Μελλοντικός προϋπολογισμός της ΕΕ: οι περιφέρειες και οι δήμοι διατύπωσαν τα βασικά αιτήματά τους για τη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής

Διατήρηση της προβλέψιμης στήριξης της πολιτικής συνοχής για όλες τις περιφέρειες, όχι μόνο για τις λιγότερο ανεπτυγμένες· απόρριψη των εθνικών επενδυτικών σχεδίων όταν οι περιφέρειες δεν συμμετέχουν στην κατάρτισή τους· και μια υποχρεωτική οριζόντια αρχή που θα διασφαλίζει ότι κάθε πολιτική της ΕΕ δεν βλάπτει τη συνοχή στην Ευρώπη. Αυτές είναι οι κύριες προτάσεις που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) σε μια σειρά γνωμοδοτήσεων σχετικά με τη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής μετά το 2027, οι οποίες εγκρίθηκαν ομόφωνα κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 6ης Μαΐου.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες υποστήριξαν την ανάγκη ανανέωσης της πολιτικής συνοχής, αλλά αντιτάχθηκαν σθεναρά στις περικοπές του προϋπολογισμού και στην προσπάθεια αποκλεισμού των περιφερειών και των πόλεων από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων υπέρ των εθνικών κυβερνήσεων. Οι τρεις γνωμοδοτήσεις που εγκρίθηκαν εξετάζουν διάφορες πτυχές της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος θα καλύψει την περίοδο 2028-34, και ιδίως τη δημιουργία ενός ενιαίου μεγάλου ταμείου που θα συγχωνεύσει τις πολιτικές συνοχής, γεωργίας, αλιείας και άλλες πολιτικές, η διαχείριση του οποίου θα γίνεται μέσω ενιαίων εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης (ΕΣΠΑ).

Νέα «ρήτρα επικουρικότητας» και πολιτική συνοχής για όλες τις περιφέρειες

Τα μέλη της ΕτΠ προέτρεψαν οι «περιφερειακοί έλεγχοι» των ΕΠΜ, οι οποίοι προτάθηκαν από τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, να υλοποιηθούν μέσω «αξιολογήσεων πολυεπίπεδης διακυβέρνησης». Αυτό θα καταστήσει υποχρεωτική για τα κράτη μέλη τη διαβούλευση με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές κατά την κατάρτιση των ΕΠΜ. Σε αντίθετη περίπτωση, οι δήμοι και οι περιφέρειες θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ενεργοποιούν μια «ρήτρα επικουρικότητας» και να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να μπορεί να απορρίπτει υπερβολικά κεντρικά ΕΠΜ. Επιπλέον, η ΕτΠ καλεί τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν τον τοπικό και περιφερειακό αντίκτυπο των σχεδίων τους και την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι ειδικές εδαφικές προκλήσεις σε κάθε χώρα προσδιορίζονται και αντιμετωπίζονται με σαφήνεια.

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες ζήτησαν επίσης να αυξηθεί ο προϋπολογισμός των ΕΠΜ σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στο πλαίσιο αυτού του ποσού, θα πρέπει να διατηρηθούν ειδικοί αυτόνομοι προϋπολογισμοί για την πολιτική συνοχής, την κοινή γεωργική πολιτική και άλλες πολιτικές. Η πολιτική συνοχής θα πρέπει να περιλαμβάνει καθορισμένες πιστώσεις για όλες τις κατηγορίες περιφερειών, όχι μόνο για τις λιγότερο ανεπτυγμένες.

Τα διάφορα ταμεία της ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες ανάγκες

Τα μέλη της ΕτΠ αντιτάχθηκαν στην ιδέα ότι το ΕΠΠΑ θα πρέπει να καταστεί «ενιαίο χρηματικό απόθεμα» στη διάθεση των κρατών μελών. Πρότειναν να γίνει αναφορά στα διάφορα ταμεία, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής, τα οποία έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες, και υπενθύμισαν τη σημασία του INTERREG για την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Για να είναι αποτελεσματικά, τα ταμεία αυτά θα πρέπει να επωφελούνται από σαφώς κατανεμημένα ποσά πόρων. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) θα πρέπει επίσης να αποτελεί μέρος της εργαλειοθήκης της πολιτικής συνοχής, με δικά του ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού.

Επιπλέον, πρέπει να δαπανηθεί τουλάχιστον το 20 % των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής, των αγροτικών περιοχών και της αλιείας για ολοκληρωμένες στρατηγικές εδαφικής ανάπτυξης, όπως οι ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις, η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων, το LEADER ή άλλα εδαφικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί από τα κράτη μέλη, σε αστικές ή αγροτικές περιοχές, ως εγγύηση μιας πραγματικά τοποκεντρικής προσέγγισης που ενδυναμώνει τις τοπικές κοινότητες και τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Διασφάλιση της διαφανούς χρήσης των πόρων

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τον στόχο της απλούστευσης του τρόπου παρακολούθησης της αποδοτικότητας των δαπανών της ΕΕ. Επιπλέον, ζήτησαν να συνοδεύεται από ισχυρές διασφαλίσεις ώστε να διασφαλιστεί ότι η βελτίωση της εδαφικής συνοχής αποτελεί βασική προτεραιότητα για όλες τις πολιτικές της ΕΕ (αρχή της «μη υπονόμευσης της συνοχής»).

Όσον αφορά την πολιτική συνοχής, η επίτευξη των οροσήμων και των στόχων προβλέπεται να αντικαταστήσει το υφιστάμενο σύστημα που βασίζεται στην επιστροφή των δαπανών, γεγονός που θα οδηγήσει σε πολυπλοκότητα με κίνδυνο αύξησης της γραφειοκρατίας και των ελέγχων, προειδοποιούν οι περιφέρειες και οι δήμοι. Κατά συνέπεια, τόνισαν ότι η πλήρης εφαρμογή των νέων κανόνων μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο μετά την αντιμετώπιση βασικών ζητημάτων της πρότασης, όπως η αποφυγή της αλληλεπικάλυψης των δύο συστημάτων (βάσει επιδόσεων και βάσει κόστους) ή η χρήση δεικτών που δεν αντικατοπτρίζουν τον πραγματικό αντίκτυπο των κλιματικών και κοινωνικών πολιτικών στην πράξη. Στη συνέχεια, θα χρειαστεί μεταβατική περίοδος για να δοθεί χρόνος για την παροχή κατάρτισης και τεχνικής βοήθειας σε επίπεδο ΕΕ στους δημόσιους υπαλλήλους που θα κληθούν να εργαστούν με τον νέο «κανονισμό-πλαίσιο επιδόσεων».

Αποσπάσματα

Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), συνεισηγητής σχετικά με τον κανονισμό για το ταμείο NRPP, πρόεδρος της επιτροπής COTER και μέλος της Περιφερειακής Συνέλευσης των Αζορών: «Η μεταρρύθμιση του ΠΔΠ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενείχε τον κίνδυνο να μετατραπεί η πολιτική συνοχής σε μια ιστορία επανασυγκέντρωσης και χαμένων ευκαιριών που παραγκωνίζουν τις περιφέρειες και τις πόλεις που κάνουν την Ευρώπη πραγματικότητα. Η γνωμοδότησή μας για τα ΕΠΜ είναι ένα σχέδιο στρατηγικής για μια Ευρώπη που ακούει τις επικράτειές της: με την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, την επικουρικότητα ως ασπίδα και το 20 % των ταμείων συνοχής και των αγροτικών ταμείων να προορίζονται για μέσα από τη βάση προς την κορυφή. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λέμε: «ενωθείτε μαζί μας για να υπερασπιστούμε αυτό το όραμα». Μαζί, μπορούμε να μετατρέψουμε αυτή την ιστορία σε ένα νέο και πολλά υποσχόμενο κεφάλαιο για όλη την Ευρώπη.»

Emil Boc (RO/EPP), συνεισηγητής σχετικά με τον κανονισμό του Ταμείου NRPP και δήμαρχος Cluj-Napoca: «Η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει αν προετοιμάζεται για ενότητα ή για διαίρεση. Η πολιτική συνοχής δεν μπορεί να καταστεί παράπλευρη ζημία στο πλαίσιο των εθνικών μεγα-ταμείων, ούτε μπορούν οι γεωργοί και οι περιφέρειες να ωθηθούν σε ανταγωνισμό για τους ίδιους πόρους. Η συνοχή πρέπει να παραμείνει μια πολιτική για όλες τις περιφέρειες - λιγότερο ανεπτυγμένες, σε μεταβατικό στάδιο και περισσότερο ανεπτυγμένες. Η εταιρική σχέση, η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και η επικουρικότητα δεν αποτελούν γραφειοκρατικές διατυπώσεις· αποτελούν το DNA της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Λέξεις όπως τα περιφερειακά κεφάλαια και οι εδαφικοί έλεγχοι πρέπει τώρα να καταστούν πραγματικές νομικές εγγυήσεις. Μια Ένωση που δεν επενδύει στη συνοχή δεν προετοιμάζεται για το μέλλον της - προετοιμάζεται για τη δική της διαίρεση.»

María Guardiola Martín (ES/EPP), εισηγήτρια για το ΕΤΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία και το Ταμείο Συνοχής, και πρόεδρος της περιφερειακής κυβέρνησης της Εστρεμαδούρας: «Η πολιτική συνοχής δεν είναι κόστος - είναι η επένδυση της Ευρώπης στην αλληλεγγύη, την ανταγωνιστικότητα και την εδαφική ισορροπία. Σε μια εποχή επιταχυνόμενων αλλαγών, πρέπει να απορρίψουμε την εσφαλμένη επιλογή μεταξύ σύγκλισης και ανταγωνιστικότητας: Η Ευρώπη χρειάζεται και τα δύο. Τα κονδύλια αυτά έχουν ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα για τις περιφέρειές μας, τις ΜΜΕ και τους πολίτες. Ωστόσο, για να παραμείνει αποτελεσματική, η πολιτική συνοχής πρέπει να εκσυγχρονιστεί, να απλουστευθεί και να καταστεί πιο ευέλικτη, διατηρώντας παράλληλα τις βασικές αρχές της εταιρικής σχέσης, της επιμερισμένης διαχείρισης, της επικουρικότητας και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Δεν μπορούμε να δεχτούμε περικοπές που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τον αντίκτυπό της ή να θέσουν σε κίνδυνο τη συνέχειά της.»

Luca Menesini (IT/PES), εισηγητής του κανονισμού για το πλαίσιο επιδόσεων, επαρχιακός σύμβουλος της Lucca και πρόεδρος της ομάδας PES στην ΕτΠ: «Η απλούστευση δεν πρέπει να γίνει ο δούρειος ίππος για τη συγκέντρωση ή την υποχώρηση από τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες μας. Η γνώμη μας σχετικά με το πλαίσιο επιδόσεων είναι σαφής: επικροτούμε την απλούστευση, αλλά όχι εις βάρος της δράσης για το κλίμα, της κοινωνικής δικαιοσύνης ή της εδαφικής συνοχής. Το μήνυμά μας προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι απλό: καμία απλούστευση χωρίς επικουρικότητα, καμία αποτελεσματικότητα χωρίς εταιρική σχέση και καμία πρόοδος χωρίς τη μέτρηση του εδαφικού αντικτύπου κάθε ευρώ που δαπανάται. Ας διασφαλίσουμε ότι η μεταρρύθμιση αυτή θα ενδυναμώσει τις περιφέρειες και τους δήμους, όχι μόνο τις Βρυξέλλες.»

Ιστορικό

·Βίντεο και φωτογραφίες της συνόδου ολομέλειας.

·Το ενοποιημένο κείμενο των γνωμοδοτήσεων θα είναι διαθέσιμο λίγες ημέρες μετά την έγκριση μέσω των συνδέσμων που παρέχονται ανωτέρω.

·Οι εγκριθείσες γνωμοδοτήσεις αποτελούν μέρος μιας σειράς 20 γνωμοδοτήσεων επί των οποίων η ΕτΠ εργάζεται για την αξιολόγηση συγκεκριμένων πτυχών και κανονισμών του μελλοντικού μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-34: ελέγξτε τον χάρτη πορείας των γνωμοδοτήσεων.

Υπεύθυνη

Matteo Miglietta
Τηλ. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu