Decentralizacja powinna być "priorytetem" na drodze do odbudowy Ukrainy

Pokój, dalszereformydecentralizacyjne i walka z korupcją będą czynnikami o zasadniczym znaczeniu dla powodzenia odbudowy Ukrainy – stwierdzili członkowie Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) 28 listopada na spotkaniu z przedstawicielami szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego naUkrainie.

Podczas dyskusji w Preszowie we wschodniej Słowacji członkowie grupyroboczej KR-u ds.Ukrainy podkreślili,że nadzwyczajne uprawnienia przyznane na mocy stanu wojennego nie mogą podważać długoterminowych postępów w zakresie decentralizacji, lokalnych demokratycznych rządów i reformy administracji publicznej, a także podkreślili wartość przejrzystego i pluralistycznego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w reformy związane z przystąpieniem do UE.

Odnosząc się do obecnych wysiłków na rzecz ustanowienia pokoju na Ukrainie, członkowie stwierdzili, że każde porozumienie musi w pełni gwarantować suwerenność i integralność Ukrainy, a także zapewniać jej swobodnie wybrane aspiracje europejskie.

Posiedzenie grupy roboczej ds. Ukrainy, na którym zaktualizowano również dziesięciopunktowy plan wsparcia KR-u dla Ukrainy, poprzedziło 27 listopada seminarium z udziałem członków Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów,Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) KR-u poświęconewspółpracy transgranicznej z ukraińskimimiastamii regionami.  Seminarium dotyczyło w szczególności inicjatyw wregionieKarpat, który obejmuje części Ukrainy, Słowacji, Polski, Węgier i Rumunii.

Gospodarz posiedzeń i organizator seminarium – Milan Majerský (SK/EPL), przewodniczący PreszowskiegoRegionu Samorządowego – podkreślił potrzebę unijnej „strategii karpackiej”, większych inwestycji w infrastrukturę drogową w regionie oraz nowych, bardziej elastycznych ram współpracy transgranicznej.

Członkowie KR-u mogli wjechać na Ukrainę,odwiedzając Użhorod,aby omówić z burmistrzem miasta i zobaczyć przykłady współpracy transgranicznej z pierwszej ręki, w tym w zakresie rehabilitacji weteranów wojennych.

Cytaty:

• Patrick Molinoz (FR/PES), wiceprzewodniczący regionu Bourgogne-Franche-Comté, członek grupy roboczej ds. Ukrainy, oraz sprawozdawca KR-u w sprawie pakietu „Rozszerzenie 2025 – Ukraina, Mołdawia i Gruzja”: „Droga Ukrainy do członkostwa w UE nie może pomijać warunków trwałej odbudowy lub wzmocnienia zdecentralizowanychram instytucjonalnych, które w pełni wzmacniają pozycję władz lokalnych. Rozszerzenie UE skorzysta na tym, że będzie budowanezgodnie z potrzebami i oczekiwaniami obywateli, a tym samym przy aktywnym zaangażowaniu miast i regionów. W całej UE to władze lokalne opracowują i wdrażają codzienną politykę, która w najbardziej bezpośredni sposób odpowiada na potrzeby obywateli. Ich zaangażowanie nie tylko ułatwi drogę do członkostwa, ale, co ważniejsze, zapewni jego konkretny i trwały sukces obywatelom 27 państw członkowskich i Ukraińcom. Obecnie, bardziej niż kiedykolwiek, głosy i działania miast i regionów mają zasadnicze znaczenie dla realizacji ideału europejskiego. 

• Oleksii Riabykin,wiceminister rozwoju społeczności i terytoriów Ukrainy: „Z powodu wojny dysproporcje w rozwoju regionalnym dramatycznie wzrosły. Nasze państwo jest naprawdę w stanie równowagi i bardzo trudno jest rozwijać nasze regiony w obliczu takich wyzwań. Ale robimy to. Pomimo wojny gospodarka wykazuje pozytywny rozwój. Obecnie nasz kraj oraz nasza administracja regionalna i lokalna stoją przed krytycznym wyzwaniem: przetrwanie tej zimy bez utraty ludzi, przy jednoczesnym kontynuowaniu reform i utrzymaniu dynamicznego środowiska na każdym poziomie”. 

• Oleksandr Syenkevych,burmistrz Mikołajowa, reprezentujący Stowarzyszenie Miast Ukrainy (AUC): „Są trzy kluczowe przesłania od społeczności ukraińskich. Po pierwsze - zaangażowanie. Decyzje dotyczące społeczności muszą być opracowywane przy ich udziale. Po drugie, należy skupić się na wynikach. Instytucje powinny rozwiązywać rzeczywiste problemy, ale formalnie nie istnieją. Po trzecie, wspólna odpowiedzialność. Wszystkie szczeble sprawowania rządów i partnerzy europejscy powinni współpracować w celu wdrożenia decyzji. Zasady te odzwierciedlają wizję Ukrainy jako nowoczesnego, demokratycznegoi zdecentralizowanego państwa europejskiego”. 

 Więcej informacji: 

• Szczegółowe informacje na temat posiedzeń: Dokumenty i wideo z seminarium wyjazdowego Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów,Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) KR-upt. „DrogaUkrainy do integracji i odbudowy UE: rola regionalnej współpracy transgranicznej”,27 listopada; dokumenty i wideo 10. grupyroboczej ds.Ukrainy,posiedzenie 28 listopada; zdjęcia z obu wydarzeń. W dniu 26 listopada w Preszowie odbyło się również posiedzenie nieformalnej intergrupykarpackiej KR-u,na które zaproszeni zostali ukraińscy przywódcy lokalni i regionalni.  

• Ukraińscy uczestnicy: Wśród Ukraińców obecnych w Preszowie byli przywódcy czterech regionów karpackich – Zakarpacia, Lwowa, Iwano-Frankowska i Czerniowca – a także burmistrz Mikołajowa, przewodniczący Rady Obwodowej Charkowa, przedstawiciel obwodu odeskiegooraz przedstawiciele stowarzyszeń reprezentujących ukraińskie władze szczebla niższego niż krajowy: Stowarzyszenie Miast Ukraińskich, Ukraińskie Stowarzyszenie Rad Okręgowych i Regionalnych (UAROR), Stowarzyszenie Połączonych Gmin Terytorialnych, Ogólnoukraińskie Stowarzyszenie Gmin. Ołeksij Riabykin,wiceminister rozwoju społeczności i terytoriów Ukrainy, oraz burmistrz Charkowa,reprezentujący Stowarzyszenie Miast i Społeczności Frontu, wnieśli wkład online. 

• Grupa robocza ds. Ukrainy: Podstawową misją grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy jest utrzymywanie stałego dialogu między europejskimi i ukraińskimi przedstawicielami samorządów lokalnych i regionalnych oraz pogłębianie zrozumienia sytuacjiw terenie,aby móc zapewnić jak najlepsze wsparcie. Zarówno Ukraina, jak i Europejski Komitet Regionów zwróciły się o dalszą poprawę kontaktów poprzezustanowienie wspólnego komitetu konsultacyjnego o stałym składzie po stronie ukraińskiej. Wkrótce spodziewana jest formalna decyzja w tej sprawie. 

• Pakiet wsparcia dla Ukrainy: Po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r. KR przyjął 10-punktowy pakiet wsparcia,aby zwiększyć odporność Ukrainy i ułatwić jej integrację z UE. Zaktualizowany plan będzie dostępny na stronie internetowej KR-u.

• Rozszerzenie: W czerwcu 2022 r. Ukraina stała się kandydatem do członkostwa w UE, a w czerwcu 2024 r. rozpoczęły się formalne negocjacje. We wrześniu 2025 r. Ukraina zakończyła proces przeglądu w celu określeniaobecnego dostosowania polityk. W dniu 4 listopada Komisja Europejska opublikowała roczne sprawozdanie z postępów w zakresie reform związanych z UE poczynionych przez kraje objęte procesem rozszerzenia, w którym odnotowała postępy w zakresie sprawowania rządów przez Ukrainę, rozwoju regionalnego i dostosowania do UE, ale wskazała na potrzebę poprawy ochrony praworządności, środków antykorupcyjnych i braku lokalnych zdolności administracyjnych. W przeglądzie reform Ukrainy związanych z UE przyjętym w kwietniu 2025 r. członkowie KR-u pochwalili dostosowanie Ukrainy do polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, „znaczące postępy” w reformach oraz „postępy w zakresie sprawowania rządów na szczeblu lokalnym, odbudowy i decentralizacji”, podkreślającjednocześnie „potrzebę dalszych wysiłków na rzecz zwiększenia zdolności administracyjnych i autonomii fiskalnej jednostek samorządu lokalnego”. 

• Konferencja na temat odbudowy Ukrainy: Strona internetowa. Gruparobocza KR-u ds.Ukrainy omówiła potencjalny wkład KR-u w konferencję natemat odbudowy Ukrainy, największe doroczne wydarzenie społeczności międzynarodowej poświęcone współpracy na rzecz odbudowy Ukrainy. Na URC KR reprezentuje Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy,którego był współzałożycielem w 2022 r. W 2026 roku URC odbędzie się w Polsce. 

• Program szkoleń dla urzędników lokalnych: W marcu 2025 r.KR uruchomiłprogramszkoleń i staży „Wsparcie dla ukraińskich gmin” (TIPS4Ukraina). U-LEAD – partnerstwo między rządem Ukrainy, Unią Europejską, Niemcami, Danią, Francją, Polską i Słowenią – jest odpowiedzialny za bieżącą realizację programu,który jest częściowo finansowany z unijnego Instrumentu na rzecz Ukrainy. 

• Badanie na temat wsparcia UE dla ukraińskich władz szczebla niższego niż krajowy: „Budowaniezdolności władz lokalnych i regionalnych w świetle Instrumentu na rzecz Ukrainy (filar III)”,zlecone przez KR i opublikowane w 2025 r. (dostępne również streszczenie).