Opinie w sprawie postępów w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego i partnerstw międzynarodowych

1 października członkowie Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) przyjęli zalecenia dotyczące strategii bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej oraz inicjatywy Global Gateway, która obecnie wyznacza kierunek unijnej współpracy na rzecz rozwoju.

W obu przypadkach członkowie komisji politycznej nalegali na ściślejszą współpracę z władzami lokalnymi i regionalnymi, ubolewając nad brakiem formalnej roli władz lokalnych i regionalnych w strategii bezpieczeństwa wewnętrznego ProtectEU.

Więcej informacji: porządek obrad, zdjęcia i nagrania.

ProtectEU – europejska strategia bezpieczeństwa wewnętrznego

Sukces strategii ProtectEU, przedstawionej przez Komisję Europejską w kwietniu, zależy od dobrej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi – podkreślili członkowie Komisji CIVEX, przyjmując wstępny zestaw zaleceń do rozważenia przez Komisję Europejską, Parlament i Radę Unii Europejskiej. Podkreślili, że w strategii nie uznano odpowiednio, że władze lokalne i regionalne znajdują się „na pierwszej linii zapobiegania kryzysom bezpieczeństwa, ich wykrywania i odporności na nie”.

Strategia ProtectEU ma na celu wzmocnienie odporności UE na pojawiające się zagrożenia dla bezpieczeństwa poprzez podejście do bezpieczeństwa wewnętrznego obejmujące całe społeczeństwo, które uwzględnia bezpieczeństwo wewnętrzne i ma również wpływ na politykę społeczną, edukacyjną, cyfrową, gospodarczą, środowiskową i kulturalną.

Zaproponowane przez Komisję Europejską zarządzanie strategią ProtectEU nie przewiduje żadnych formalnych mechanizmów angażowania władz lokalnych i regionalnych ani nie przewiduje – zdaniem Komisji CIVEX – „odpowiednich ustaleń dotyczących dostępu do narzędzi analitycznych, finansowych, koordynacyjnych lub szkoleniowych”.

Sprawozdawczyni Anne Rudisuhli (FR/Renew Europe), członkini rady departamentu Bouches-du-Rhône, powiedziała: „Władze lokalne i regionalne jako pierwsze wykrywają cyberataki, reagują na przemoc, wspierają rodziny stojące w obliczu radykalizacji postaw i chronią młodych ludzi przed handlem ludźmi. W niniejszym sprawozdaniu podkreślono, że bezpieczeństwo Europy należy budować wraz z jej terytoriami, zapewniając im niezbędne zasoby, wiedzę fachową i uznanie, aby mogły skutecznie działać w imieniu obywateli. Nasze przesłanie jest jasne: Bez terytoriów ProtectEU nie ma sensu. Dzięki nim może stać się konkretnym i skutecznym narzędziem, które pozostaje wierne demokratycznym wartościom Unii”.

Przyjęcie opinii zaplanowano na grudniową sesję plenarną KR-u. Podczas tej samej sesji KR rozważy również opinię w sprawie strategii UE w zakresie unii gotowości, która koncentruje się na zarządzaniu kryzysowym zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym.

Lokalizacja inicjatywy Global Gateway

Komisja CIVEX przyjęła projekt opinii w sprawie roli władz lokalnych i regionalnych w strategii Global Gateway – inicjatywie UE zapoczątkowanej w 2021 r., której celem jest połączenie unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju z polityką inwestycyjną oraz wzmocnienie infrastruktury i struktury demokratycznej państw spoza UE.

W opinii stwierdzono, że kompetencje i legitymacja demokratyczna władz lokalnych i regionalnych mają kluczowe znaczenie dla powodzenia strategii Global Gateway. Aby wykorzystać ich potencjał, muszą one być w pełni zintegrowane z zarządzaniem strategią Global Gateway zarówno na szczeblu UE, jak i w krajach partnerskich, oraz muszą być zaangażowane w realizację projektów na swoich obszarach. W opinii podkreślono wkład współpracy zdecentralizowanej w tym zakresie i wezwano do utworzenia specjalnej linii budżetowej w kolejnych wieloletnich ramach finansowych w celu wspierania partnerstw między miastami i regionami.

Strategia Global Gateway dotycząca inwestycji w łączność cyfrową, energię ze źródeł odnawialnych, transport, zdrowie i edukację w celu budowania odporności, dywersyfikacji i stabilnych łańcuchów dostaw przy jednoczesnym promowaniu podstawowych wartości UE. Komisja Europejska przedstawia go również jako odzwierciedlenie ambicji UE w zakresie stworzenia kompleksowego, zintegrowanego podejścia do rozwoju, łączącego twardą infrastrukturę ze wsparciem w zakresie sprawowania rządów, wzmocnieniem instytucjonalnym i rozwojem terytorialnym sprzyjającym włączeniu społecznemu.

Sprawozdawca Jaume Duch Guillot (ES/PES), kataloński minister ds. Unii Europejskiej i działań zagranicznych, powiedział: „Rola geopolityczna Unii Europejskiej musi wykraczać poza interesy gospodarcze i infrastrukturę. Powinna ona opierać się na solidarności, rozwoju sprzyjającym włączeniu społecznemu i wzmocnieniu instytucji demokratycznych. W tych wysiłkach niezbędne są władze regionalne i lokalne. Zapewniają one bliskość obywatelom, legitymację i zdolność instytucjonalną, dzięki czemu UE może projektować swój wyjątkowy model wielopoziomowego sprawowania rządów i spójności na całym świecie, a jednocześnie zapewniają wiarygodność, poczucie odpowiedzialności i trwały wpływ strategii Global Gateway.

Posłanka do PE Hildegard Bentele (DE/EPL) stwierdziła, że władze lokalne i regionalne odgrywają „niezbędną” rolę w przekładaniu „strategii wysokiego szczebla na wymierne rezultaty w terenie”.

Przyjęcie opinii przewidziane jest na grudniową sesję plenarną KR-u.  Jednocześnie Komisja Europejska i KR będą gospodarzami Forum 2025 – Miasta i regiony na rzecz partnerstw międzynarodowych, wydarzenia, które w dniach 8–10 grudnia zgromadzi regiony i miasta z UE, Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej w celu rozwijania partnerstw między miastami i regionami oraz wymiany doświadczeń w zakresie wykorzystywania partnerstw partnerskich do opracowywania projektów i zdolności administracyjnych.

Strategiczne podejście Unii Europejskiej do regionu Morza Czarnego

Podczas wstępnej wymiany poglądów na temat przeglądu strategii UE na Morzu Czarnym członkowie Komisji CIVEX podkreślili, że każdy z trzech „filarów” strategii – bezpieczeństwo, stabilność i odporność; zrównoważony wzrost gospodarczy i dobrobyt; ochrona środowiska, odporność na zmianę klimatu, gotowość i ochrona ludności – ma wpływ na podmioty lokalne i regionalne. Argumentowali oni, że powodzenie tej strategii będzie zatem w dużej mierze zależało od gmin, samorządów regionalnych i społeczności nadbrzeżnych, ponieważ dążą one do wdrożenia środków obejmujących rozminowywanie, budowę infrastruktury i ochronę środowiska.

Region Morza Czarnego, który obejmuje Bułgarię, Grecję, Rumunię, a także pięć państw spoza UE, został opisany na posiedzeniu jako: ważne skrzyżowanie dróg; most między Europą, Kaukazem Południowym, Azją Środkową i wschodnim regionem Morza Śródziemnego; „granicę handlową”; region o strategicznym znaczeniu dla handlu, energii, łączności, bezpieczeństwa, ochrony środowiska i globalnego porządku opartego na zasadach; i "strategicznym sercem", które "musi stać się morzem pokoju, wolności i możliwości".

Strategiczny przegląd podejścia UE do Morza Czarnego, zainicjowany w maju 2025 r., jest częścią pakietu inicjatyw politycznych UE dostosowanych do szerszej dynamiki geopolitycznej ukształtowanej przez rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie, z większym naciskiem na świadomość, gotowość, odporność, bezpieczeństwo i obronę.

Sprawozdawcą KR-u jest Blagomir Kotsev (BG/Renew Europe), burmistrz Warny. Obecnie przebywa w areszcie w Bułgarii, gdzie postawiono mu zarzuty, które odrzuca. Opinia ma zostać przesłana na sesję plenarną KR-u w marcu 2026 r. 

Inne pozycje:

Posiedzenie obejmowało również debatę na temat wkładu miast i regionów w unijny program uproszczeń oraz wymianę poglądów z Komisją Europejską na temat strategii UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego.

• We wrześniu duńska prezydencja Rady Unii Europejskiej zwróciła się do KR-u o rozważenie, w jaki sposób władze lokalne i regionalne mogą przyczynić się do realizacji programu uproszczenia w UE. Zwracając się do Komisji CIVEX, Jonathan Bugge Harder, dyrektor ds. koordynacji UE w duńskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych, powiedział: „Duńskie doświadczenie pokazuje, że nieocenione jest posiadanie wszystkich szczebli sprawowania rządów w celu określenia sposobów uproszczenia i zwiększenia skuteczności regulacji bez uszczerbku dla naszych ambicji politycznych. Obejmuje to w dużej mierze szczebel regionalny i lokalny, ponieważ to właśnie tam guma spotyka się z drogą. Magdalena Czarzyńska-Jachim (PL/EA) została wyznaczona na sprawozdawczynię tej opinii, która ma zostać przyjęta na sesji plenarnej KR-u w grudniu 2025 r.
• Strategia UE na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, która ma zostać przedstawiona przez Komisję Europejską w listopadzie, jest strategią mającą na celu współpracę z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i obrońcami praw człowieka w UE oraz ich ochronę i wspieranie, powiedział przedstawiciel Komisji Europejskiej. Strategia, która będzie opierać się na wcześniejszych zaleceniach, prawdopodobnie będzie między innymi zachęcać państwa członkowskie do prowadzenia regularnego dialogu z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego oraz do poprawy gromadzenia i monitorowania danych.