzi. Społeczności mołdawskie muszą aktywnie uczestniczyć w tej europejskiej budowie”.
• Patrick Molinoz (FR/PES), p.o. współprzewodniczący CORLEAP-u i wiceprzewodniczący regionu Bourgogne-Franche-Comté: „Zagraniczna ingerencja ma na celu manipulowanie opinią publiczną na całym świecie. Podkopuje to nawet szczebel lokalny, który cieszy się najwyższym poziomem zaufania wśród obywateli. Miasta i regiony muszą zatem dysponować odpowiednimi narzędziami, aby zapewnić cyberbezpieczeństwo i zwalczać takie ingerencje, a w szerszym ujęciu – wszelkie formy dezinformacji. Wzywamy Europę do wspierania władz lokalnych, niezależnego dziennikarstwa i umiejętności korzystania z mediów. Ochrona naszej przestrzeni informacyjnej ma zasadnicze znaczenie dla zachowania demokracji, począwszy od szczebla lokalnego”.
• Constantin Cojocari, współprzewodniczący CORLEAP-u i burmistrz Edinet, Mołdawia: „Jako burmistrz i współprzewodniczący CORLEAP-u, ale także jako były nauczyciel i dyrektor szkoły, cieszę się, że uruchamiamy projekt pilotażowy Akademii Administracji Publicznej Partnerstwa Wschodniego na szczeblu lokalnym i regionalnym (EPA). Jest to wdrożenie długoterminowej decyzji CORLEAP-u oraz odpowiedź na rzeczywiste i ogromne potrzeby urzędników administracji publicznej na szczeblu lokalnym i regionalnym w Mołdawii i innych krajach Partnerstwa Wschodniego. Mam nadzieję, że ten projekt pilotażowy jest dopiero początkiem pełnowymiarowej akademii.

Kontekst:

• Nagranie wideo z 15. dorocznego posiedzenia CORLEAP-u w Kiszyniowie (Mołdawia).

• Nagranie wideo z posiedzenia WKK ds. Mołdawii, które odbyło się 15 września 2026 r. w Kiszyniowie.

• Opinia KR-u „Pakiet rozszerzeniowy 2025 – Ukraina, Mołdawia iamp; Gruzja”. Sprawozdawca: Patrick Molinoz (FR/PES), wiceprzewodniczący regionu Bourgogne-Franche-Comté.

• CORLEAP jest jedyną platformą UE, która oferuje możliwość omówienia wkładu miast i regionów w rozwój krajów Partnerstwa Wschodniego UE (Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Republiki Mołdawii i Ukrainy). CORLEAP składa się z 33 polityków regionalnych i lokalnych: 18 członków KR-u i 15 przedstawicieli z pięciu wschodnich krajów partnerskich. Każdy wschodni kraj partnerski ma trzy miejsca. Siedziby UE są rozdzielane zgodnie ze składem politycznym KR-u, podzielonym między jego sześć grup politycznych: Europejska Partia Ludowa (EPL), Partia Europejskich Socjalistów (PES), Renew Europe (RE), Grupa Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR), Sojusz Europejski (EA) i Zieloni. Pomiędzy dorocznymi posiedzeniami CORLEAP-u Prezydium pełni rolę organu sterującego. Prezydium jest odpowiedzialne za koordynację prac CORLEAP-u, monitorowanie jego działań, sprawozdań i rezolucji. Składa się z pięciu członków z krajów partnerskich i sześciu członków KR-u reprezentujących UE.

• W czerwcu 2022 r. Mołdawii przyznano status kraju kandydującego do UE. W następstwie decyzji Rady Europejskiej z grudnia 2023 r. negocjacje rozpoczęto na pierwszej konferencji międzyrządowej 25 czerwca 2025 r. W maju 2025 r. Mołdawia przyjęła krajowy program przystąpienia Mołdawii na lata 2025–2029; a w lipcu 2025 r. odbył się pierwszy szczyt UE–Mołdawia wyznaczający nowy etap współpracy i integracji. We wrześniu 2025 r. Komisja Europejska zakończyła pierwsze kompleksowe sprawozdania z przeglądu, a w marcu 2026 r. rozpoczęto negocjacje techniczne w sprawie wszystkich sześciu klastrów. 5 maja 2026 r. Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia UE–Mołdawia przyjęła deklarację wzywającą do formalnego rozpoczęcia negocjacji, podczas gdy rząd Mołdawii zasygnalizował swój cel, jakim jest tymczasowe zamknięcie negocjacji akcesyjnych do początku 2028 r. W lipcu 2026 r. integracja europejska Mołdawii weszła w nową fazę wraz z otwarciem drugiego klastra negocjacyjnego w sprawie przystąpienia do UE – klastra 6 „Stosunki zewnętrzne”. Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego (1,9 mld EUR) jest kluczowym instrumentem wspierającym proces akcesyjny. W następnych WRF oczekuje się, że współpraca UE z krajami kandydującymi będzie się opierać na krajowych i regionalnych planach partnerstwa.