Strategia w zakresie odporności na deficyt wody: Regiony UE apelują o zwiększenie odporności na powodzie i susze

Przywódcy lokalni i regionalni zwrócili uwagę, że niedawne powodzie w Europie Południowo-Zachodniej wyraźnie przypominają o potrzebie wzmocnienia zdolności władz lokalnych i regionalnych w zakresie zapobiegania zagrożeniom, gotowości, reagowania i odbudowy. Europejski Komitet Regionów (KR) wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do przyjęcia podejścia „odporność na etapie projektowania” oraz do systematycznego włączania ocen odporności na klęski żywiołowe i narażenia na nie do planowania przestrzennego i miejskiego oraz decyzji dotyczących inwestycji i infrastruktury. KR przyjął opinię w sprawie europejskiej strategii na rzecz odporności wodnej jednogłośnie na sesji plenarnej 4 marca, po debacie z komisarz ds. środowiska Jessicą Roswall i zainicjowaniu nowego sojuszu regionów UE na rzecz odporności wodnej.

W czerwcu 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła pierwszą europejską strategię na rzecz odporności wodnej, aby odpowiedzieć na różne wyzwania związane z wodą w całej UE, od susz po powodzie i zanieczyszczenie wody. W opinii opracowanej przez przewodniczącą KR-u Katę Tüttő i pierwszą wiceprzewodniczącą Juanmę Moreno KR zwraca uwagę na bezpośredni związek między naturalną dostępnością wody a poziomem rozwoju regionalnego i wzywa do pełnego zaangażowania miast i regionów w proces decyzyjny dotyczący planowania i gospodarki wodnej, zwłaszcza w transgranicznych dorzeczach rzek. Podkreśla, że środki na rzecz odporności na deficyt wody muszą być sprawiedliwe społecznie i przystępne cenowo, w szczególności dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji, sektorów gospodarki w dużym stopniu uzależnionych od wody oraz regionów doświadczających deficytu wody. 

Przywódcy lokalni i regionalni wzywają do systematycznej integracji gospodarki wodnej we wszystkich obszarach polityki UE poprzez zastosowanie testu wodnego do prawodawstwa UE, zgodnie z sugestią Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u).  KR wzywa do włączenia specjalnych działów dotyczących odporności na deficyt wody do kolejnego wieloletniego budżetu UE, przy wsparciu z polityki spójności i innych instrumentów UE dla regionów zmagających się z wyzwaniami związanymi z wodą. Komisja powinna również przedstawić zdezagregowane regionalnie wskaźniki deficytu wody i mapy wrażliwości na zmianę klimatu, aby zapewnić dostosowanie środków na szczeblu UE do różnych realiów terytorialnych.

Ponieważ wiele europejskich jednolitych części wód jest nadal w złym stanie, KR wzywa do stosowania zasady „zanieczyszczający płaci” oraz do wdrożenia zaawansowanych technologii uzdatniania wody i systemów monitorowania w całym obiegu wody. Wzywa Komisję Europejską do przedstawienia wniosku ograniczającego stosowanie PFAS („na zawsze stosowane chemikalia”) i ostrzega, że uproszczenie europejskiego prawodawstwa dotyczącego wody nie może zagrażać podstawowym normom środowiskowym ani zdrowiu publicznemu.

Przywódcy lokalni i regionalni przypominają, że zmniejszenie zapotrzebowania na zasoby wodne poprzez promowanie oszczędności, efektywności i ponownego wykorzystania wody jest kluczowym elementem odporności na deficyt wody i w związku z tym z zadowoleniem przyjmują wprowadzenie zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”. Ponieważ rolnictwo jest zarówno największym konsumentem zasobów wodnych w Europie, jak i źródłem zanieczyszczeń substancjami biogennymi i pestycydami, wspólna polityka rolna UE powinna zapewniać ukierunkowane wsparcie w celu profesjonalizacji i modernizacji tego sektora.

Przyjęcie opinii KR-u zbiegło się w czasie z uruchomieniem przez 19 regionów założycielskich UE Sojuszu na rzecz Odporności Wodnej i Gotowości na Zmiany Klimatu. Wspólnej inicjatywie politycznej przewodniczy Emilia-Romania (Włochy) i skupia ona europejskie regiony zaangażowane we wzmacnianie ich roli jako partnerów strategicznych w zwiększaniu odporności wodnej, gotowości i przystosowania się do zmiany klimatu.

Cytaty:

Przewodnicząca KR-u Kata Tüttő, członkini Zgromadzenia Ogólnego Stolicy Budapesztu i współsprawozdawczyni opinii: „Dla europejskich regionów i miast dostępność wody jest już źródłem niepokoju. Stoimy w obliczu suszy i powodzi; potrzebujemy wody do picia i produkcji w kluczowych sektorach, od rolnictwa po leki lub energię. Wszyscy musimy się przygotować w niepewnym świecie. Polityka spójności może pomóc w zapewnieniu odporności na deficyt wody, nawet jeśli znajdujemy się pod presją.

Pierwsza wiceprzewodnicząca  KR-u Juanma Moreno, przewodnicząca Andaluzji i współsprawozdawczyni opinii: „Następujące po sobie powodzie i susze pokazują, że odporność wodną należy budować od podstaw. Europa potrzebuje strategii, która wzmocni zdolność regionów i miast do przewidywania zagrożeń, ochrony obywateli i zapewnienia zrównoważonego wykorzystania wody, łączącej rozwiązania oparte na zasobach przyrody z najlepszą dostępną technologią. Odwrócenie tendencji oznacza większe i lepsze inwestowanie, podejmowanie decyzji bliżej danego terytorium oraz zobowiązanie się do inteligentnego i zrównoważonego korzystania z wody w celu wspierania rozwoju społeczno-gospodarczego każdego terytorium i ochrony obywateli, nie pozostawiając nikogo w tyle.

Jessika Roswall, europejska komisarz do spraw środowiska, odporności wodnej i konkurencyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym: „Woda jest fundamentem naszego bezpieczeństwa gospodarczego i środowiskowego. Oczywiste jest, że wyzwania związane z wodą są odczuwalne jako pierwsze i najpoważniejsze na szczeblu lokalnym. Oznacza to, że rozwiązania muszą być kształtowane lokalnie i dlatego Komitet Regionów odgrywa tak istotną rolę. Europejska strategia na rzecz odporności wodnej jest naszą wspólną odpowiedzią i wspólnie możemy przekształcić ambicje w działania i zapewnić prawdziwą odporność na deficyt wody.

Więcej informacji:

W grudniu 2025 r. KR był gospodarzem pierwszego unijnego Forum Odporności Wodnej. Wydarzenie organizowane dwa razy w roku było współorganizowane z Komisją Europejską i EKES-em. W 2026 r. Komisja uruchamia platformę zainteresowanych stron ds. odporności na deficyt wody, nową nieformalną grupę ekspertów, która zgromadzi zainteresowane strony oraz władze lokalne i regionalne w celu wsparcia realizacji działań priorytetowych w ramach strategii odporności na deficyt wody.

Komisja ENVE KR-u opublikowała niedawno badanie pt. „Zarządzanie ryzykiem powodziowym: jak budować odporność wodną w społecznościach lokalnych, w którym przeanalizowano pięć studiów przypadku z całej Europy i przedstawiono zalecenia dla władz lokalnych i regionalnych, rządów krajowych i UE.

· Zdjęcia z sesji plenarnej KR-u

· Zdjęcia z uruchomienia Sojuszu na rzecz Odporności Wodnej i Gotowości na Zmiany Klimatu

Kontakt:

Lauri Ouvinen
tel. +32 473536887
lauri.ouvinen@cor.europa.eu