Czas na "zrównoważone rozwiązania" dla ukraińskich uchodźców

Konferencja na temat odporności demokratycznej odbyła się wraz z dyskusjami na temat ukraińskich uchodźców, regionu Morza Śródziemnego i zwalczania terroryzmu na posiedzeniu Komisji CIVEX w Niderlandach.

W dniu 9 września na etapie prac Komisji w Europejskim Komitecie Regionów (KR-ze) przyjęto trzy zestawy zaleceń – w sprawie wsparcia dla ukraińskich uchodźców, w sprawie wdrażania paktu na rzecz regionu Morza Śródziemnego oraz w sprawie zwalczania terroryzmu.

Członkowie Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) przeprowadzili również na wczesnym etapie dyskusję na temat kluczowego aspektu programu Komisji Europejskiej dotyczącego „lepszego stanowienia prawa” i „uproszczenia”.

Spotkanie, które odbyło się w Eijsden w holenderskiej prowincji Limburgia, było połączone z konferencją na temat odporności demokratycznej.

Dokumenty na posiedzenie oraz nagranie posiedzenia Komisji CIVEX i konferencji są dostępne na stronie wydarzenia.

„Celebrating 80 Years of Freedom: Demokratyczna odporność na przyszłe wyzwania”

Konferencja „Celebrating 80 Years of Freedom: Demokratyczna odporność na przyszłe wyzwania” pojawiła się miesiąc przed planowanym przyjęciem przez KR wniosków w sprawie priorytetowego dossier – ustanowienia europejskiej tarczy demokracji zawierającej propozycje mające na celu zwiększenie zaufania, odporności i gotowości w systemach demokratycznych. Znaczenie tego tematu podkreśliła przewodnicząca Komisji CIVEX Magali Altounian (FR/Renew Europe), która w swoim przemówieniu inauguracyjnym stwierdziła, że „obrona tych wartości i zasad nigdy nie była tak pilna i nigdy mobilizacja wybranych urzędników i obywateli nie była tak konieczna”.

Podczas pierwszej z dwóch sesji ośrodki analityczne powiązane z europejskimi grupami politycznymi przedstawiły niektóre ze swoich głównych obaw i propozycji dotyczących wzmocnienia demokracji na szczeblu lokalnym i regionalnym poprzez budowanie zaufania do instytucji politycznych i udziału w życiu politycznym. Perspektywę transatlantycką przedstawiła Hélène Drainville, delegat generalna Quebecu w Brukseli, która stwierdziła, że Quebec ma bardzo udany program edukowania młodych ludzi na temat demokracji, może karać każdego, kto umyślnie rozpowszechnia dezinformację w celu obalenia wyborów lub zniszczenia zaufania do procesu wyborczego, a w 2018 r. przyjęła deklarację montrealską na rzecz zrównoważonego rozwoju sztucznej inteligencji, aby pomóc w opracowaniu ram etycznych dotyczących rozwoju i wdrażania sztucznej inteligencji.

Druga sesja była międzypokoleniową rozmową między członkami KR-u a uczniami ze szkół w prowincji Limburgia, poświęconą dezinformacji, demokracji, wojnie w Ukrainie i rozszerzeniu UE. Elianne Demollin-Schneiders (NL/N.I.), minister regionalna prowincji Limburgia, która moderowała dyskusję, powiedziała: „Aby chronić nasze demokracje, musimy często słuchać młodych ludzi. Musimy sprawić, by takie dialogi międzypokoleniowe stały się powszechną praktyką w naszych miastach”.

Burmistrzowie Eijsden-Margraten i Dunkierki przedstawili historyczne perspektywy łączące pamięć, demokrację i projekt europejski. Alain Krijnen z Eijsden-Margraten określił gościnność, ciekawość i odpowiedzialność jako istotne elementy w wysiłkach na rzecz utrzymania żywotności instytucji demokratycznych. Patrice Vergriete z Dunkierki podkreślił znaczenie zachowania zbiorowej pamięci o wojnie, przemocy i cierpieniach ludności cywilnej. Dunkierka jest liderem inicjatywy Miasta Pamięci, która skupia miasta mające na celu promowanie pokoju, pojednania i wartości demokratycznych.

Inne ważne wnioski obejmowały potrzebę wspólnych wysiłków na rzecz promowania pozytywnej narracji na temat demokracji oraz wyposażenia młodych ludzi w umiejętności umożliwiające sprostanie wyzwaniom, takim jak fałszywe informacje.

„Od tymczasowej ochrony do zrównoważonych rozwiązań dla przesiedlonych Ukraińców w UE – rola miast i regionów”

Obecne szacunki sugerują, że 4,4 mln Ukraińców korzysta z prawa do tymczasowej ochrony w celu pozostania w UE z powodu trwającej wojny Rosji w Ukrainie, co daje im ułatwiony dostęp do pobytu, opieki zdrowotnej, edukacji i wsparcia społecznego. W sprawozdaniu z własnej inicjatywy, sporządzonym przez Antje Grotheer (DE/PES), przewodniczącą parlamentu miasta Brema, KR przekonuje, że UE i jej państwa członkowskie muszą obecnie wyjść poza kwestie krótkoterminowego przyjmowania w kierunku zrównoważonych rozwiązań, które zapewnią im pewność prawa co do ich praw w UE po marcu 2028 r. – kiedy ich prawa będą podlegały odnowieniu – jednocześnie pomagając tym, którzy chcą wrócić na Ukrainę.

Celem opinii jest zapewnienie systematycznego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, które są odpowiedzialne za znaczną część prac związanych z przyjmowaniem i wspieraniem Ukraińców, w opracowywanie i wdrażanie transformacji wykraczającej poza czasową ochronę. Przekonuje, że inwestycja czasu i pieniędzy we wspieranie ich integracji - w tym na rynku pracy - może przynieść korzyści społecznościom, w których obecnie żyją, ale także odbudowie Ukrainy w przyszłości.

Przemawiając w imieniu sprawozdawcy Grotheera, Toomas Sarapuu (EE/PES), wiceprzewodniczący Rady Miasta Võru, powiedział: „Tymczasowa ochrona nie może oznaczać trwałej niepewności. Ukraińcy przesiedleni w wyniku rosyjskiej wojny zbudowali życie w naszych społecznościach, ich dzieci uczęszczają do naszych szkół i wnoszą wkład w nasze społeczeństwa. Europa potrzebuje obecnie zrównoważonych rozwiązań, które dadzą ludziom jasność co do przyszłości i zapewnią miastom i regionom odpowiednie i przewidywalne wsparcie”.

Przyjęcie opinii zaplanowano na październikową sesję plenarną KR-u.

„ProtectEU: Program zapobiegania terroryzmowi i zwalczania go”

Członkowie Komisji CIVEX zatwierdzili opinię w sprawie programu UE na rzecz zapobiegania terroryzmowi i zwalczania go, w której skupili się w szczególności na bezpieczeństwie przestrzeni publicznej i infrastruktury publicznej oraz na roli władz lokalnych i regionalnych w obszarach kluczowych dla zapobiegania radykalizacji postaw, takich jak edukacja, polityka społeczna, kultura, młodzież i włączenie społeczne.

Sprawozdawca Olgierd Geblewicz (PL/EPL), przewodniczący województwa zachodniopomorskiego, podkreślił, że na terroryzm nie można patrzeć „poprzez pryzmat ataków, których byliśmy świadkami w ostatnich dziesięcioleciach”, przy czym zagrożenia są obecnie bardziej rozproszone, coraz częstsze korzystanie z internetu i nowych technologii, wzrasta ryzyko radykalizacji wśród młodzieży oraz zmienia się sytuacja geopolityczna. "Bezpieczeństwo zaczyna się lokalnie" - przekonywał. „Zapobieganie ma miejsce na szczeblu lokalnym i regionalnym, gdzie szkoły, instytucje kulturalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i lokalne służby mogą zidentyfikować pierwsze oznaki radykalizacji”.

Kontynuował: „Miasta i regiony są odpowiedzialne za znaczną część europejskiej infrastruktury krytycznej – szpitale, transport publiczny, systemy zaopatrzenia w wodę i inne podstawowe usługi. W związku z tym nie możemy oczekiwać, że władze lokalne i regionalne będą skutecznie chronić naszych obywateli i infrastrukturę bez odpowiednich narzędzi, kompetencji i finansowania”.

Spotkanie wygłosił poseł do PE François-Xavier Bellamy (FR/EPL), który podkreślił „znaczenie uznania i zagwarantowania odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych”. Program ProtectEU jest obecnie rozpatrywany przez trzy komisje Parlamentu Europejskiego.

Przyjęcie opinii przez KR zaplanowano na październikową sesję plenarną.

„Pakt na rzecz regionu Morza Śródziemnego: Jedno morze, jeden pakt, jedna przyszłość

W związku z tym, że w listopadzie przypada pierwsza rocznica podpisania paktu na rzecz regionu Morza Śródziemnego, Komisja CIVEX przyjęła opinię, w której wzywa Komisję Europejską do wzmocnienia mechanizmów planowania, tak aby władze lokalne i regionalne mogły przyczynić się do określenia, wdrożenia i monitorowania planu działania w ramach paktu.

Pakt opiera się na trzech filarach – „pokoju”, „dobrobycie” i „stabilności”, a jego plan działania obejmuje obecnie 21 punktów, przy czym liczba ta wzrośnie do 28, powiedziała Komisja Europejska członkom Komisji CIVEX, dodając inicjatywy związane na przykład z nauką, sportem, handlem i transportem.

W opinii stwierdza się, że należy zwrócić większą uwagę na terytorialny wymiar współpracy. Członkowie Komisji CIVEX i przedstawiciel Parlamentu Europejskiego – poseł do PE Leoluca Orlando (IT/Zieloni-EFA) – położyli szczególny nacisk na wyzwania stojące przed wyspami.

Sprawozdawczyni KR-u – Magali Altounian (FR/Renew Europe), członkini rady regionalnej Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże – powiedziała: „Powodzenie paktu na rzecz regionu Morza Śródziemnego będzie w dużej mierze zależało od jego zdolności do zmobilizowania władz lokalnych i regionalnych jako prawdziwych partnerów, do połączenia ze sobą jego filarów tematycznych oraz do wykorzystania wielu istniejących inicjatyw i ram współpracy w regionie Morza Śródziemnego”.

Opinia zostanie przyjęta na grudniowej sesji plenarnej KR-u. Pod koniec października KR oraz partnerzy lokalni i regionalni z całego regionu Morza Śródziemnego przyjmą na dorocznym posiedzeniu Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM) wspólną opinię „Realizacja paktu na rzecz regionu Morza Śródziemnego z władzami lokalnymi i regionalnymi”.

„Prostszy, jaśniejszy i lepiej egzekwowany zbiór przepisów UE”

Ostatnim punktem porządku obrad Komisji CIVEX była wstępna debata nad komunikatem opublikowanym przez Komisję Europejską w dniu 28 kwietnia w sprawie „prostszego, jaśniejszego i lepiej egzekwowanego zbioru przepisów UE”. Przedstawiając swoje wstępne przemyślenia, sprawozdawca KR-u Matteo Luigi Bianchi (IT/EKR), członek lokalnej władzy wykonawczej w Morazzone, określił cele jako „godny pochwały”, ale podkreślił, że „uproszczenie musi iść w parze z pomocniczością”.

W debacie, która obejmowała uwagi naukowców z Uniwersytetu w Maastricht, wyrażono obawy dotyczące wpływu wniosku na oceny skutków, centralizacji, ewentualnego niewłaściwego wykorzystania „pilności” jako uzasadnienia deregulacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji w zapewnianiu zgodności i monitorowaniu.

Sprawozdawca Bianchi powiedział: Lepsze stanowienie prawa oznacza przede wszystkim unikanie niepotrzebnie skomplikowanych przepisów, zmniejszanie obciążeń administracyjnych i koncentrowanie działań Unii na tym, co zapewnia rzeczywistą europejską wartość dodaną. Uproszczenie i konkurencyjność są ze sobą ściśle powiązane: zmniejszenie biurokracji i większa pewność prawa mają zasadnicze znaczenie, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz dla właściwego funkcjonowania jednolitego rynku”.

Komisja CIVEX przeprowadzi głosowanie nad opinią w listopadzie, a przyjęcie opinii przewidziane jest na sesję plenarną w lutym 2027 r.