Κράτος δικαίου: Οι δήμοι και οι περιφέρειες της ΕΕ υπενθυμίζουν τον ρόλο τους ως θεματοφύλακες της δημοκρατίας κατά των παραβιάσεων σε εθνικό επίπεδο

Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές ευθυγραμμίζονται πρώτα όσον αφορά τον εντοπισμό πιθανών απειλών κατά του κράτους δικαίου σε πρώιμο στάδιο και την εφαρμογή των θεμελιωδών αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πράξη. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να ενσωματωθούν σωστά στα συστήματα παρακολούθησης και προειδοποίησης και να μην τιμωρούνται για παραβιάσεις που διαπράττονται από τις εθνικές κυβερνήσεις. Αυτά είναι τα βασικά μηνύματα της γνωμοδότησης που συντάχθηκε από τον Stephen De Ron (LU/Greens), μέλος του δημοτικού συμβουλίου της Hesperange, και εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 2 Απριλίου.  

Οι περιφέρειες και οι δήμοι υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ενσωματώσει καλύτερα τις γνωμοδοτήσεις των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ετήσια έκθεσή της για το κράτος δικαίου. Χάρη στην εγγύτητά τους με τους πολίτες και την ευθύνη τους για την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές ενεργούν ως θεματοφύλακες της δημοκρατίας και μπορούν να εντοπίσουν ενδείξεις έγκαιρης προειδοποίησης για παραβιάσεις του κράτους δικαίου. Ωστόσο, η γνωμοδότηση της ΕτΠ επισημαίνει ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δημοσιονομικούς και θεσμικούς περιορισμούς που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ικανότητά τους να δράσουν.  

Η ΕτΠ τονίζει ότι τα ευρωπαϊκά ταμεία πρέπει να παραμείνουν μοχλός για τη δημοκρατική σταθερότητα και την ενίσχυση του κράτους δικαίου και ζητεί την εφαρμογή αυστηρών και διαφανών κριτηρίων δημοσιονομικής αιρεσιμότητας. Ωστόσο, υπενθυμίζει ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές δεν ευθύνονται για παραβιάσεις που διαπράττονται σε εθνικό επίπεδο και ζητεί να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη τηρούν την υποχρέωση να εφαρμόζουν οποιοδήποτε πρόγραμμα επηρεάζεται από την αναστολή της χρηματοδότησης της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει τη δημιουργία εργαλείων υποβολής εκθέσεων για τους δικαιούχους σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει ανάλυση των υφιστάμενων μηχανισμών χρηματοδότησης, ώστε να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση παραμένει προσβάσιμη στις τοπικές αρχές και στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών που σέβονται πλήρως τις αξίες της ΕΕ. 

Για να διασφαλιστεί ότι οι αρχές του κράτους δικαίου ενσωματώνονται σε όλα τα πλαίσια πολιτικής της ΕΕ, οι περιφέρειες και οι πόλεις επισημαίνουν τη σημασία της πλήρους συμμετοχής τους από το στάδιο της χάραξης πολιτικής, στον καθορισμό προτεραιοτήτων και στην πρόβλεψη των κανονιστικών περιορισμών. Επιπλέον, η ΕτΠ προτείνει τη θέσπιση «τοπικών διαλόγων για το κράτος δικαίου» προκειμένου να συζητηθεί η ελευθερία του Τύπου, η ανεξαρτησία των εποπτικών οργάνων και η διοικητική διαφάνεια, και ζητεί να παρασχεθεί στοχευμένη στήριξη στις τοπικές και περιφερειακές αρχές που θα διασφαλίζουν την πραγματική τήρηση των δημοκρατικών αρχών παρά τις πολλαπλές πιέσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανησυχητικής αύξησης των εξωτερικών παρεμβάσεων. Υπάρχει επίσης ανάγκη να πραγματοποιηθούν περισσότερες επενδύσεις στην ευαισθητοποίηση και την κατάρτιση των εκλεγμένων αντιπροσώπων, του διοικητικού προσωπικού, του δικαστικού σώματος και των υπαλλήλων επιβολής του νόμου. 

Απόσπασμα: 

Εισηγητής: Stephen De Ron (LU/Greens), μέλος του δημοτικού συμβουλίου της Hesperange: «Όταν απειλούνται τα θεμέλια της δημοκρατίας μας, πρέπει να αναλάβουμε δράση. Χωρίς το κράτος δικαίου, η εμπιστοσύνη και η δικαιοσύνη χάνονται. Αν αποτύχουμε να δράσουμε τώρα, ρισκάρουμε ό,τι αγαπάμε».