Η αποκέντρωση θα πρέπει να αποτελεί «προτεραιότητα» στην πορεία προς την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας

Η ειρήνη, οι περαιτέρωμεταρρυθμίσειςαποκέντρωσης και η καταπολέμηση της διαφθοράς θα αποτελέσουν παράγοντες ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της ανασυγκρότησης της Ουκρανίας, δήλωσαν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 28 Νοεμβρίου σε συνάντηση με εκπροσώπους των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών επιπέδωνστην Ουκρανία.

Κατά τις συζητήσεις στο Prešov της ανατολικής Σλοβακίας, τα μέλη της ομάδαςεργασίας της ΕτΠγια την Ουκρανία τόνισαν ότι οι έκτακτες εξουσίες που ανατίθενται από τον στρατιωτικό νόμο δεν πρέπει να υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη πρόοδο όσον αφορά την αποκέντρωση, την τοπική δημοκρατική διακυβέρνηση και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, και τόνισαν την αξία της διαφανούς και χωρίς αποκλεισμούς συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στις μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την προσχώρηση στην ΕΕ.

Αναφερόμενα στις τρέχουσες προσπάθειες για την εδραίωση της ειρήνης στην Ουκρανία, τα μέλη δήλωσαν ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εγγυάται πλήρως την κυριαρχία και την ακεραιότητα της Ουκρανίας, καθώς και να διασφαλίζει τις ελεύθερα επιλεγμένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της.

Της συνεδρίασης της ομάδας εργασίας για την Ουκρανία, η οποία επικαιροποίησε επίσης το  σχέδιο στήριξης10 σημείων της ΕτΠγια την Ουκρανία, προηγήθηκε στις 27 Νοεμβρίου σεμινάριο με μέλη της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) της ΕτΠ με επίκεντρο τη διασυνοριακή συνεργασία μετους δήμους και τις περιφέρειεςτης Ουκρανίας. Το σεμινάριο εξέτασε ιδίως πρωτοβουλίες στηνπεριοχήτων Καρπαθίων, μια περιοχή που περιλαμβάνει τμήματα της Ουκρανίας, της Σλοβακίας, της Πολωνίας, τηςΟυγγαρίας και της Ρουμανίας.

Ο οικοδεσπότης των συνεδριάσεων και διοργανωτής του σεμιναρίου – Milan Majerský (SK/EPP), πρόεδρος της αυτοδιοικούμενης περιφέρειας Prešov– τόνισε την ανάγκη για μια «στρατηγική για τα Καρπάθια» της ΕΕ, περισσότερες επενδύσεις σε οδικές υποδομές στην περιοχή και νέα, πιο ευέλικτα πλαίσια διασυνοριακής συνεργασίας.

Τα μέλη της ΕτΠ μπόρεσαν να εισέλθουν στην Ουκρανία,επισκεπτόμενατο Uzhhorod για να συζητήσουν με τον δήμαρχο της πόληςκαι να δουν από πρώτο χέρι παραδείγματα διασυνοριακής συνεργασίας, μεταξύ άλλων για την αποκατάσταση βετεράνων πολέμου.

Αποσπάσματα:

• Patrick Molinoz (FR/PES), αντιπρόεδρος της περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté, μέλος της ομάδας εργασίας για την Ουκρανία και εισηγητής τηςγνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση 2025 – Ουκρανία, Μολδαβία και Γεωργία»: «Η πορεία της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ δεν πρέπει να παραβλέπει τις συνθήκες για βιώσιμη ανασυγκρότηση ή την ενίσχυση ενός αποκεντρωμένου θεσμικού πλαισίου που ενδυναμώνει πλήρως τις τοπικές αρχές. Η διεύρυνση της ΕΕ θα ωφεληθεί από την οικοδόμηση σύμφωνα με τις ανάγκες και τις προσδοκίες των πολιτών και, ως εκ τούτου, με την ενεργό συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών. Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι τοπικές αρχές είναι αυτές που σχεδιάζουν και εφαρμόζουν τις καθημερινές πολιτικές που ανταποκρίνονται πιο άμεσα στις ανάγκες των πολιτών. Η συμμετοχή τους όχι μόνο θα διευκολύνει την πορεία προς την προσχώρηση, αλλά, ακόμη πιο σημαντικό, θα διασφαλίσει τη συγκεκριμένη και διαρκή επιτυχία της για τους πολίτες των 27 κρατών μελών και για τους Ουκρανούς. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, οι φωνές και οι δράσεις των δήμων και των περιφερειών είναι απαραίτητες για την εκπλήρωση του ευρωπαϊκού ιδεώδους.» 

• Oleksii Riabykin,Αναπληρωτής Υπουργός Ανάπτυξης Κοινοτήτων και Εδαφών της Ουκρανίας: «Λόγω του πολέμου, οι δυσαναλογίες στην περιφερειακή ανάπτυξη έχουν αυξηθεί δραματικά. Το κράτος μας βρίσκεται πραγματικά σε μια πράξη εξισορρόπησης και είναι πολύ δύσκολο να αναπτύξουμε τις περιφέρειές μας κάτω από τέτοιες προκλήσεις. Αλλά το κάνουμε. Παρά τον πόλεμο, η οικονομία παρουσιάζει θετική εξέλιξη. Αυτή τη στιγμή, η χώρα μας και οι περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις μας αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη πρόκληση: να επιβιώσει αυτόν τον χειμώνα χωρίς να χάσει ανθρώπους, συνεχίζοντας παράλληλα τις μεταρρυθμίσεις και διατηρώντας ένα ζωντανό περιβάλλον σε όλα τα επίπεδα.» 

• Oleksandr Syenkevych,δήμαρχος Mykolaiv, εκπρόσωπος της Ένωσης Δήμων της Ουκρανίας (AUC): «Υπάρχουν τρία βασικά μηνύματα από τις ουκρανικές κοινότητες. Πρώτον, η συμμετοχή. Οι αποφάσεις που επηρεάζουν τις κοινότητες πρέπει να αναπτύσσονται με τη συμμετοχή τους. Δεύτερον, εστίαση στα αποτελέσματα. Τα θεσμικά όργανα θα πρέπει να επιλύουν πραγματικά προβλήματα, αλλά να μην υπάρχουν επίσημα. Τρίτον,κοινή ευθύνη. Όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και οι ευρωπαίοι εταίροι θα πρέπει να συνεργαστούν για την εφαρμογή των αποφάσεων. Οι αρχές αυτές αντικατοπτρίζουν το όραμα της Ουκρανίας ως σύγχρονου, δημοκρατικού, αποκεντρωμένουκράτους.»  

 Περισσότερες πληροφορίες: 

• Λεπτομέρειες των συνεδριάσεων: Έγγραφα και βίντεο από εκτός έδρας σεμινάριο της επιτροπής «Ιθαγένεια, διακυβέρνηση, θεσμικές και εξωτερικές υποθέσεις» (CIVEX) της ΕτΠμε θέμα «Ηπορείατης Ουκρανίας προς την ολοκλήρωση και την ανάκαμψη της ΕΕ: ο ρόλος της περιφερειακής διασυνοριακής συνεργασίας»,27 Νοεμβρίου· έγγραφα και βίντεο της 10ης ομάδας εργασίας για την Ουκρανία,επικεφαλής στις 28 Νοεμβρίου· φωτογραφίες και των δύο εκδηλώσεων. Στις 26 Νοεμβρίου, το Prešov φιλοξένησε επίσης συνεδρίαση της άτυπηςδιακομματικής ομάδας τηςΕτΠ για ταΚαρπάθια, στην οποία προσκλήθηκαν οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες της Ουκρανίας.  

• Συμμετέχοντες από την Ουκρανία: Μεταξύ των Ουκρανών που ήταν παρόντες στο Prešov ήταν οι ηγέτες τεσσάρων περιοχών των Καρπαθίων — Zakarpattia, Lviv, Ivano-Frankivsk και Chernivtsi — καθώς και ο δήμαρχος του Mykolaiv,ο επικεφαλής του περιφερειακού συμβουλίου του Χάρκοβο, ένας εκπρόσωπος της περιοχής της Οδησσούκαι εκπρόσωποι ενώσεων που εκπροσωπούν τις υποεθνικές διοικήσεις της Ουκρανίας: Ένωση Δήμων της Ουκρανίας, Ένωση Επαρχιακών και Περιφερειακών Συμβουλίων της Ουκρανίας (UAROR), Ένωση Αμάλγαμων Εδαφικών Κοινοτήτων, Πανουκρανική Ένωση Κοινοτήτων. Ο Oleksii Riabykin, αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης Κοινοτήτων και Εδαφών της Ουκρανίας, και ο δήμαρχος του Χάρκοβο, που εκπροσωπεί την Ένωση Πόλεων και Κοινοτήτων της Πρώτης Γραμμής, συνεισέφεραν διαδικτυακά. 

• Ομάδα εργασίας για την Ουκρανία: Βασική αποστολή της ομάδας εργασίας της ΕτΠ για την Ουκρανία είναι να διατηρεί συνεχή διάλογο μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών εκπροσώπων της Ευρώπης και της Ουκρανίας και να εμβαθύνει την κατανόηση της κατάστασηςεπιτόπου,προκειμένου να είναι σε θέση να παρέχει την καλύτερη δυνατή στήριξη. Τόσο η Ουκρανία όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ζήτησαν την περαιτέρω αναβάθμιση των επαφών, μετη σύστασημικτής συμβουλευτικής επιτροπής με σταθερή σύνθεση από την ουκρανική πλευρά· αναμένεται σύντομα επίσημη απόφαση για τον σκοπό αυτό. 

• Δέσμη μέτρων στήριξης για την Ουκρανία: Μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕτΠ ενέκρινε δέσμη μέτρων στήριξης 10 σημείωνγια την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ουκρανίαςκαι της ενσωμάτωσης της χώρας στην ΕΕ. Το επικαιροποιημένο σχέδιο θα είναι διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο της ΕτΠ.

• Διεύρυνση: Τον Ιούνιο του 2022 η Ουκρανία έγινε υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα και οι επίσημες διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 2024. Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Ουκρανία ολοκλήρωσε τη διαδικασία ελέγχου για τον προσδιορισμό της τρέχουσας ευθυγράμμισης των πολιτικών. Στις 4 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την ετήσια έκθεσή της σχετικά με την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ από τις χώρες της διεύρυνσης, επισημαίνοντας την πρόοδο όσον αφορά τη διακυβέρνηση, την περιφερειακή ανάπτυξη και την ευθυγράμμιση της Ουκρανίας με την ΕΕ, αλλά επισημαίνοντας την ανάγκη βελτίωσης της προστασίας του κράτους δικαίου, των μέτρων για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της έλλειψης τοπικής διοικητικής ικανότητας. Σε επανεξέταση των μεταρρυθμίσεων της Ουκρανίας που σχετίζονται με την ΕΕ, η οποία εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2025, τα μέλη της ΕτΠ επαίνεσαν την ευθυγράμμιση της Ουκρανίας με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, «σημαντική πρόοδο» στις μεταρρυθμίσεις και αναγνώρισαν «την πρόοδο στην τοπική διακυβέρνηση, την ανασυγκρότηση και την αποκέντρωση», τονίζονταςπαράλληλα «την ανάγκη να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την αύξηση της διοικητικής ικανότητας και της δημοσιονομικής αυτονομίας των μονάδων τοπικής αυτοδιοίκησης». 

• Διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας: Ιστοσελίδα . Η ομάδαεργασίας της ΕτΠγια την Ουκρανία συζήτησε τη δυνητική συμβολή της ΕτΠ στη Διάσκεψη γιατην Ανάκαμψη της Ουκρανίας(URC), τη μεγαλύτερη ετήσια εκδήλωση της διεθνούς κοινότητας που είναι αφιερωμένη στη συνεργασία για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Στην URC, η ΕτΠ εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας,την οποία συνίδρυσε το 2022. Το 2026, το URC θα πραγματοποιηθεί στην Πολωνία. 

• Πρόγραμμα κατάρτισης για τοπικούς υπαλλήλους: Τον Μάρτιοτου 2025, η ΕτΠ δρομολόγησε τοπρόγραμμα κατάρτισης και πρακτικής άσκησης«Υποστήριξη των ουκρανικών δήμων» (TIPS4Ukraine). Το U-LEAD —μια εταιρική σχέση μεταξύ της ουκρανικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Γερμανίας, της Δανίας, της Γαλλίας, της Πολωνίας και της Σλοβενίας— είναι υπεύθυνο για την καθημερινή υλοποίηση τουπρογράμματος,τοοποίο συγχρηματοδοτείται από το Μέσο Διευκόλυνσης της ΕΕ για την Ουκρανία. 

• Μελέτη σχετικά με τη στήριξη της ΕΕ προς τις ουκρανικές υποεθνικές αρχές: «Δημιουργίαικανοτήτων για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές υπό το πρίσμα του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία (Πυλώνας ΙΙΙ)», πουανατέθηκεαπό την ΕτΠ και δημοσιεύτηκε το 2025 (διατίθεται επίσης περίληψη).