Strategie voor waterweerbaarheid: EU-regio’s dringen erop aan de weerbaarheid tegen overstromingen en droogte te vergroten

Lokale en regionale leiders hebben erop gewezen dat de recente overstromingen in Zuidwest-Europa er sterk aan herinneren dat de capaciteiten van lokale en regionale overheden op het gebied van risicopreventie, -paraatheid, -respons en -herstel moeten worden versterkt. Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) dringt er bij de Europese Commissie en de lidstaten op aan een “veerkracht door ontwerp”-benadering te hanteren en rampenbestendigheids- en kwetsbaarheidsbeoordelingen systematisch te integreren in ruimtelijke en stedelijke planning en besluiten over investeringen en infrastructuur. Het CvdR heeft tijdens de zitting van 4 maart zijn advies over de Europese strategie voor waterweerbaarheid unaniem goedgekeurd, na een debat met commissaris voor Milieu Jessica Roswall en de lancering van een nieuwe alliantie van EU-regio’s voor waterweerbaarheid.

De Europese Commissie presenteerde in juni 2025 de eerste Europese strategie voor waterweerbaarheid om een antwoord te bieden op de verschillende watergerelateerde uitdagingen in de EU, van droogte tot overstromingen en waterverontreiniging. In het advies onder leiding van CvdR-voorzitter Kata Tüttő en eerste vicevoorzitter Juanma Moreno wijst het CvdR op een rechtstreeks verband tussen de natuurlijke beschikbaarheid van water en het niveau van regionale ontwikkeling en dringt het erop aan steden en regio’s volledig te betrekken bij de besluitvorming over waterplanning en -beheer, met name in grensoverschrijdende stroomgebieden. Het benadrukt dat maatregelen voor waterveerkracht sociaal rechtvaardig en betaalbaar moeten zijn, met name voor kwetsbare huishoudens, economische sectoren die sterk afhankelijk zijn van water en regio’s die te maken hebben met waterstress. 

Lokale en regionale leiders pleiten voor een systematische integratie van waterbeheer op alle beleidsterreinen van de EU door een “watertest” toe te passen op de EU-wetgeving, zoals voorgesteld door het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC).  Het CvdR dringt erop aan om in de volgende meerjarige EU-begroting specifieke rubrieken voor waterbestendigheid op te nemen, met steun uit het cohesiebeleid en andere EU-instrumenten voor regio’s met watergerelateerde uitdagingen. De Commissie moet ook regionaal uitgesplitste waterstressindicatoren en klimaatkwetsbaarheidskaarten verstrekken om ervoor te zorgen dat de maatregelen op EU-niveau zijn afgestemd op de verschillende territoriale realiteiten.

Aangezien veel Europese waterlichamen nog steeds in slechte staat verkeren, dringt het CvdR aan op de toepassing van het beginsel dat de vervuiler betaalt en op de invoering van geavanceerde waterzuiveringstechnologieën en monitoringsystemen in de hele watercyclus. Het dringt er bij de Europese Commissie op aan een voorstel in te dienen tot beperking van PFAS (“voor altijd chemische stoffen”) en waarschuwt dat de vereenvoudiging van de Europese waterwetgeving geen afbreuk mag doen aan essentiële milieunormen of de volksgezondheid.

Lokale en regionale leiders herinneren eraan dat het verminderen van de vraag naar watervoorraden door het bevorderen van waterbesparing, -efficiëntie en -hergebruik een belangrijk element is van de veerkracht van water en zijn daarom ingenomen met de invoering van het beginsel “waterefficiëntie eerst”. Aangezien de landbouw zowel de grootste verbruiker van watervoorraden in Europa als de bron van nutriënten- en pesticidenverontreiniging is, moet het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU gerichte steun bieden om de sector te professionaliseren en te moderniseren.

De goedkeuring van het CvdR-advies viel samen met de lancering van de Alliantie voor waterweerbaarheid en paraatheid voor klimaatverandering door 19 oprichtende EU-regio’s. Het gezamenlijke politieke initiatief wordt geleid door Emilia-Romagna (Italië) en brengt Europese regio’s samen die zich inzetten voor het versterken van hun rol als strategische partners bij het bevorderen van de veerkracht, paraatheid en aanpassing aan de klimaatverandering van water.

Citaten:

CvdR-voorzitter Kata Tüttő, lid van de algemene vergadering van de hoofdstad Boedapest en corapporteur van het advies: "Voor Europese regio's en steden is de beschikbaarheid van water al een bron van angst. We worden geconfronteerd met droogte en overstromingen; we hebben water nodig om te drinken en te produceren in belangrijke sectoren, van landbouw tot geneesmiddelen of energie. We moeten ons allemaal voorbereiden in een onzekere wereld. Het cohesiebeleid kan de veerkracht van het water helpen waarborgen, zelfs als we onder druk staan."

Eerste vicevoorzitter van het CvdR Juanma Moreno, voorzitter van Andalusië en corapporteur van het advies: "De voortdurende opeenvolging van overstromingen en droogtes toont aan dat waterbestendigheid vanaf de grond moet worden opgebouwd. Europa heeft een strategie nodig die regio’s en steden beter in staat stelt op risico’s te anticiperen, burgers te beschermen en een duurzaam gebruik van water te waarborgen, waarbij op de natuur gebaseerde oplossingen worden gecombineerd met de beste beschikbare technologie. Het tij keren betekent meer en beter investeren, beslissingen nemen dichter bij het grondgebied en zich inzetten voor een intelligent en duurzaam gebruik van water om de sociaal-economische ontwikkeling van elk gebied te ondersteunen en de burgers te beschermen, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten.

Jessika Roswall, Europees commissaris voor Milieu, Waterweerbaarheid en een concurrerende circulaire economie: "Water is de basis van onze economische en ecologische veiligheid. Het is duidelijk dat wateruitdagingen het eerst en het ernstigst op lokaal niveau worden gevoeld. Dat betekent dat oplossingen lokaal moeten worden vormgegeven, en daarom speelt het Comité van de Regio's zo'n cruciale rol. De Europese strategie voor waterweerbaarheid is ons collectieve antwoord en samen kunnen we ambitie omzetten in actie en echte waterweerbaarheid leveren.”

Meer informatie:

Het CvdR organiseerde in december 2025 het eerste EU-forum voor waterweerbaarheid. Het tweejaarlijkse evenement werd samen met de Europese Commissie en het EESC georganiseerd. In 2026 lanceert de Commissie het stakeholdersplatform voor waterweerbaarheid, een nieuwe informele deskundigengroep die belanghebbenden en lokale en regionale overheden zal samenbrengen om de uitvoering van prioritaire acties in het kader van de strategie voor waterweerbaarheid te ondersteunen.

De commissie ENVE van het CvdR heeft onlangs een studie gepubliceerd over het beheer van overstromingsrisico’s: hoe waterveerkracht in lokale gemeenschappen kan worden opgebouwd, waarbij vijf casestudy’s uit heel Europa worden geanalyseerd en aanbevelingen worden gedaan aan lokale en regionale overheden, nationale overheden en de EU.

· Foto's van de CvdR-zitting

Foto's van de lancering van de Alliantie voor waterweerbaarheid en paraatheid voor klimaatverandering

Contactpersoon:

Lauri Ouvinen
Tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu