Przyszły budżet UE: regiony i miasta przedstawiły swoje kluczowe postulaty dotyczące reformy polityki spójności

utrzymanie przewidywalnego wsparcia w ramach polityki spójności dla wszystkich regionów, a nie tylko dla regionów słabiej rozwiniętych; odrzucenie krajowych planów inwestycyjnych, jeżeli regiony nie są zaangażowane w ich przygotowanie; oraz obowiązkowa zasada przekrojowa gwarantująca, że każda polityka UE nie szkodzi spójności w Europie. Są to główne propozycje przedstawione przez Europejski Komitet Regionów (KR) w szeregu opinii w sprawie reformy polityki spójności po 2027 r., wszystkie jednogłośnie przyjęte na sesji plenarnej w dniu 6 maja.

Przywódcy lokalni i regionalni poparli potrzebę odnowienia polityki spójności, ale zdecydowanie sprzeciwili się cięciom budżetowym i próbie wykluczenia regionów i miast z procesu decyzyjnego na korzyść rządów krajowych. W trzech przyjętych opiniach odniesiono się do różnych aspektów wniosku Komisji Europejskiej w sprawie kolejnego długoterminowego budżetu UE, który obejmie lata 2028–2034, a w szczególności do utworzenia jednego dużego funduszu łączącego politykę spójności, politykę rolną, politykę rybołówstwa i inne polityki, który byłby zarządzany w ramach jednolitych krajowych i regionalnych planów partnerstwa.

Nowa „klauzula pomocniczości” i polityka spójności dla wszystkich regionów

Członkowie KR-u zaapelowali o wdrożenie „regionalnych kontroli” krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, zaproponowanych przez przewodniczącą Komisji Europejskiej, poprzez „oceny wielopoziomowego sprawowania rządów”. Nałożyłoby to na państwa członkowskie obowiązek konsultowania się z władzami lokalnymi i regionalnymi podczas przygotowywania krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. W przeciwnym razie regiony i miasta powinny mieć prawo do uruchomienia „klauzuli pomocniczości” i powiadomienia Komisji Europejskiej, aby mogła ona odrzucić nadmiernie scentralizowane krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności. Ponadto KR wzywa państwa członkowskie do oceny lokalnego i regionalnego wpływu ich planów, a Komisję do zadbania o to, by konkretne wyzwania terytorialne w każdym kraju zostały jasno określone i uwzględnione.

Przywódcy lokalni i regionalni zwrócili się również o zwiększenie budżetu krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wnioskiem Parlamentu Europejskiego. W ramach tej kwoty należy utrzymać odrębne budżety przeznaczone na politykę spójności, wspólną politykę rolną i inne polityki. Polityka spójności powinna obejmować określone alokacje dla wszystkich kategorii regionów, a nie tylko dla regionów słabiej rozwiniętych.

Różne fundusze UE muszą zaspokajać konkretne potrzeby

Członkowie KR-u sprzeciwili się pomysłowi, by KPO stał się „pojedynczą pulą pieniędzy” do dyspozycji państw członkowskich. Zaproponowali odniesienie do różnych funduszy, takich jak Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności, które mają własną specyfikę, i przypomnieli o znaczeniu INTERREG dla konkurencyjności i jednolitego rynku. Aby środki te były skuteczne, powinny korzystać z wyraźnie przydzielonych kwot zasobów. Europejski Fundusz Społeczny (EFS) powinien również stanowić część zestawu narzędzi polityki spójności, z własnym specjalnym przydziałem środków budżetowych.

Ponadto na zintegrowane strategie rozwoju terytorialnego, takie jak zintegrowane inwestycje terytorialne, rozwój lokalny kierowany przez społeczność, LEADER lub inne narzędzia terytorialne opracowane przez państwa członkowskie na obszarach miejskich lub wiejskich, należy przeznaczyć co najmniej 20 % środków na politykę spójności, obszary wiejskie i rybołówstwo jako gwarancję prawdziwie ukierunkowanego na konkretny obszar podejścia, które wzmacnia pozycję społeczności lokalnych i zainteresowanych stron.

Zapewnienie przejrzystego wykorzystania zasobów

Przywódcy lokalni i regionalni z zadowoleniem przyjęli cel, jakim jest uproszczenie sposobu monitorowania efektywności wydatków UE. Ponadto zaapelowali o to, by towarzyszyły mu silne zabezpieczenia gwarantujące, że poprawa spójności terytorialnej jest kluczowym priorytetem wszystkich polityk UE (zasada „nie szkodzić spójności”).

Jeśli chodzi o politykę spójności, osiągnięcie kamieni milowych i wartości docelowych ma zastąpić istniejący system oparty na zwrocie kosztów, co doprowadzi do złożoności i ryzyka zwiększenia biurokracji i kontroli, ostrzegają regiony i miasta. W związku z tym podkreślili, że pełne wdrożenie nowych przepisów może być skuteczne dopiero po rozwiązaniu kluczowych kwestii zawartych we wniosku, takich jak unikanie nakładania się dwóch systemów (opartych na wynikach i kosztach) lub stosowanie wskaźników, które nie odzwierciedlają rzeczywistego wpływu polityki klimatycznej i społecznej w terenie. Następnie potrzebny byłby okres przejściowy, aby dać czas na zapewnienie ogólnounijnych szkoleń i pomocy technicznej urzędnikom publicznym, którzy będą musieli pracować zgodnie z nowym rozporządzeniem ramowym w sprawie wyników.

Cytaty

Vasco Alves Cordeiro (PT/PES), współsprawozdawca w sprawie rozporządzenia dotyczącego funduszu KPO, przewodniczący Komisji COTER i członek Zgromadzenia Regionalnego Azorów: „Reforma WRF przeprowadzona przez Komisję Europejską groziła przekształceniem polityki spójności w opowieść o niedawnej decentralizacji i utraconych możliwościach, odsuwając na bok regiony i miasta, które sprawiają, że Europa staje się rzeczywistością. Nasza opinia w sprawie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności to plan działania na rzecz Europy, która słucha swoich terytoriów: wielopoziomowe sprawowanie rządów, pomocniczość jako tarcza oraz 20 % funduszy spójności i obszarów wiejskich przeznaczonych na instrumenty oddolne. Do Parlamentu Europejskiego zwracamy się z następującymi słowami: „dołącz do nas w obronie tej wizji”. Razem możemy przekształcić tę historię w nowy i obiecujący rozdział dla całej Europy.

Emil Boc (RO/EPL), współsprawozdawca w sprawie rozporządzenia dotyczącego funduszu KPO i burmistrz Klużu-Napoki: Europa musi wybrać, czy przygotowuje się do jedności, czy do podziału. Polityka spójności nie może stać się stratą uboczną w ramach krajowych megafunduszy, a rolnicy i regiony nie mogą być zmuszani do konkurowania o te same zasoby. Spójność musi pozostać polityką dla wszystkich regionów – zarówno słabiej rozwiniętych, w okresie przejściowym, jak i bardziej rozwiniętych. Partnerstwo, wielopoziomowe sprawowanie rządów i pomocniczość nie są formalnościami biurokratycznymi; Są one DNA europejskiej solidarności. Słowa takie jak rozdziały regionalne i kontrole terytorialne muszą teraz stać się prawdziwymi gwarancjami prawnymi. Unia, która nie inwestuje w spójność, nie przygotowuje się na swoją przyszłość – przygotowuje się do własnego podziału.

María Guardiola Martín (ES/EPL), sprawozdawczyni w sprawie EFRR, w tym rozporządzenia w sprawie Europejskiej współpracy terytorialnej i Funduszu Spójności, oraz przewodnicząca rządu regionalnego Estremadury: „Polityka spójności nie jest kosztem, lecz inwestycją Europy w solidarność, konkurencyjność i równowagę terytorialną. W czasach przyspieszonych zmian musimy odrzucić fałszywy wybór między konwergencją a konkurencyjnością: Europa potrzebuje obu. Fundusze te przyniosły już wymierne rezultaty naszym regionom, MŚP i obywatelom. Aby jednak polityka spójności pozostała skuteczna, musi zostać zmodernizowana, uproszczona i uelastyczniona, przy jednoczesnym zachowaniu jej podstawowych zasad partnerstwa, zarządzania dzielonego, pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów. Nie możemy zaakceptować cięć, które osłabiłyby jej wpływ lub zagroziłyby jej ciągłości.

Luca Menesini (IT/PES), sprawozdawca w sprawie rozporządzenia dotyczącego ram wykonania, radny prowincji Lucca i przewodniczący grupy PSE w KR-ze: „Uproszczenie nie może stać się koniem trojańskim centralizacji ani wycofaniem się z naszych europejskich ambicji. Nasza opinia na temat ram wykonania jest jasna: z zadowoleniem przyjmujemy uproszczenie, ale nie kosztem działań w dziedzinie klimatu, sprawiedliwości społecznej czy spójności terytorialnej. Nasze przesłanie do Parlamentu Europejskiego jest proste: żadnego uproszczenia bez pomocniczości, żadnej skuteczności bez partnerstwa i żadnego postępu bez pomiaru oddziaływania terytorialnego każdego wydanego euro. Zadbajmy o to, by reforma ta wzmocniła pozycję regionów i miast, a nie tylko Brukseli.

Kontekst

·Wideo i zdjęcia z sesji plenarnej.

·Skonsolidowany tekst opinii będzie dostępny kilka dni po przyjęciu za pośrednictwem linków podanych powyżej.

·Przyjęte opinie są częścią serii 20 opinii, nad którymi KR pracuje nad oceną konkretnych aspektów i przepisów przyszłego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–34: zapoznaj się z planem działania zawartym w opiniach.

Kontakt

Matteo Miglietta
tel. +32 470895382
matteo.miglietta@cor.europa.eu