Skuteczna europejska polityka obronna zależy od odpornych gospodarek regionalnych i innowacji – mówią lokalni przywódcy

Unia Europejska intensyfikuje wysiłki obronne, a regiony i miasta odgrywają coraz ważniejszą rolę w realizacji działań w terenie. Podczas drugiego posiedzenia grupy roboczej ds. obrony Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) w dniu 4 grudnia członkowie potwierdzili kluczową rolę regionów i miast w zarządzaniu infrastrukturą podwójnego zastosowania oraz w zapewnianiu, by inwestycje wspierały odporny i zrównoważony rozwój regionalny.

W debacie z Riho Terrasem, posłem do Parlamentu Europejskiego i wiceprzewodniczącym komisji SEDE, oraz z przedstawicielem Komisji Europejskiej członkowie grupy roboczej omówili wdrażanie unijnego pakietu na rzecz mobilności wojskowej i podkreślili, że władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę w obronie Europy, w szczególności dzięki mobilności wojskowej i infrastrukturze podwójnego zastosowania, takiej jak porty, linie kolejowe i węzły logistyczne, które są zarządzane na szczeblu regionalnym i lokalnym i które stanowią podstawę gotowości wojskowej Europy. Podkreślili potrzebę usunięcia barier regulacyjnych i administracyjnych na przejściach granicznych, przyspieszenia procedur wydawania pozwoleń na infrastrukturę strategiczną oraz zapewnienia wczesnego zaangażowania regionów i miast w opracowywanie i realizację projektów. Przypomnieli również, że inwestycje w mobilność wojskową przynoszą bezpośrednie korzyści cywilne dzięki wzmocnieniu łączności regionalnej, konkurencyjności gospodarczej i spójności terytorialnej. Uczestnicy zaapelowali również o większe wsparcie UE dla wschodnich regionów przygranicznych i większą świadomość wśród krajów położonych dalej od granicy rosyjskiej.

Grupa robocza podkreśliła ponadto, że wsparcie UE dla przemysłu obronnego musi stwarzać wymierne możliwości na szczeblu regionalnym. Skuteczna polityka obronna opiera się na silnych innowacjach regionalnych, zaangażowaniu MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, współpracy z uniwersytetami i ośrodkami badawczymi oraz rozwoju technologii podwójnego zastosowania we wszystkich sektorach, takich jak lotnictwo i kosmonautyka, opieka zdrowotna, mobilność i technologia cyfrowa. Przywódcy podkreślili potrzebę dywersyfikacji, cywilnych skutków ubocznych i długoterminowej odporności regionalnej, aby uniknąć nadmiernego polegania na obronie, i opowiedzieli się za łatwiejszym dostępem do finansowania, lepszymi usługami doradczymi dla władz lokalnych i MŚP oraz lepszym dostosowaniem unijnych programów finansowania do regionalnych planów inwestycyjnych. Podkreślono również znaczenie utworzenia ekosystemów skupiających władze regionalne i klastry w celu wymiany najlepszych praktyk, takich jak europejska sieć regionów związanych z obronnością. 

Cytaty: 

Fernando López Miras (ES/EPL), przewodniczący regionu Murcja i grupy roboczej: „Regiony i miasta są gotowe wnieść wkład w plan działania UE na rzecz transformacji przemysłu obronnego i zwiększyć gotowość obronną Europy: wspieranie i przyspieszanie zdolności i technologii przemysłowych, umiejętności i talentów oraz bardziej płynnej łączności i zdolności logistycznych, a także rozszerzanie ekosystemu obronnego o nowe podmioty”. 

Riho Terras (ET/EPL), poseł do Parlamentu Europejskiego i wiceprzewodniczący komisji SEDE: Wojna w Ukrainie nauczyła nas, jak ważna jest odporność społeczeństwa w obliczu wojny i innych kryzysów. Aby móc mówić o odporności funkcjonalnej, musimy zastosować wiedzę fachową z różnych dziedzin. Samorządy lokalne i regiony odgrywają bardzo ważną rolę koordynującą w radzeniu sobie z kryzysami. Rola ta musi być stale odświeżana i szkolona”.

Kontekst

• Wideo ze spotkania.

• 1 kwietnia 2025 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Regionów powołało grupę roboczą ds. obrony, aby zastanowić się nad wkładem władz lokalnych i regionalnych w ewoluującą architekturę bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej i propagować ten wkład. Pierwsze posiedzenie odbyło się 22 września, z okazji rozpoczęcia prac grupy roboczej.

• Utworzenie grupy roboczej ds. obrony jest następstwem apeli Rady Europejskiej o przyjęcie większej odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo w następstwie trwającej rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie i rosnących zagrożeń hybrydowych. Grupa robocza działa jako platforma współpracy międzyinstytucjonalnej z Komisją Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego (SEDE), grupą projektową Komisji Europejskiej ds. obrony, grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), a w szczególności z jego Biurem Bezpieczeństwa i Obrony, oraz innymi partnerami instytucjonalnymi i terytorialnymi.   

• W listopadzie 2025 r. Komisja Europejska i Wysoki Przedstawiciel do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa przedstawili pakiet dotyczący mobilności wojskowej, którego celem jest zapewnienie płynnego przemieszczania wojsk, sprzętu i zasobów wojskowych w całej UE. Pakiet obejmuje wniosek dotyczący rozporządzenia i wspólny komunikat oferujący kompleksowy zestaw środków zapewniających szybki, skoordynowany i bezpieczny przepływ personelu wojskowego i sprzętu wojskowego w całej Unii Europejskiej. Wzmacnia pozycję obronną Europy, usuwając bariery w mobilności wojskowej we wszystkich wymiarach – regulacyjnym, infrastrukturalnym i zdolnościowym – które obecnie spowalniają transport wojskowy ponad granicami. 

• Dyrekcja Generalna Komisji Europejskiej ds. Obrony, Przemysłu i Przestrzeni Kosmicznej (DEFIS) ustanowiła europejską sieć regionów związanych z obronnością (ENDR), która zrzesza regiony i organizacje regionalne oraz klastry w sektorze bezpieczeństwa i obrony.