Regiony i miasta będą miały decydujące znaczenie dla powodzenia europejskiej przestrzeni badawczej

Przywódcylokalni i regionalni zaapelowali o większą rolę w kształtowaniu europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) w debacie z udziałem Ekateriny Zaharievy, europejskiej komisarz ds. badań naukowych i innowacji w przedsiębiorstwach typu start-up, podkreślając, że regiony są aktywnymi motorami polityki badawczej. Zaproszenie to było jednym z głównych przesłań opinii opracowanej przez Melanie Kühnemann-Grunow (DE/PES), w której opowiedziano się za polityką w zakresie badań naukowych i innowacji, która lepiej odzwierciedla lokalne potrzeby, niweluje dysproporcje regionalne i wzmacnia spójność w całej UE.

Podczas debaty regiony i miasta podkreśliły, że komunikat z 2024 r. w sprawie wdrażania EPB i przyszły akt w sprawie EPB stanowią kluczowe możliwości pobudzenia europejskich ekosystemów badań naukowych i innowacji oraz wyeliminowania dysproporcji regionalnych. Podkreślili, że pełne wykorzystanie potencjału EPB wymaga prawdziwego wielopoziomowego sprawowania rządów, przy czym władze lokalne i regionalne odgrywają aktywną rolę w kształtowaniu i wdrażaniu rozwiązań ukierunkowanych na konkretny obszar, które przynoszą wymierne korzyści w obszarach takich jak działania w dziedzinie klimatu, opieka zdrowotna, dekarbonizacja przemysłu i transformacja cyfrowa.

Pomimo poczynionych postępów w poszczególnych regionach Europy utrzymują się znaczne dysproporcje w zakresie badań naukowych i innowacji. Członkowie KR-u podkreślili, że polityka spójności odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu sprawiedliwego dostępu do zasobów, wspieraniu innowacji regionalnych i pielęgnowaniu bardziej zrównoważonego europejskiego krajobrazu badawczego. Wezwali do lepszej koordynacji między polityką spójności a programem „Horyzont Europa”, przy większym wsparciu dla regionów osiągających słabe wyniki. KR stwierdził, że wskaźniki regionalne powinny zostać włączone do mechanizmu monitorowania EPB, aby pomóc w określeniu luk i opracowaniu bardziej ukierunkowanych i skutecznych strategii politycznych. 

Władze lokalne opowiedziały się za ściślejszą międzyregionalną i transgraniczną współpracą w zakresie badań naukowych i innowacji w celu zmniejszenia regionalnych luk innowacyjnych. Wezwali do lepszej koordynacji i łączenia finansowania UE – takiego jak fundusze polityki spójności, program „Horyzont Europa”, Interreg, Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), międzyregionalne innowacyjne inwestycje (I3) i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – w celu rozwijania międzyregionalnych łańcuchów wartości i promowania wymiany wiedzy, która aktywnie angażuje regiony osiągające słabe wyniki. Wiąże się to z usunięciem barier administracyjnych dla mobilności naukowców, umożliwiając talentom swobodniejsze przemieszczanie się po Europie.

Regiony i miasta wezwały do pełnego włączenia władz lokalnych i regionalnych do forum EPB jako sposobu na lepsze dostosowanie regionalnych strategii innowacji do celów UE. Podkreślili, że ściślejsza współpraca między Komisją Europejską, państwami członkowskimi i regionami ma zasadnicze znaczenie dla skuteczniejszego rozpowszechniania wyników badań i dostarczania namacalnych rozwiązań przynoszących korzyści społeczeństwu i przedsiębiorstwom.

CzłonkowieKR-u wyrazili zaniepokojenie powolnymi postępami UE w realizacji celu dotyczącego inwestycji w badania naukowe i rozwój na poziomie 3 % PKB, wzywając państwa członkowskie do opracowania jasnych krajowych planów działania w celu zwiększenia finansowania publicznego, uzupełnionych zachętami sektora prywatnego.  

Ponadto, gdy UE przygotowuje swój kolejny program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (10PR), przywódcy regionalni zaapelowali o ambitny, dobrze finansowany i niezależny program, który skutecznie zajmie się dysproporcjami terytorialnymi i będzie dostosowany do programu polityki w zakresie EPB.

Cytaty:

Kata Tüttő, przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów. „Możemy uwolnić pełny potencjał europejskiego ekosystemu badań naukowych i innowacji, zbliżając nasze społeczności do europejskiej przestrzeni badawczej. Dziękuję komisarz Zaharievie za tę wymianę poglądów, w której KR wyraził, że jego pełne zaangażowanie ma kluczowe znaczenie dla rozwoju badań naukowych i innowacji. Silna EPB oznacza wzmocnienie pozycji każdego obszaru regionalnego, miejskiego i wiejskiego w celu współkierowania innowacjami, które stanowią odpowiedź na wyzwania społeczne, środowiskowe i gospodarcze stojące przed Europą.

Ekaterina Zaharieva, europejska komisarz ds. przedsiębiorstw typu start-up, badań naukowych i innowacji: „Regiony i miasta mają zasadnicze znaczenie dla doskonałości Europy w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Wspieranie współpracy, wzmacnianie lokalnych ekosystemów i wspieranie różnorodnych talentów – nasze wspólne wysiłki pomagają UE stać się światowym liderem. Wspólnie dbamy o to, by Europa pozostała najatrakcyjniejszym miejscem docelowym dla naukowców oraz by nauka rozwijała się na każdym szczeblu Unii.

Sprawozdawczyni Melanie Kühnemann-Grunow (DE/PES), członkini Izby Reprezentantów w Berlinie: „Ukończenie tworzenia europejskiej przestrzeni badawczej to nie tylko kwestia konkurencyjności – chodzi o sprawiedliwość, solidarność i szanse dla wszystkich. Ambitny i niezależny 10PR musi umożliwić każdemu regionowi, nie tylko liderom, stymulowanie badań naukowych i innowacji, które służą ludziom i planecie. Inwestycje publiczne muszą przewodzić działaniom mającym na celu zlikwidowanie barier w zakresie badań naukowych i innowacji. Dzielę, wzmacniam usługi publiczne i zapewniam, że żadne terytorium nie zostanie pominięte w zielonej i cyfrowej przyszłości Europy.

Kontekst

• Wideo i zdjęcia z sesji.
• Oczekuje się, że w drugiej połowie 2026 r. Komisja Europejska opublikuje akt w sprawie europejskiej przestrzeni badawczej (akt w sprawie EPB).
• Obecnie trwają dyskusje nad dziesiątym programem ramowym, który wejdzie w życie w 2028 r. i potrwa do 2036 r.
• W sprawozdaniu Enrico Letty na temat jednolitego rynku, opublikowanym w kwietniu 2024 r., sugeruje się utworzenie piątego filaru: badania naukowe i innowacje.
• Zalecenia dotyczące następnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (10PR) (opinia KR-u, 2024 r.).
• W kierunku zintegrowanego podejścia politycznego UE do wspierania innowacji ukierunkowanych na konkretny obszar na rzecz transformacji ekologicznej i cyfrowej (opinia KR-u, 2023 r.).
• Nowy europejski plan na rzecz innowacji (opinia KR-u, 2022).