Προχωρούν οι γνωμοδοτήσεις για την εσωτερική ασφάλεια και τις διεθνείς εταιρικές σχέσεις

Τα μέλη της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) ενέκριναν την 1η Οκτωβρίου συστάσεις σχετικά με τη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την πρωτοβουλία Global Gateway που καθοδηγεί πλέον την αναπτυξιακή συνεργασία της ΕΕ.

Και στις δύο περιπτώσεις, τα μέλη της επιτροπής πολιτικής άσκησαν πιέσεις για μεγαλύτερη συνεργασία με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, εκφράζοντας τη λύπη τους για την έλλειψη επίσημου ρόλου των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας ProtectEU.

Περισσότερες πληροφορίες: ημερήσια διάταξη, φωτογραφίες, και εγγραφή.

ProtectEU - Ευρωπαϊκή Στρατηγική Εσωτερικής Ασφάλειας

Η επιτυχία της στρατηγικής ProtectEU, την οποία παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο, εξαρτάται από την καλή συνεργασία με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, τόνισαν τα μέλη της επιτροπής CIVEX κατά την έγκριση μιας προκαταρκτικής δέσμης συστάσεων προς εξέταση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπογράμμισαν ότι η στρατηγική δεν αναγνωρίζει επαρκώς ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές βρίσκονται «στην πρώτη γραμμή της πρόληψης, του εντοπισμού και της ανθεκτικότητας σε περίπτωση κρίσεων ασφάλειας».

Η στρατηγική ProtectEU αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ έναντι αναδυόμενων απειλών κατά της ασφάλειας μέσω μιας προσέγγισης «ολόκληρης της κοινωνίας» για την εσωτερική ασφάλεια, μιας προσέγγισης που ενσωματώνει την εσωτερική ασφάλεια και επηρεάζει επίσης τις κοινωνικές, εκπαιδευτικές, ψηφιακές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και πολιτιστικές πολιτικές.

Η διακυβέρνηση της στρατηγικής ProtectEU που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προβλέπει επίσημους μηχανισμούς για τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών ούτε προβλέπει —κατά την άποψη της επιτροπής CIVEX— «κατάλληλες ρυθμίσεις για την πρόσβαση σε εργαλεία ανάλυσης, χρηματοδότησης, συντονισμού ή κατάρτισης».

Η εισηγήτρια Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe), μέλος του νομαρχιακού συμβουλίου Bouches-du-Rhône, δήλωσε: «Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές είναι οι πρώτες που εντοπίζουν κυβερνοεπιθέσεις, ανταποκρίνονται στη βία, στηρίζουν οικογένειες που αντιμετωπίζουν ριζοσπαστικοποίηση και προστατεύουν τους νέους από την εμπορία ανθρώπων. Η παρούσα έκθεση υπογραμμίζει ότι η ασφάλεια της Ευρώπης πρέπει να οικοδομηθεί με τα εδάφη της, παρέχοντάς τους τους απαραίτητους πόρους, την εμπειρογνωμοσύνη και την αναγνώριση για να ενεργούν αποτελεσματικά για λογαριασμό των πολιτών. Το μήνυμά μας είναι σαφές: Χωρίς τα εδάφη, το ProtectEU δεν έχει νόημα. Με αυτές, μπορεί να καταστεί ένα συγκεκριμένο, αποτελεσματικό εργαλείο που παραμένει πιστό στις δημοκρατικές αξίες της Ένωσης.»

Η γνωμοδότηση έχει προγραμματιστεί να υιοθετηθεί κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ τον Δεκέμβριο. Κατά την ίδια σύνοδο, η ΕτΠ θα εξετάσει επίσης γνωμοδότηση σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία επικεντρώνεται στη διαχείριση κρίσεων τόσο στον μη στρατιωτικό όσο και στον στρατιωτικό τομέα.

Τοπικοποίηση της πρωτοβουλίας Global Gateway

Η επιτροπή CIVEX ενέκρινε σχέδιο γνωμοδότησης σχετικά με τον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην Global Gateway, μια πρωτοβουλία της ΕΕ που δρομολογήθηκε το 2021 και επιδιώκει να συνδέσει τις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας της Ένωσης και τις επενδυτικές πολιτικές της και να ενισχύσει τις υποδομές και τον δημοκρατικό ιστό των χωρών εκτός της ΕΕ.

Η γνωμοδότηση υποστηρίζει ότι οι αρμοδιότητες και η δημοκρατική νομιμότητα των τοπικών και των περιφερειακών αρχών είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της Global Gateway. Για να αξιοποιηθεί το δυναμικό τους, πρέπει να ενσωματωθούν πλήρως στη διακυβέρνηση της Global Gateway τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε χώρες εταίρους και να συμμετέχουν στην υλοποίηση έργων στους τομείς τους. Στη γνωμοδότηση υπογραμμίζεται η συμβολή της αποκεντρωμένης συνεργασίας στο πλαίσιο αυτό και ζητείται ειδική γραμμή του προϋπολογισμού στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για τη στήριξη των εταιρικών σχέσεων μεταξύ πόλεων και μεταξύ περιφερειών.

Η Global Gateway για επενδύσεις στην ψηφιακή συνδεσιμότητα, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις μεταφορές, την υγεία και την εκπαίδευση, με σκοπό την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, διαφοροποίησης και σταθερών αλυσίδων εφοδιασμού, προωθώντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. Παρουσιάζεται επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως αντανάκλαση της φιλοδοξίας της ΕΕ να δημιουργήσει μια ολοκληρωμένη αναπτυξιακή προσέγγιση, συνδυάζοντας τις σκληρές υποδομές με τη στήριξη της διακυβέρνησης, τη θεσμική ενίσχυση και την εδαφική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς.

Ο εισηγητής Jaume Duch Guillot (ES/PES), υπουργός Ευρωπαϊκής Ένωσης και εξωτερικής δράσης της Καταλονίας, δήλωσε: «Ο γεωπολιτικός ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να υπερβαίνει τα οικονομικά συμφέροντα και τις υποδομές. Θα πρέπει να βασίζεται στην αλληλεγγύη, την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών. Σε αυτή την προσπάθεια, οι περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις είναι απαραίτητες. Προσφέρουν εγγύτητα στους πολίτες, νομιμότητα και θεσμική ικανότητα, επιτρέποντας στην ΕΕ να προβάλλει το μοναδικό μοντέλο πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και συνοχής της σε παγκόσμιο επίπεδο, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η Global Gateway παρέχει αξιοπιστία, οικειοποίηση και διαρκή αντίκτυπο.»

Η ευρωβουλευτής Hildegard Bentele (DE/EPP) δήλωσε ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν «απαραίτητο» ρόλο στη μετατροπή των «στρατηγικών υψηλού επιπέδου σε απτά αποτελέσματα στην πράξη».

Η γνωμοδότηση θα αποσταλεί προς υιοθέτηση στη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ του Δεκεμβρίου.  Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕτΠ θα φιλοξενήσουν το φόρουμ 2025 «Δήμοι και περιφέρειες για διεθνείς εταιρικές σχέσεις», μια εκδήλωση που θα φέρει σε επαφή, στις 8-10 Δεκεμβρίου, περιφέρειες και πόλεις από την ΕΕ, την Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ πόλεων και μεταξύ περιφερειών και για την ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά τη χρήση εταιρικών σχέσεων μεταξύ ομοτίμων για την ανάπτυξη έργων και διοικητικών ικανοτήτων.

Στρατηγική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή του Εύξεινου Πόντου

Σε μια πρώτη ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την επανεξέταση της στρατηγικής της ΕΕ στον Εύξεινο Πόντο, τα μέλη της επιτροπής CIVEX τόνισαν ότι καθένας από τους τρεις «πυλώνες» της στρατηγικής – ασφάλεια, σταθερότητα και ανθεκτικότητα· βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία· προστασία του περιβάλλοντος, ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, ετοιμότητα και πολιτική προστασία – έχει επιπτώσεις στους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς. Υποστήριξαν ότι η επιτυχία αυτής της στρατηγικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους δήμους, τις περιφερειακές κυβερνήσεις και τις παράκτιες κοινότητες, καθώς επιδιώκουν μέτρα εφαρμογής που κυμαίνονται από την αποναρκοθέτηση, την κατασκευή υποδομών και την προστασία του περιβάλλοντος.

Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου, η οποία περιλαμβάνει τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, καθώς και πέντε χώρες εκτός ΕΕ, περιγράφηκε στη συνεδρίαση ως εξής: ένα ζωτικό σταυροδρόμι· γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Νοτίου Καυκάσου, Κεντρικής Ασίας και Ανατολικής Μεσογείου· «σύνορα εμπορίας ανθρώπων»· μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για το εμπόριο, την ενέργεια, τη συνδεσιμότητα, την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και την παγκόσμια τάξη που βασίζεται σε κανόνες· και μια «στρατηγική ενδοχώρα» που «πρέπει να γίνει θάλασσα ειρήνης, ελευθερίας και ευκαιριών».

Η στρατηγική επανεξέταση της προσέγγισης της ΕΕ όσον αφορά τον Εύξεινο Πόντο, η οποία δρομολογήθηκε τον Μάιο του 2025, εντάσσεται σε δέσμη πρωτοβουλιών πολιτικής της ΕΕ προσαρμοσμένων στην ευρύτερη γεωπολιτική δυναμική που διαμορφώθηκε από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με μεγαλύτερη έμφαση στην ευαισθητοποίηση, την ετοιμότητα, την ανθεκτικότητα, την ασφάλεια και την άμυνα.

Εισηγητής της ΕτΠ είναι ο κ. Blagomir Kotsev (BG/Renew Europe), δήμαρχος Βάρνας. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό κράτηση στη Βουλγαρία και αντιμετωπίζει κατηγορίες τις οποίες απορρίπτει. Η γνωμοδότηση αναμένεται να αποσταλεί στη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ τον Μάρτιο του 2026. 

Άλλα σημεία:

Η συνεδρίαση περιλάμβανε επίσης συζήτηση σχετικά με τη συμβολή των δήμων και των περιφερειών στο θεματολόγιο απλούστευσης της ΕΕ και ανταλλαγή απόψεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την κοινωνία των πολιτών.

• Τον Σεπτέμβριο, η δανική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε από την ΕτΠ να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να συμβάλουν στο θεματολόγιο απλούστευσης στην ΕΕ. Απευθυνόμενος στην επιτροπή CIVEX, ο Jonathan Bugge Harder, Διευθυντής Συντονισμού της ΕΕ στο Υπουργείο Εξωτερικών της Δανίας, δήλωσε ότι «η εμπειρία της Δανίας είναι ότι είναι ανεκτίμητο να έχουμε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης για να εντοπίσουμε τρόπους με τους οποίους μπορούμε να καταστήσουμε τη ρύθμιση απλούστερη και αποτελεσματικότερη, χωρίς να υπονομεύονται οι πολιτικές μας φιλοδοξίες. Αυτό περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο, επειδή εκεί είναι που το καουτσούκ συναντά το δρόμο». Η Magdalena Czarzynska-Jachim (PL/EA) ορίζεται εισηγήτρια της γνωμοδότησης αυτής, η οποία θα υιοθετηθεί κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕτΠ τον Δεκέμβριο του 2025.
• Η στρατηγική της ΕΕ για την κοινωνία των πολιτών, η οποία πρόκειται να παρουσιαστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Νοέμβριο, είναι μια στρατηγική για τη συνεργασία, την προστασία και τη στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ΕΕ, δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η στρατηγική, η οποία θα βασιστεί σε προηγούμενες συστάσεις, είναι πιθανό —μεταξύ άλλων— να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διεξάγουν τακτικούς διαλόγους με φορείς της κοινωνίας των πολιτών και να βελτιώσει τη συλλογή δεδομένων και την παρακολούθηση.