Η αποτελεσματική ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική εξαρτάται από ανθεκτικές περιφερειακές οικονομίες και καινοτομία, λένε οι τοπικοί ηγέτες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τις αμυντικές της προσπάθειες, με τις περιφέρειες και τους δήμους να διαδραματίζουν ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο στην επιτόπια υλοποίηση. Κατά τη δεύτερη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την άμυνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) στις 4 Δεκεμβρίου, τα μέλη επιβεβαίωσαν τον καίριο ρόλο των περιφερειών και των πόλεων στη διαχείριση των υποδομών διπλής χρήσης και στη διασφάλιση ότι οι επενδύσεις στηρίζουν την ανθεκτική και ισορροπημένη περιφερειακή ανάπτυξη.

Σε συζήτηση με τον Riho Terras, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αντιπρόεδρο της επιτροπής SEDE, και με εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα μέλη της ομάδας εργασίας συζήτησαν την εφαρμογή της δέσμης μέτρων της ΕΕ για τη στρατιωτική κινητικότητα και τόνισαν ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην άμυνα της Ευρώπης, ιδίως μέσω της στρατιωτικής κινητικότητας και των υποδομών διπλής χρήσης, όπως οι λιμένες, οι σιδηρόδρομοι και οι κόμβοι εφοδιαστικής, που τελούν υπό διαχείριση σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και βρίσκονται στο επίκεντρο της στρατιωτικής ετοιμότητας της Ευρώπης. Τόνισαν την ανάγκη να αρθούν οι κανονιστικοί και διοικητικοί φραγμοί στα σημεία διέλευσης των συνόρων, να επιταχυνθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης για στρατηγικές υποδομές και να διασφαλιστεί η έγκαιρη συμμετοχή των περιφερειών και των πόλεων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων. Υπενθύμισαν επίσης ότι οι επενδύσεις στη στρατιωτική κινητικότητα παρέχουν άμεσα μη στρατιωτικά οφέλη μέσω της ενίσχυσης της περιφερειακής συνδεσιμότητας, της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της εδαφικής συνοχής. Οι συμμετέχοντες ζήτησαν επίσης μεγαλύτερη στήριξη από την ΕΕ στις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση μεταξύ των χωρών που βρίσκονται μακρύτερα από τα ρωσικά σύνορα.

Η ομάδα εργασίας τόνισε περαιτέρω ότι η στήριξη της ΕΕ προς την αμυντική βιομηχανία πρέπει να δημιουργήσει απτές ευκαιρίες σε περιφερειακό επίπεδο. Η αποτελεσματική αμυντική πολιτική βασίζεται στην ισχυρή περιφερειακή καινοτομία, τη συμμετοχή των ΜΜΕ και των νεοφυών επιχειρήσεων, τη συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και την ανάπτυξη τεχνολογιών διπλής χρήσης σε τομείς όπως η αεροδιαστημική, η υγειονομική περίθαλψη, η κινητικότητα και η ψηφιακή τεχνολογία. Οι ηγέτες τόνισαν την ανάγκη διαφοροποίησης, μη στρατιωτικών δευτερογενών επιπτώσεων και μακροπρόθεσμης περιφερειακής ανθεκτικότητας, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική εξάρτηση από την άμυνα, και τάχθηκαν υπέρ της ευκολότερης πρόσβασης σε χρηματοδότηση, της ενίσχυσης των συμβουλευτικών υπηρεσιών για τις τοπικές αρχές και τις ΜΜΕ, καθώς και της βελτιωμένης ευθυγράμμισης μεταξύ των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ και των περιφερειακών επενδυτικών σχεδίων. Τέλος, τονίστηκε η σημασία της δημιουργίας οικοσυστημάτων που φέρνουν σε επαφή τις περιφερειακές αρχές και τους συνεργατικούς σχηματισμούς με στόχο την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, όπως το ευρωπαϊκό δίκτυο περιφερειών που σχετίζονται με την άμυνα. 

Αποσπάσματα: 

Fernando López Miras (ES/EPP), περιφερειάρχης Μούρθια και πρόεδρος της ομάδας εργασίας: «Οι περιφέρειες και οι πόλεις είναι έτοιμες να συμβάλουν στον χάρτη πορείας για τον μετασχηματισμό της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ και να ενισχύσουν την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης: στήριξη και επιτάχυνση των βιομηχανικών ικανοτήτων και τεχνολογιών, δεξιοτήτων και ταλέντων, καθώς και πιο ρευστή συνδεσιμότητα και ικανότητα εφοδιαστικής, και επέκταση του αμυντικού οικοσυστήματος με νέους παράγοντες.» 

Riho Terras (ET/EPP), μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αντιπρόεδρος της επιτροπής SEDE: «Ο πόλεμος στην Ουκρανία μας δίδαξε πόσο σημαντική είναι η ανθεκτικότητα της κοινωνίας απέναντι στον πόλεμο και σε άλλες κρίσεις. Για να μπορέσουμε να μιλήσουμε για λειτουργική ανθεκτικότητα, πρέπει να εφαρμόσουμε εμπειρογνωμοσύνη από διάφορους τομείς. Οι τοπικές κυβερνήσεις και οι περιφέρειες διαδραματίζουν πολύ σημαντικό συντονιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση κρίσεων. Ο ρόλος αυτός πρέπει να ανανεώνεται και να εκπαιδεύεται συνεχώς.»

Ιστορικό

• Βίντεο από τη συνάντηση.

• Η ομάδα εργασίας για την άμυνα (WG Defence) συστάθηκε την 1η Απριλίου 2025 από το Προεδρείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, με σκοπό τον προβληματισμό και την προώθηση της συμβολής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην εξελισσόμενη αρχιτεκτονική ασφάλειας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρώτη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, σηματοδοτώντας την έναρξη των εργασιών της ομάδας εργασίας.

• Η σύσταση της ομάδας εργασίας για την άμυνα ακολουθεί τις εκκλήσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια στον απόηχο του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και των αυξανόμενων υβριδικών απειλών. Η ομάδα εργασίας λειτουργεί ως πλατφόρμα διοργανικής συνεργασίας με την Επιτροπή Ασφάλειας και Άμυνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (SEDE), την ομάδα έργου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την άμυνα, τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και ιδίως το Γραφείο Ασφάλειας και Άμυνας, καθώς και άλλους θεσμικούς και εδαφικούς εταίρους.   

• Τον Νοέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ύπατος εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας παρουσίασαν τη δέσμη μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα, με στόχο τη διασφάλιση της απρόσκοπτης κυκλοφορίας στρατευμάτων, εξοπλισμού και στρατιωτικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ. Η δέσμη μέτρων αποτελείται από πρόταση κανονισμού και κοινή ανακοίνωση που παρέχουν ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για τη διασφάλιση της ταχείας, συντονισμένης και ασφαλούς κυκλοφορίας στρατιωτικού προσωπικού και εξοπλισμού σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενισχύει την αμυντική στάση της Ευρώπης αντιμετωπίζοντας τους φραγμούς στη στρατιωτική κινητικότητα σε όλες τις διαστάσεις —ρυθμιστικές, υποδομές και ικανότητες— που επί του παρόντος επιβραδύνουν τις στρατιωτικές διασυνοριακές μεταφορές. 

• Η Γενική Διεύθυνση Άμυνας, Βιομηχανίας και Διαστήματος (DEFIS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημιούργησε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Περιφερειών που σχετίζονται με την Άμυνα (ENDR), στο οποίο συμμετέχουν περιφέρειες και περιφερειακοί οργανισμοί και συνεργατικοί σχηματισμοί στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.