Sieci transeuropejskie: Większy udział regionów ma kluczowe znaczenie dla poprawy konektywności

Inwestycje mające na celu poprawę mobilności wojskowej powinny również przynosić korzyści regionom i ludności cywilnej.

Regiony i miasta wezwały do wzmocnienia roli w następnym instrumencie „Łącząc Europę” (2028–2034), aby zapewnić skuteczne wdrażanie inwestycji infrastrukturalnych i ich lepsze dostosowanie do potrzeb regionalnych.

W zaleceniach przyjętych na sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) w dniu 7 maja podkreślono również, że zwiększone inwestycje w mobilność wojskową muszą przynieść wyraźne korzyści zarówno dla łączności regionalnej, jak i dla obywateli.

W ramach debaty na temat długoterminowego budżetu UE (2028–2034) regiony i miasta przyjęły opinię sporządzoną przez Juraja Drobę (SK/EKR), przewodniczącego samorządu bratysławskiego, w której z zadowoleniem przyjęły kontynuację instrumentu „Łącząc Europę” po 2027 r. i proponowane zwiększenie budżetu. Ich zdaniem dodatkowe pieniądze są potrzebne, aby pomóc w ukończeniu transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T) i energetycznych (TEN-E), a także pobudzić transgraniczny rozwój regionalny, zrównoważoną mobilność, konkurencyjność i jednolity rynek UE. Ostrzegły jednak, że obecne potrzeby inwestycyjne w zakresie europejskiej infrastruktury transportowej znacznie przewyższają dostępne środki finansowe.

Regiony i miasta podkreśliły, że większość projektów TEN-T i TEN-E jest realizowana na szczeblu terytorialnym, a władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu dostosowania projektów do lokalnych realiów. Zaapelowali o zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w cały cykl programu, od planowania i wyboru projektów po wdrażanie, zarządzanie i ocenę. KR zwrócił się również o status obserwatora w komitetach instrumentu „Łącząc Europę”, aby zapewnić pełne odzwierciedlenie wielopoziomowego sprawowania rządów i spójności terytorialnej, zauważając, że wydawanie pozwoleń, planowanie i koordynacja infrastruktury są prowadzone lokalnie i że mają one bezpośredni wpływ na realizację projektów.

Członkowie KR-u podkreślili, że wdrażanie instrumentu „Łącząc Europę” nie może podważać celów UE w zakresie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Aby to osiągnąć, inwestycje w infrastrukturę muszą lepiej odzwierciedlać cechy terytorialne – takie jak oddalenie, rozproszenie ludności i ograniczenia dostępności – w kryteriach udzielenia zamówienia, zapewniając sprawiedliwy udział regionów o ograniczeniach geograficznych.

Przywódcy lokalni i regionalni poparli nacisk na transgraniczne projekty infrastrukturalne, ale podkreślili, że projekty, które wypełniają „brakujące powiązania” w poszczególnych krajach, również należy uznać za mające europejską wartość dodaną. Wyrazili również głębokie ubolewanie z powodu braku węzłów miejskich jako specjalnego celu, ponieważ wąskie gardła na obszarach metropolitalnych uniemożliwiają skuteczne funkcjonowanie korytarzy TEN-T.

KR poparł położenie większego nacisku na mobilność wojskową. Podkreśliła jednak, że inwestycje w produkty podwójnego zastosowania muszą przynosić wyraźne dodatkowe korzyści cywilne, w szczególności w zakresie łączności regionalnej i odporności, pozostać zrównoważone terytorialnie i nie mogą przekierowywać zasobów z celów spójności. Biorąc pod uwagę, że władze lokalne i regionalne są odpowiedzialne za wydawanie pozwoleń i planowanie przestrzenne, członkowie stwierdzili, że muszą być zaangażowani w planowanie infrastruktury podwójnego zastosowania (takiej jak porty, lotniska, drogi i mosty), aby zrównoważyć wymogi bezpieczeństwa z realiami wdrażania.

W opinii wezwano do wzmocnienia i dobrze ukierunkowanego instrumentu „Łącząc Europę” w następnym długoterminowym budżecie UE (2028–2034), zapewniającego skuteczną komplementarność z krajowymi i regionalnymi planami partnerstwa oraz z polityką spójności, a nie konkurowanie z nią.

Cytaty

Sprawozdawca Juraj Droba (SK/EKR), przewodniczący samorządu bratysławskiego: „Znaczne zwiększenie budżetu instrumentu „Łącząc Europę” do 81 mld EUR jest bardzo pożądanym krokiem naprzód, który przyczyni się do ukończenia sieci TEN-T i wzmocnienia naszej odporności dzięki infrastrukturze podwójnego zastosowania. Biorąc pod uwagę specyfikę terytorialną i angażując regiony i miasta, możemy zapewnić pomyślną realizację programu w terenie, wspierając bardziej połączoną i konkurencyjną Europę”.

Antonella Sberna (ECR/IT), posłanka do Parlamentu Europejskiego i sprawozdawczyni komisji opiniodawczej w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” na lata 2028–2034: „W komisji REGI podkreśliliśmy, że projekt ma wartość europejską, nawet jeśli rozwiązuje krajowe wąskie gardło. Nie wystarczy sfinansować dużego korytarza, jeśli dostęp do portów pozostanie odkryty. Nie wystarczy zaprojektować sieć TEN-T, jeśli nie ma połączenia z zapleczem. Nie wystarczy mówić o jednolitym rynku, jeśli niektóre regiony pozostają odizolowane lub trudno jest do nich dotrzeć. Pracując nad opinią Komisji Rozwoju Regionalnego, staraliśmy się zrobić jedną rzecz: włączenie głosu regionów, miast i społeczności lokalnych do instrumentu „Łącząc Europę”.

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z debaty.
• 16 lipca 2025 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego instrument „Łącząc Europę” na lata 2028–2034 wraz z powiązanym wnioskiem w sprawie mobilności wojskowej.

Kontakt:

Ângela Machado

Tel.: +32 475413158

Angela.machado@cor.europa.eu