Praworządność: Miasta i regiony UE przypominają o swojej roli strażników demokracji przed naruszeniami na szczeblu krajowym

Władzelokalne i regionalne są na pierwszym miejscu, jeśli chodzi o identyfikowanie ewentualnych zagrożeń dla praworządności na wczesnym etapie i wdrażanie podstawowych wartości Unii Europejskiej w praktyce. W związku z tym istotne jest, aby były one odpowiednio zintegrowane z systemami monitorowania i ostrzegania oraz aby nie były karane za naruszenia popełnione przez rządy krajowe. Oto główne przesłania opinii opracowanej przez Stephena De Rona (LU/Zieloni), członka rady gminy Hesperange, i przyjętej przez Europejski Komitet Regionów (KR) 2 kwietnia.  

Regiony i miasta twierdzą, że Komisja Europejska powinna lepiej uwzględniać opinie władz lokalnych i regionalnych w swoim rocznym sprawozdaniu na temat praworządności. Dzięki bliskości obywateli i ich odpowiedzialności za świadczenie usług publicznych władze lokalne i regionalne działają jako strażnicy demokracji i mogą identyfikować wczesne sygnały ostrzegawcze o naruszeniach praworządności. W opinii KR-u zwraca się jednak uwagę, że nadal borykają się one z ograniczeniami budżetowymi i instytucjonalnymi, które mogą ograniczać ich zdolność do działania.  

KR podkreśla, że fundusze europejskie muszą pozostać dźwignią stabilności demokratycznej i wzmocnienia praworządności, i wzywa do stosowania rygorystycznych i przejrzystych kryteriów warunkowości budżetowej. Przypomina jednak, że władze regionalne i lokalne nie ponoszą odpowiedzialności za naruszenia popełnione na szczeblu krajowym, i wzywa do dopilnowania, by państwa członkowskie przestrzegały obowiązku wdrażania wszelkich programów, których dotyczy zawieszenie finansowania unijnego. W związku z tym proponuje stworzenie narzędzi sprawozdawczych dla beneficjentów na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz wzywa Komisję do rozpoczęcia analizy istniejących mechanizmów przydziału środków finansowych w celu zapewnienia, aby finansowanie pozostało dostępne dla władz lokalnych i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, które w pełni przestrzegają wartości UE. 

Aby zapewnić uwzględnienie zasad praworządności we wszystkich ramach polityki UE, regiony i miasta zwracają uwagę na znaczenie ich pełnego zaangażowania na etapie kształtowania polityki w określanie priorytetów i przewidywanie ograniczeń regulacyjnych. Ponadto KR proponuje ustanowienie „Lokalnych dialogów na temat praworządności” w celu omówienia wolności prasy, niezależności organów nadzoru i przejrzystości administracyjnej oraz wzywa do zapewnienia ukierunkowanego wsparcia władzom lokalnym i regionalnym, które zapewnią faktyczne przestrzeganie zasad demokratycznych pomimo licznych nacisków, w tym niepokojącego wzrostu ingerencji zewnętrznych. Istnieje również potrzeba zwiększenia inwestycji w podnoszenie świadomości i szkolenia dla wybranych przedstawicieli, pracowników administracyjnych, pracowników wymiaru sprawiedliwości i funkcjonariuszy organów ścigania. 

Cytat: 

Sprawozdawca Stephen De Ron (LU/Zieloni), członek rady gminy Hesperange: „Kiedy fundamenty naszej demokracji są zagrożone, musimy podjąć działania. Bez praworządności traci się zaufanie i sprawiedliwość. Jeśli nie podejmiemy działań teraz, ryzykujemy wszystko, co jest nam drogie.