Een doeltreffend Europees defensiebeleid is afhankelijk van veerkrachtige regionale economieën en innovatie, zeggen lokale leiders

De Europese Unie voert haar defensie-inspanningen op, waarbij regio’s en steden een steeds centralere rol spelen bij de uitvoering ter plaatse. Tijdens de tweede vergadering van de Werkgroep defensie van het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) op 4 december bevestigden de leden opnieuw de sleutelrol van regio’s en steden bij het beheer van infrastructuur voor tweeërlei gebruik en bij het waarborgen dat investeringen een veerkrachtige en evenwichtige regionale ontwikkeling ondersteunen.

In een debat met Riho Terras, lid van het Europees Parlement en vicevoorzitter van de SEDE-commissie, en met een vertegenwoordiger van de Europese Commissie, bespraken de leden van de werkgroep de uitvoering van het EU-pakket militaire mobiliteit en benadrukten zij dat lokale en regionale overheden een cruciale rol spelen in de Europese defensie, met name via militaire mobiliteit en infrastructuur voor tweeërlei gebruik, zoals havens, spoorwegen en logistieke knooppunten, die op regionaal en lokaal niveau worden beheerd en die de kern vormen van de militaire paraatheid van Europa. Zij benadrukten dat regelgevende en administratieve belemmeringen bij grensovergangen moeten worden weggenomen, dat de vergunningsprocedures voor strategische infrastructuur moeten worden versneld en dat regio’s en steden in een vroeg stadium bij het ontwerp en de uitvoering van projecten moeten worden betrokken. Zij herinnerden er ook aan dat investeringen in militaire mobiliteit directe civiele voordelen opleveren door de regionale connectiviteit, het economische concurrentievermogen en de territoriale cohesie te versterken. De deelnemers riepen ook op tot meer EU-steun voor oostelijke grensregio’s en een groter bewustzijn onder landen verder van de Russische grens.

De werkgroep benadrukte verder dat EU-steun voor de defensie-industrie tastbare kansen op regionaal niveau moet creëren. Een doeltreffend defensiebeleid is afhankelijk van sterke regionale innovatie, betrokkenheid van kmo’s en start-ups, samenwerking met universiteiten en onderzoekscentra en de ontwikkeling van technologieën voor tweeërlei gebruik in sectoren zoals lucht- en ruimtevaart, gezondheidszorg, mobiliteit en digitale technologie. De leiders benadrukten de noodzaak van diversificatie, civiele overloopeffecten en regionale veerkracht op lange termijn om overmatige afhankelijkheid van defensie te voorkomen, en pleitten voor een gemakkelijkere toegang tot financiering, betere adviesdiensten voor lokale overheden en kmo’s en een betere afstemming tussen EU-financieringsprogramma’s en regionale investeringsplannen. Tot slot werd gewezen op het belang van de totstandbrenging van ecosystemen die regionale autoriteiten en clusters samenbrengen met het oog op de uitwisseling van beste praktijken, zoals het Europees netwerk van defensiegerelateerde regio’s. 

Citaten: 

Fernando López Miras (ES/EVP), voorzitter van de regioraad van Murcia en voorzitter van de werkgroep: "Regio's en steden zijn bereid bij te dragen aan de routekaart voor de transformatie van de defensie-industrie van de EU en de paraatheid van Europa op defensiegebied op te voeren: het ondersteunen en versnellen van industriële capaciteiten en technologieën, vaardigheden en talent en meer vloeiende connectiviteit en logistieke capaciteit, en het uitbreiden van het defensie-ecosysteem met nieuwe spelers." 

Riho Terras (ET/EVP), lid van het Europees Parlement en ondervoorzitter van de commissie SEDE: "De oorlog in Oekraïne heeft ons geleerd hoe belangrijk de veerkracht van de samenleving is in het licht van oorlog en andere crises. Om over functionele veerkracht te kunnen praten, moeten we expertise uit verschillende vakgebieden toepassen. Lokale overheden en regio's spelen een zeer belangrijke coördinerende rol bij het omgaan met crises. Deze rol moet voortdurend worden vernieuwd en getraind."

Achtergrond

• Video van de bijeenkomst.

• De Werkgroep defensie (WG defensie) is op 1 april 2025 door het bureau van het Europees Comité van de Regio’s opgericht om na te denken over de bijdrage van lokale en regionale overheden aan de zich ontwikkelende veiligheids- en defensiearchitectuur van de Europese Unie en deze te bevorderen. De eerste vergadering vond plaats op 22 september en markeerde de start van de werkzaamheden van de werkgroep.

• De oprichting van de werkgroep Defensie volgt op oproepen van de Europese Raad voor Europa om meer verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen veiligheid in de nasleep van de aanhoudende aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de toenemende hybride dreigingen. De werkgroep fungeert als platform voor interinstitutionele samenwerking met de Commissie veiligheid en defensie van het Europees Parlement (SEDE), de projectgroep defensie van de Europese Commissie, de Groep Europese Investeringsbank (EIB) en met name haar Bureau voor veiligheid en defensie, en andere institutionele en territoriale partners.   

• In november 2025 presenteerden de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid het pakket militaire mobiliteit, dat moet zorgen voor een naadloze verplaatsing van troepen, uitrusting en militaire middelen in de hele EU. Het pakket bestaat uit een voorstel voor een verordening en een gezamenlijke mededeling met een uitgebreide reeks maatregelen om te zorgen voor een snelle, gecoördineerde en veilige verplaatsing van militair personeel en militair materieel in de hele Europese Unie. Het versterkt de defensiepositie van Europa door belemmeringen voor militaire mobiliteit in alle dimensies – regelgeving, infrastructuur en vermogens – aan te pakken die momenteel het grensoverschrijdende militaire vervoer vertragen. 

• Het directoraat-generaal Defensie, Industrie en Ruimtevaart (DEFIS) van de Europese Commissie heeft het Europees netwerk van defensiegerelateerde regio’s (ENDR) opgericht, dat regio’s en regionale organisaties en clusters in de veiligheids- en defensiesector samenbrengt.