Netwerks trans-Ewropej: parteċipazzjoni reġjonali aktar b’saħħitha hija kruċjali għal konnettività mtejba

L-investimenti biex tittejjeb il-mobbiltà militari għandhom ikunu ta’ benefiċċju wkoll għar-reġjuni u ċ-ċivili.

Ir-reġjuni u l-bliet appellaw għal rwol aktar b’saħħtu fil-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa li jmiss (2028-2034) biex jiġi żgurat li l-investimenti fl-infrastruttura jiġu implimentati b’mod effettiv u allinjati aħjar mal-ħtiġijiet reġjonali.

F’rakkomandazzjonijiet adottati f’sessjoni plenarja tal-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni (KtR) fis-7 ta’ Mejju, huma enfasizzaw ukoll li żieda fl-investiment fil-mobbiltà militari trid twassal għal benefiċċji ċari kemm għall-konnettività reġjonali kif ukoll għaċ-ċittadini.

Bħala parti mid-dibattitu dwar il-baġit fit-tul tal-UE (2028-2034), ir-reġjuni u l-bliet adottaw Opinjoni abbozzata minn Juraj Droba (SK/KRE), President tar-reġjun Awtonomu ta’ Bratislava, li tilqa’ l-kontinwazzjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE) lil hinn mill-2027 u ż-żieda proposta fil-baġit. Huma argumentaw li l-flus żejda huma meħtieġa biex jgħinu fit-tlestija tan-networks trans-Ewropej tat-trasport (TEN-T) u tal-enerġija (TEN-E) kif ukoll biex tingħata spinta lill-iżvilupp reġjonali transfruntier, lill-mobbiltà sostenibbli, lill-kompetittività u lis-suq uniku tal-UE. Madankollu, huma wissew li l-ħtiġijiet attwali ta’ investiment fl-infrastruttura Ewropea tat-trasport jaqbżu bil-kbir il-finanzjament disponibbli.

Ir-reġjuni u l-bliet enfasizzaw li l-biċċa l-kbira tal-proġetti TEN-T u TEN-E huma implimentati fil-livell territorjali u l-awtoritajiet lokali u reġjonali jaqdu rwol ewlieni biex jiżguraw li l-proġetti jkunu allinjati mar-realtajiet lokali. Huma appellaw biex l-awtoritajiet lokali u reġjonali jkunu involuti matul iċ-ċiklu tal-programm, mill-ippjanar u l-għażla tal-proġetti sal-implimentazzjoni, il-governanza u l-evalwazzjoni. Il-KtR talab ukoll status ta’ osservatur fil-kumitati tal-FNE biex jiġi żgurat li l-governanza f’diversi livelli u l-koeżjoni territorjali jiġu riflessi bis-sħiħ, filwaqt li nnota li l-permessi, l-ippjanar u l-koordinazzjoni tal-infrastruttura jiġu ttrattati lokalment u li dawn jaffettwaw direttament it-twettiq tal-proġetti.

Il-membri tal-KtR enfasizzaw li l-implimentazzjoni tal-FNE m’għandhiex iddgħajjef l-objettivi ta’ koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tal-UE. Biex jinkiseb dan, l-investimenti fl-infrastruttura jridu jirriflettu aħjar il-karatteristiċi territorjali — bħad-distanza, l-isparożità tal-popolazzjoni u r-restrizzjonijiet tal-aċċessibbiltà — fil-kriterji tal-għoti, filwaqt li tiġi żgurata parteċipazzjoni ġusta għar-reġjuni ġeografikament ristretti.

Il-mexxejja lokali u reġjonali appoġġjaw l-enfasi fuq proġetti ta’ infrastruttura transfruntiera iżda enfasizzaw li proġetti li jimlew “konnessjonijiet neqsin” fi ħdan pajjiżi individwali għandhom jiġu rikonoxxuti wkoll bħala li għandhom valur miżjud Ewropew. Huma ddispjaċihom ħafna wkoll għan-nuqqas ta’ nodi urbani bħala objettiv iddedikat, peress li l-konġestjonijiet fiż-żoni metropolitani jipprevjenu l-kurituri tat-TEN-T milli jiffunzjonaw b’mod effettiv.

Il-KtR appoġġja l-enfasi akbar fuq il-mobbiltà militari. Madankollu, huwa enfasizza li l-investimenti b’użu doppju jridu jwasslu għal kobenefiċċji ċivili ċari, b’mod partikolari għall-konnettività u r-reżiljenza reġjonali, jibqgħu bbilanċjati territorjalment, u ma jiddevjawx ir-riżorsi mill-objettivi ta’ koeżjoni. Peress li l-awtoritajiet lokali u reġjonali għandhom responsabbiltajiet għall-permessi u l-ippjanar spazjali, il-membri ddikjaraw li jridu jkunu involuti fl-ippjanar tal-infrastruttura b’użu doppju ta’ ‑ (bħal portijiet, ajruporti, toroq, u pontijiet), biex jibbilanċjaw ir-rekwiżiti tas-sigurtà mar-realtajiet tal-implimentazzjoni.

L-Opinjoni appellat għal FNE msaħħa u mmirata tajjeb fil-baġit fit-tul li jmiss tal-UE (2028-2034), li tiżgura komplementarjetà effettiva mal-Pjani ta’ Sħubija Reġjonali u mal-politika ta’ koeżjoni, aktar milli tikkompeti magħha.

Kwotazzjonijiet

Relatur Juraj Droba (SK/KRE), President tar-Reġjun Awtonomu ta' Bratislava: “It-tisħiħ sostanzjali tal-baġit tal-FNE għal EUR 81 biljun huwa pass pożittiv ħafna ’l quddiem, li jgħin biex jitlestew in-networks TEN-T u tissaħħaħ ir-reżiljenza tagħna permezz ta’ infrastruttura b’użu doppju. Billi nikkunsidraw l-ispeċifiċitajiet territorjali u ninvolvu r-reġjuni u l-bliet, nistgħu niżguraw l-implimentazzjoni b’suċċess tal-programm fil-prattika, filwaqt li nrawmu Ewropa aktar konnessa u kompetittiva”

Antonella Sberna (ECR/IT), Membru tal-Parlament Ewropew, u rapporteur għal opinjoni tal-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa 2028-2034: “Fil-Kumitat REGI, aħna enfasizzajna li proġett għandu valur Ewropew anke meta jsolvi ostaklu nazzjonali. Mhuwiex biżżejjed li jiġi ffinanzjat kuritur ewlieni jekk l-aċċess għall-portijiet jibqa’ mhux kopert. Mhuwiex biżżejjed li jitfassal network TEN-T jekk ma jkun hemm l-ebda konnessjoni maż-żoni interni. Mhuwiex biżżejjed li nitkellmu dwar suq uniku jekk xi reġjuni jibqgħu iżolati jew diffiċli biex jintlaħqu. Hekk kif ħdimna fuq l-opinjoni tal-Kumitat għall-Iżvilupp Reġjonali, fittixna li nagħmlu ħaġa waħda: biex il-vuċi tar-reġjuni, il-bliet u l-komunitajiet lokali tiddaħħal fil-FNE.”

Sfond

• Vidjow u ritratti mid-dibattitu.
• Fis-16 ta’ Lulju 2025, il-Kummissjoni Ewropea adottat il-proposta tagħha għal Regolament li jistabbilixxi l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa għall-perjodu 2028-2034, akkumpanjata minn proposta relatata dwar il-mobbiltà militari.

Kuntatt:

Ângela Machado

Tel: +32 475413158

Angela.machado@cor.europa.eu