Toekomstige EU-begroting: regio’s en steden stellen hun belangrijkste verzoeken tot hervorming van het cohesiebeleid voor

de voorspelbare steun van het cohesiebeleid voor alle regio’s behouden, niet alleen voor de minder ontwikkelde regio’s; het afwijzen van nationale investeringsplannen wanneer regio's niet bij de voorbereiding ervan betrokken zijn; en een verplicht horizontaal beginsel dat ervoor zorgt dat elk EU-beleid de cohesie in Europa niet schaadt. Dit zijn de belangrijkste voorstellen die het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft gedaan in een reeks adviezen over de hervorming van het cohesiebeleid na 2027, die alle unaniem zijn goedgekeurd tijdens de zitting van 6 mei.

Lokale en regionale leiders steunden de noodzaak om het cohesiebeleid te vernieuwen, maar waren sterk gekant tegen bezuinigingen en de poging om regio’s en steden uit te sluiten van het besluitvormingsproces ten gunste van nationale regeringen. De drie goedgekeurde adviezen hebben betrekking op verschillende aspecten van het voorstel van de Europese Commissie voor de volgende langetermijnbegroting van de EU, die betrekking zal hebben op de periode 2028-2034, en met name op de oprichting van één groot fonds voor cohesie, landbouw, visserij en ander beleid, dat zou worden beheerd door middel van afzonderlijke nationale en regionale partnerschapsplannen (NRPP’s).

Een nieuwe “subsidiariteitsclausule” en het cohesiebeleid voor alle regio’s

De leden van het CvdR drongen erop aan dat de door de voorzitter van de Europese Commissie voorgestelde "regionale controles" van de nationale hervormingsprogramma's worden uitgevoerd door middel van "multilevel governance-evaluaties". Dit zou de lidstaten verplichten om lokale en regionale overheden te raadplegen bij het opstellen van nationale hervormingsprogramma’s. Wanneer dit niet het geval is, moeten regio’s en steden het recht hebben om een “subsidiariteitsclausule” te activeren en de Europese Commissie daarvan in kennis te stellen, zodat zij te gecentraliseerde NHP’s kan afwijzen. Daarnaast roept het CvdR de lidstaten op om de lokale en regionale impact van hun plannen te beoordelen en verzoekt het de Commissie ervoor te zorgen dat specifieke territoriale uitdagingen in elk land duidelijk worden geïdentificeerd en aangepakt.

Lokale en regionale leiders vroegen ook om de begroting van de nationale hervormingsprogramma's te verhogen in overeenstemming met het verzoek van het Europees Parlement. Binnen dit bedrag moeten specifieke, op zichzelf staande begrotingen voor het cohesiebeleid, het gemeenschappelijk landbouwbeleid en andere beleidsterreinen worden gehandhaafd. Het cohesiebeleid moet vastgestelde toewijzingen voor alle categorieën regio's omvatten, niet alleen voor de minder ontwikkelde regio's.

Verschillende EU-fondsen moeten inspelen op specifieke behoeften

De CvdR-leden waren tegen het idee dat het NHP een "éénmalige pot geld" zou moeten worden waarover de lidstaten beschikken. Zij stelden voor te verwijzen naar de verschillende fondsen, zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds, die hun eigen specifieke kenmerken hebben, en herinnerden aan het belang van INTERREG voor het concurrentievermogen en de interne markt. Om doeltreffend te zijn, moeten deze fondsen profiteren van duidelijk toegewezen bedragen aan middelen. Het Europees Sociaal Fonds (ESF) moet ook deel uitmaken van de toolkit van het cohesiebeleid, met een eigen specifieke begrotingstoewijzing.

Bovendien moet een minimumstreefcijfer van 20 % van de toewijzingen voor cohesiebeleid, plattelandsgebieden en visserij worden besteed aan geïntegreerde territoriale ontwikkelingsstrategieën zoals geïntegreerde territoriale investeringen, vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling, Leader of andere territoriale instrumenten die door de lidstaten zijn ontworpen, in stedelijke of plattelandsgebieden, als garantie voor een echte plaatsgebonden aanpak die lokale gemeenschappen en belanghebbenden mondiger maakt.

Zorgen voor een transparant gebruik van middelen

De lokale en regionale leiders waren ingenomen met de doelstelling om de controle op de doeltreffendheid van de EU-uitgaven te vereenvoudigen. Daarnaast drongen zij erop aan dat dit gepaard gaat met sterke waarborgen om ervoor te zorgen dat de verbetering van de territoriale cohesie een belangrijke prioriteit is voor alle EU-beleidsterreinen (het beginsel “doe geen afbreuk aan de cohesie”).

Wat het cohesiebeleid betreft, zijn mijlpalen en streefdoelen vastgesteld ter vervanging van het bestaande systeem op basis van onkostenvergoeding, wat zal leiden tot complexiteit met het risico van toenemende bureaucratie en controles, waarschuwden regio’s en steden. Bijgevolg benadrukten zij dat de volledige uitvoering van de nieuwe regels pas doeltreffend kan zijn nadat belangrijke kwesties in het voorstel zijn aangepakt, zoals het vermijden van de overlapping van de twee systemen (op prestaties en kosten gebaseerd) of het gebruik van indicatoren die de werkelijke impact van het klimaat- en sociaal beleid ter plaatse niet weerspiegelen. Daarna zou een overgangsperiode nodig zijn om tijd te geven voor EU-brede opleiding en technische bijstand voor overheidsambtenaren die zullen moeten werken met de nieuwe “prestatiekaderverordening”.

Citaten

Vasco Alves Cordeiro (PT/PSE), corapporteur voor de verordening inzake het NHP-fonds, voorzitter van de commissie COTER en lid van de regionale vergadering van de Azoren: “De hervorming van het MFK door de Europese Commissie dreigde het cohesiebeleid om te vormen tot een verhaal van recentralisatie en gemiste kansen, waarbij juist de regio’s en steden die Europa echt maken, buitenspel werden gezet. Ons advies over de NHP’s is een blauwdruk voor een Europa dat naar zijn grondgebied luistert: met multilevel governance, subsidiariteit als schild en 20 % van de cohesie- en plattelandsfondsen voor bottom-upinstrumenten. Tegen het Europees Parlement zeggen wij: “verdedig samen deze visie”. Samen kunnen we van dit verhaal een nieuw en veelbelovend hoofdstuk maken voor heel Europa.”

Emil Boc (RO/EVP), corapporteur voor de verordening inzake het NHP-fonds en burgemeester van Cluj-Napoca: “Europa moet kiezen of het zich voorbereidt op eenheid of op verdeeldheid. Het cohesiebeleid mag geen nevenschade worden binnen nationale megafondsen, noch kunnen landbouwers en regio’s worden geduwd in concurrentie om dezelfde middelen. Cohesie moet een beleid blijven voor alle regio's - minder ontwikkelde, overgangs- en meer ontwikkelde regio's. Partnerschap, multilevel governance en subsidiariteit zijn geen bureaucratische formaliteiten; Zij vormen het DNA van de Europese solidariteit. Woorden als regionale hoofdstukken en territoriale controles moeten nu echte wettelijke garanties worden. Een Unie die niet in cohesie investeert, bereidt zich niet voor op haar toekomst - zij bereidt zich voor op haar eigen verdeling.”

María Guardiola Martín (ES/EVP), rapporteur voor het EFRO, met inbegrip van de verordening inzake Europese territoriale samenwerking en het Cohesiefonds, en voorzitter van de regionale regering van Extremadura: “Het cohesiebeleid is geen kostenpost – het is Europa’s investering in solidariteit, concurrentievermogen en territoriaal evenwicht. In een tijd van versnelde veranderingen moeten we de verkeerde keuze tussen convergentie en concurrentievermogen verwerpen: Europa heeft beide nodig. Deze fondsen hebben al tastbare resultaten opgeleverd voor onze regio’s, kmo’s en burgers. Maar om doeltreffend te blijven, moet het cohesiebeleid worden gemoderniseerd, vereenvoudigd en flexibeler worden gemaakt, met behoud van de kernbeginselen van partnerschap, gedeeld beheer, subsidiariteit en multilevel governance. We kunnen geen bezuinigingen accepteren die de impact ervan zouden verzwakken of de continuïteit ervan in gevaar zouden brengen.”

Luca Menesini (IT/PSE), rapporteur voor de prestatiekaderverordening, provinciaal raadslid van Lucca en voorzitter van de PSE-fractie bij het CvdR: "Vereenvoudiging mag niet het paard van Troje worden voor centralisatie of een terugtrekking uit onze Europese ambities. Ons oordeel over het prestatiekader is duidelijk: wij zijn ingenomen met vereenvoudiging, maar niet ten koste van klimaatactie, sociale rechtvaardigheid of territoriale cohesie. Onze boodschap aan het Europees Parlement is eenvoudig: geen vereenvoudiging zonder subsidiariteit, geen efficiëntie zonder partnerschap en geen vooruitgang zonder de territoriale impact van elke uitgegeven euro te meten. Laten we ervoor zorgen dat deze hervorming regio’s en steden sterker maakt, niet alleen Brussel.”

Achtergrond

·Video en foto's van de plenaire vergadering.

·De geconsolideerde tekst van de adviezen zal enkele dagen na de goedkeuring beschikbaar zijn via de bovengenoemde links.

·De goedgekeurde adviezen maken deel uit van een reeks van 20 adviezen waarover het CvdR werkt aan de beoordeling van specifieke aspecten en verordeningen van de toekomstige langetermijnbegroting van de EU voor 2028-2034: bekijk de routekaart van de adviezen.

Contact

Matteo Miglietta
Tel. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu