Δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις της ΕΕ: Η ΕΕ χρειάζεται μια «πραγματική εταιρική σχέση» με τις περιφέρειες και τις πόλεις

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών αξιολόγησε στις 20 Νοεμβρίου τον πιθανό αντίκτυπο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη βασική νομοθεσία σχετικά με τη μετανάστευση, την ασφάλεια, τη διακυβέρνηση της χρηματοδότησης και τις εξωτερικές υποθέσεις, με τέσσερις εισηγητές να προειδοποιούν για αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα και στη συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες.

Η συζήτηση στην επιτροπή «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX), που πραγματοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου, ήταν η τελευταία από μια σειρά συζητήσεων σχετικά με το προτεινόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034 από τις επιτροπές πολιτικής της ΕτΠ.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν σημαντικές αλλαγές στη δέσμη μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι γενικοί στόχοι της ΕτΠ είναι να παραμείνουν οι δήμοι και οι περιφέρειες στο επίκεντρο της πολιτικής της ΕΕ, να αντιστραφεί η τάση συγκέντρωσης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο και να διατηρηθεί η Ευρώπη ανταγωνιστική, συνεκτική και δημοκρατική. Επιδιώκει να διασφαλίσει τη συνοχή και τις γεωργικές πολιτικές ως βασικές ευρωπαϊκές επενδυτικές στρατηγικές, να εξασφαλίσει προβλέψιμη χρηματοδότηση για τους δήμους και τις περιφέρειες και να διατηρήσει την επιμερισμένη διαχείριση κρίσιμων πολιτικών, όπως η πολιτική συνοχής, προκειμένου να μειωθούν οι εδαφικές και κοινωνικές ανισότητες.

Επικεφαλής της συζήτησης ήταν οι εισηγητές της επιτροπής CIVEX που ασχολούνται επί του παρόντος με τέσσερις νομοθετικές προτάσεις που θα επηρεαστούν από τον επόμενο προϋπολογισμό, καθώς και ένας συνεισηγητής για τη δέσμη μεταρρυθμίσεων, η Sari Rautio (FI/EPP), μέλος του δημοτικού συμβουλίου της Hämeenlinna και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην ΕτΠ.

Η κ. Rautio, της οποίας η έκθεση έχει τίτλο «ΠολυετέςΔημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά το 2027, συμπεριλαμβανομένης της δέσμης μέτρων για τους ιδίους πόρους»,δήλωσε ότι η ΕΕ χρειάζεται τους δήμους και τις περιφέρειες ως «πραγματικούς εταίρους», προειδοποιώντας ότι «η ανταγωνιστικότητα, η ασφάλεια και η μετάβαση, που αποτελούν τις βασικές αρχές τώρα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή», δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τους δήμους και τις περιφέρειες. Η πρόταση που υπέβαλε πρόσφατα η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για έναν «περιφερειακό έλεγχο που θα διασφαλίζει ότι η τοπική πραγματικότητα βρίσκεται στο επίκεντρο των σχεδίων» δεν πρέπει να αποτελεί «προσωρινή άσκηση», δήλωσε, δηλώνοντας ότι «επιθυμούμε λεπτομερείς διευκρινίσεις και νομικές εγγυήσεις» όσον αφορά τον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών.

Η γενική εισηγήτρια της ΕτΠ για το θεματολόγιο απλούστευσης της ΕΕ, Magdalena Czarzyńska-Jachim (PL/EA), δήμαρχος Sopot, τόνισε ότι η απλούστευση δεν πρέπει να οδηγήσει σε συγκέντρωση και τόνισε τη σημασία της «πλήρους τοπικής συμμετοχής», υποστηρίζοντας ότι «πρέπει να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ». Μεταξύ άλλων προτάσεων, η γνωμοδότησή της θα υποστηρίξει την «επίσημη συμμετοχή της ΕτΠ στις συνεδριάσεις τριμερούς διαλόγου» μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις διαπραγματεύσεις για τη νομοθεσία. Η ΕτΠ θα μπορούσε να διαδραματίσει «προληπτικό ρόλο ... στον περιορισμό του νόμιμου πληθωρισμού». Η γνωμοδότηση με θέμα «Ησυμβολήτων δήμων και των περιφερειών στο θεματολόγιο απλούστευσης»θα υποβληθεί απευθείας προς έγκριση στη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ του Δεκεμβρίου 2025.

Η Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe), μέλος του νομαρχιακού συμβουλίου Bouches-du-Rhône και εισηγήτρια με θέμα «Ηστήριξη της Ένωσης για την εσωτερική ασφάλεια (2028-2034)»,δήλωσε ότι το ΠΔΠ θα πρέπει να ενσωματώσει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές ως βασικούς εταίρους στο Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας ύψους 34 δισ. ευρώ, προειδοποιώντας ότι η σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση της διαχείρισης του προϋπολογισμού ενέχει τον κίνδυνο επανασυγκέντρωσης και περιθωριοποίησης των περιφερειών και των πόλεων – κρίσιμοι παράγοντες στη μετανάστευση, την ένταξη και τη διασυνοριακή ασφάλεια. Υποστήριξε ότι ηδιαχείριση της ασφάλειας και της μετανάστευσης απαιτεί την κινητοποίηση όλων των επιπέδων διακυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές εφαρμόζουν δράσεις που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ σε τομείς όπως η υποδοχή και η ένταξη των προσφύγων, η πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης και η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας.

Ο εισηγητής της ΕτΠ με θέμα «Στήριξη της Ένωσης για τη διαχείριση του ασύλου, της μετανάστευσης και της ένταξης 2028-2034» – Arnoldas Abramavičius (LT/EPP), μέλος του δημοτικού συμβουλίου του διαμερίσματος Zarasai – τόνισε την ανάγκη οι περιφέρειες και οι τοπικές αρχές να έχουν καθορισμένο ρόλο και ειδική χρηματοδότηση στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) της ΕΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στην ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει να έχουν άμεση πρόσβαση σε πόρους, διαρθρωμένη συμμετοχή στη διακυβέρνηση και εστίαση στην ένταξη —και όχι μόνο στην ασφάλεια των συνόρων— για την αντιμετώπιση των αναδυόμενων προκλήσεων και τη διατήρηση της στήριξης, για παράδειγμα, για τους Ουκρανούς πρόσφυγες.

Η πρόταση προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επικρίθηκε από τον Joško Klisović (HR/PES), μέλος της δημοτικής συνέλευσης του Ζάγκρεμπ και εισηγητή του «κανονισμού για τη θέσπιση της Ευρώπης στον κόσμο». Τονίζει ότι ένα πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο χωρίς ειδικό προϋπολογισμό για τις τοπικές αρχές υποτιμά τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν οι δήμοι και οι περιφέρειες στη διασφάλιση των στρατηγικών συμφερόντων της ΕΕ. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές είναι απαραίτητες για την οικοδόμηση βιώσιμης ειρήνης και ανάπτυξης, την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων της ΕΕ, τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων της διεύρυνσης και τη διασφάλιση προβλέψιμων, μακροπρόθεσμων επενδύσεων στην πράξη. Η αδυναμία αναγνώρισης και χρηματοδότησης της συνεισφοράς τους ενέχει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της ικανότητας της ΕΕ να παρέχει σταθερότητα, ανθεκτικότητα και προβολή εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία.

Υπήρξε ευρεία κριτική στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αντικατάσταση του ισχύοντος συστήματος κοινής διαχείρισης ορισμένων σημαντικών παραδοσιακών πολιτικών της ΕΕ —συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής συνοχής και της κοινής γεωργικής πολιτικής— με ενιαία εθνικά σχέδια, με τα μέλη της ΕτΠ να δηλώνουν ότι η Επιτροπή έχει ανοίξει ένα «κουτί της Πανδώρας» και ότι οι υποεθνικοί φορείς δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «απλοί διανομείς μετρητών».

Επίσης στην ημερήσια διάταξη:

Τα μέλη της ΕτΠ διεξήγαγαν τον ετήσιο διάλογό τους με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) σχετικά με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τοπικό επίπεδο, με ομιλητές από τις πόλεις της Βιέννης στην Αυστρία και του Cascais στην Πορτογαλία να παρέχουν σχετικά έργα και διαδικασίες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα δικαιώματα που είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατική συμμετοχή, τα οποία είναι καίριας σημασίας για τον ρόλο των δήμων και των περιφερειών.

Ο Friso Roscam Abbing, επικεφαλής του γραφείου του FRA στις Βρυξέλλες, τόνισε τέσσερις «ιδιαίτερες προκλήσεις στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων» τις οποίες ο FRA θεωρεί «εξίσου σημαντικές απειλές για τη δημοκρατία». Το ένα, είπε, είναι η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό. Ένα δεύτερο είναι η διάβρωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών, ο οποίος «αντιμετωπίζει μια πολύ κρίσιμη συρρίκνωση» μέσω «μέτρων που περιορίζουν τις ελευθερίες του συνεταιρίζεσθαι και της έκφρασης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, περικοπών στη χρηματοδότηση, της «κατάχρησης διοικητικών, νομικών ή οικονομικών μηχανισμών για τον περιορισμό της συμμετοχής του κοινού», καθώς και «φυσικών και, όλο και περισσότερο, κυβερνοεπιθέσεων σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών». Τρίτον, «επίμονες διακρίσεις και μισαλλοδοξία», συμπεριλαμβανομένου του «διαρθρωτικού ρατσισμού» και της «έμφυλης βίας». Και, τέταρτον, «η εργαλειοποίηση των μεταναστών και των προσφύγων», με αυτούς να γίνονται «αποδιοπομπαίος τράγος στον πολιτικό λόγο».

Τα έγγραφα της συνεδρίασης και η καταγραφή της συνεδρίασης είναι διαθέσιμα στησελίδα τηςεκδήλωσης .