Διευρωπαϊκά δίκτυα: η ενίσχυση της περιφερειακής συμμετοχής είναι καίριας σημασίας για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας

Οι επενδύσεις για τη βελτίωση της στρατιωτικής κινητικότητας θα πρέπει επίσης να ωφελήσουν τις περιφέρειες και τους αμάχους.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες ζήτησαν να ενισχυθεί ο ρόλος τους στον επόμενο μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (2028-2034), ώστε να διασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις σε υποδομές υλοποιούνται αποτελεσματικά και ευθυγραμμίζονται καλύτερα με τις περιφερειακές ανάγκες.

Στις συστάσεις που εγκρίθηκαν κατά τη σύνοδο ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 7 Μαΐου, τόνισαν επίσης ότι η αύξηση των επενδύσεων στη στρατιωτική κινητικότητα πρέπει να αποφέρει σαφή οφέλη τόσο για την περιφερειακή συνδεσιμότητα όσο και για τους πολίτες.

Στο πλαίσιο της συζήτησης σχετικά με τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034), οι δήμοι και οι περιφέρειες ενέκριναν γνωμοδότηση που εκπόνησε ο Juraj Droba (SK/ECR), πρόεδρος της αυτοδιοικούμενης περιφέρειας της Μπρατισλάβας, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τη συνέχιση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) μετά το 2027 και την προτεινόμενη αύξηση του προϋπολογισμού. Υποστήριξαν ότι τα επιπλέον χρήματα είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) και ενέργειας (ΔΕΔ-Ε), καθώς και για την τόνωση της διασυνοριακής περιφερειακής ανάπτυξης, της βιώσιμης κινητικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. Ωστόσο, προειδοποίησαν ότι οι τρέχουσες επενδυτικές ανάγκες στις ευρωπαϊκές υποδομές μεταφορών υπερβαίνουν κατά πολύ τη διαθέσιμη χρηματοδότηση.

Οι δήμοι και οι περιφέρειες τόνισαν ότι τα περισσότερα έργα ΔΕΔ-Μ και ΔΕΔ-Ε υλοποιούνται σε εδαφικό επίπεδο και οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές (ΤΠΑ) διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη διασφάλιση της ευθυγράμμισης των έργων με την τοπική πραγματικότητα. Ζήτησαν τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου του προγράμματος, από τον σχεδιασμό και την επιλογή των έργων έως την υλοποίηση, τη διακυβέρνηση και την αξιολόγηση. Η ΕτΠ ζήτησε επίσης καθεστώς παρατηρητή στις επιτροπές του ΜΣΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η εδαφική συνοχή αντικατοπτρίζονται πλήρως, επισημαίνοντας ότι η αδειοδότηση, ο σχεδιασμός και ο συντονισμός των υποδομών αντιμετωπίζονται σε τοπικό επίπεδο και ότι επηρεάζουν άμεσα την υλοποίηση των έργων.

Τα μέλη της ΕτΠ υπογράμμισαν ότι η υλοποίηση του ΜΣΕ δεν πρέπει να υπονομεύει τους στόχους οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της ΕΕ. Για να επιτευχθεί αυτό, οι επενδύσεις σε υποδομές πρέπει να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα εδαφικά χαρακτηριστικά —όπως ο απομακρυσμένος χαρακτήρας, η πληθυσμιακή διασπορά και οι περιορισμοί προσβασιμότητας— στα κριτήρια ανάθεσης, διασφαλίζοντας τη δίκαιη συμμετοχή των περιφερειών με γεωγραφικούς περιορισμούς.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες υποστήριξαν την έμφαση που δίνεται στα διασυνοριακά έργα υποδομής, αλλά τόνισαν ότι τα έργα που καλύπτουν «ελλείποντες δεσμούς» εντός των επιμέρους χωρών θα πρέπει επίσης να αναγνωρίζονται ως έργα με ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Εκφράζουν επίσης τη βαθιά τους λύπη για την απουσία αστικών κόμβων ως ειδικού στόχου, καθώς τα σημεία συμφόρησης στις μητροπολιτικές περιοχές εμποδίζουν την αποτελεσματική λειτουργία των διαδρόμων ΔΕΔ-Μ.

Η ΕτΠ υποστήριξε την αυξημένη εστίαση στη στρατιωτική κινητικότητα. Ωστόσο, τόνισε ότι οι επενδύσεις διπλής χρήσης πρέπει να αποφέρουν σαφή μη στρατιωτικά παράλληλα οφέλη, ιδίως για την περιφερειακή συνδεσιμότητα και ανθεκτικότητα, να παραμείνουν εδαφικά ισορροπημένες και να μην εκτρέπουν πόρους από τους στόχους συνοχής. Δεδομένου ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν αρμοδιότητες αδειοδότησης και χωροταξικού σχεδιασμού, τα μέλη δήλωσαν ότι πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό των υποδομών διπλής χρήσης ‑use (όπως λιμένες, αερολιμένες, οδοί και γέφυρες), ώστε να εξισορροπούνται οι απαιτήσεις ασφάλειας με την πραγματικότητα της εφαρμογής.

Η γνωμοδότηση ζητούσε έναν ενισχυμένο και καλά στοχευμένο ΜΣΕ στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034), ο οποίος θα διασφαλίζει την αποτελεσματική συμπληρωματικότητα με τα εθνικά σχέδια περιφερειακής εταιρικής σχέσης και με την πολιτική συνοχής, αντί να ανταγωνίζεται με αυτά.

Αποσπάσματα

Εισηγητής Juraj Droba (SK/ECR), πρόεδρος της αυτοδιοικούμενης περιφέρειας της Μπρατισλάβας: «Η σημαντική ενίσχυση του προϋπολογισμού του ΜΣΕ σε 81 δισ. EUR αποτελεί ένα πολύ ευπρόσδεκτο βήμα προόδου, το οποίο συμβάλλει στην ολοκλήρωση των δικτύων ΔΕΔ-Μ και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς μας μέσω υποδομών διπλής χρήσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις εδαφικές ιδιαιτερότητες και με τη συμμετοχή των περιφερειών και των πόλεων, μπορούμε να διασφαλίσουμε την επιτυχή εφαρμογή του προγράμματος στην πράξη, προωθώντας μια πιο συνδεδεμένη και ανταγωνιστική Ευρώπη».

Antonella Sberna (ECR/IT), μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και συντάκτρια γνωμοδότησης για τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» 2028-2034: «Στην επιτροπή REGI, τονίσαμε ότι ένα έργο έχει ευρωπαϊκή αξία ακόμη και όταν επιλύει ένα εθνικό πρόβλημα. Δεν αρκεί η χρηματοδότηση ενός μεγάλου διαδρόμου εάν η πρόσβαση στους λιμένες παραμένει ακάλυπτη. Δεν αρκεί ο σχεδιασμός ενός δικτύου ΔΕΔ-Μ εάν δεν υπάρχει σύνδεση με την ενδοχώρα. Δεν αρκεί να μιλάμε για ενιαία αγορά εάν ορισμένες περιφέρειες παραμένουν απομονωμένες ή δύσκολα προσβάσιμες. Καθώς εργαζόμασταν για τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης, προσπαθήσαμε να κάνουμε ένα πράγμα: να ακουστεί η φωνή των περιφερειών, των πόλεων και των τοπικών κοινοτήτων στον ΜΣΕ.»

Ιστορικό

• Βίντεο και φωτογραφίες από τη συζήτηση.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, στις 16 Ιουλίου 2025, την πρότασή της για κανονισμό για τη σύσταση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο 2028-2034, συνοδευόμενη από σχετική πρόταση για τη στρατιωτική κινητικότητα.

Αρμόδιος:

Ângela Ματσάδο

Τηλ.: +32 475413158

Angela.machado@cor.europa.eu