Prognozowanie
Czym jest prognozowanie strategiczne?
To praktyka polegająca na badaniu możliwych scenariuszy przyszłości, aby dziś podejmować trafniejsze decyzje. Łączy spostrzeżenia z zarządzania, ekonomii, nauk społecznych i technologii, a jednocześnie wykorzystuje inteligencję zbiorową w sposób uporządkowany i systematyczny.
Wykracza poza standardowe cykle polityk i pomaga liderom wcześnie rozpoznawać pojawiające się możliwości i wyzwania, a tym samym działać z większą pewnością w teraźniejszości.
Jak działa prognozowanie?
Prognozę strategiczną można stosować za pomocą szeregu metod, z których każda służy innym celom i jest odpowiednia w innym kontekście. Podstawowe podejścia obejmują:
- analizę sytuacji prowadzoną, aby wskazać pojawiające się tendencje i czynniki zakłócające
- analizę megatrendów, która pozwala zrozumieć szersze wzorce zmian
- planowanie scenariuszy – tu bada się możliwe przyszłe zmiany za pomocą ustrukturyzowanych narracji
Inne metody, takie jak warsztaty analizy polikryzysu, wspierają głębsze zrozumienie poprzez przeformułowanie kwestii i zbadanie, w jaki sposób mogą się rozwijać powiązane ze sobą zagrożenia.
Nie istnieje jeden model prognozowania, a narzędzia nadal ewoluują, aby zaspokoić potrzeby regionalne i lokalne. Dalsze wytyczne można znaleźć w JRC – Centrum Kompetencji w zakresie Prognozowania].
Podejście do myślenia długoterminowego oparte na wielopoziomowym sprawowaniu rządów
Dlaczego miasta i regiony potrzebują prognozowania
W całej Europie miasta i regiony bezpośrednio doświadczają poważnych przemian. Od presji klimatycznej po szybką cyfryzację władze lokalne i regionalne często najbardziej bezpośrednio odczuwają ich skutki i muszą reagować najszybciej. Prognozowanie zapewnia im narzędzia niezbędne do przekształcenia niepewności w możliwości, co wzmacnia ich zdolność do planowania i kształtowania odpornej przyszłości.
Zaangażowanie KR-u w zarządzanie antycypacyjne
Aby nadążyć za szybkimi zmianami, Europejski Komitet Regionów (KR) uczynił prognozę strategiczną jednym z kluczowych elementów swojej misji. Od 2023 r., kiedy KR przyjął pierwszą opinię w sprawie prognozy strategicznej, wzmocniliśmy nasze ukierunkowane na przyszłość prace i promujemy kulturę myślenia antycypacyjnego w całej instytucji.
Pracami tymi kieruje Konferencja Przewodniczących, a politycznie czuwa nad nimi koordynatorka ds. prognozowania Jelena Drenjanin (SE/EPL), członkini Grupy Sterującej ds. Lepszego Stanowienia Prawa i Aktywnej Pomocniczości.
Działania prognostyczne w KR-ze
Warsztaty podczas Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast
Co roku w ciągu #EURegionsWeek KR gromadzi około 60 przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych na interaktywnych warsztatach prognostycznych, które odbywają się w Brukseli. Te sesje tworzą otwartą przestrzeń do dzielenia się pomysłami, podejściami i nowymi praktykami.
Od 2023 r. podczas serii warsztatów zaprezentowano, w jaki sposób regiony i miasta w całej Europie stosują prognozowanie w praktyce – od laboratoriów polityki regionalnej po przykłady na szczeblu miast. Można zobaczyć, jak to działa, na nagraniach wideo z warsztatów #EURegionsWeek2024 i konferencji #EURegionsWeek 2025 r.
Jeśli interesuje cię udział w nadchodzących edycjach Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast, zaglądaj na stronę internetową Tygodnia Regionów UE, gdzie pojawią się informacje o otwarciu rejestracji.
Wdrażanie prognoz partycypacyjnych
KR prowadzi specjalne działania prognostyczne dla polityków lokalnych i regionalnych, takie jak:
- Grupa robocza „Zielony Ład w terenie”: Bariery we wdrażaniu Zielonego Ładu
- Komisja CIVEX: Przyszłość demokracji i wielopoziomowego sprawowania rządów
W tych działaniach wykorzystuje się zazwyczaj system badań scenariuszy (SES). Ich celem jest pomoc politykom w zbadaniu, w jaki sposób różne wersje przyszłości mogą wpłynąć na niektóre kluczowe obszary polityki, oraz zachęcanie do bardziej perspektywicznego i odpornego podejmowania decyzji.
KR organizuje również szkolenia z wykorzystaniem takich narzędzi jak wielowarstwowa analiza przyczynowa i warsztaty analizy polikryzysu. Mogą one być realizowane we współpracy z JRC lub Biurem Analiz Parlamentu Europejskiego.
Jeśli twoje miasto lub twój region są zainteresowane zaangażowaniem decydentów w podobne działania, KR może udzielić porad.
Prognozowanie w pracach analitycznych
Większość nowych analiz KR-u zawiera element prognostyczny. Chodzi o to, by myślenie długoterminowe było od samego początku uwzględniane w dyskusjach politycznych. W najnowszych publikacjach przeanalizowano takie tematy jak wdrażanie mechanizmu sprawiedliwej transformacji lub przyjmowanie sztucznej inteligencji i generatywnej sztucznej inteligencji przez administracje lokalne i regionalne. Aby wesprzeć te prace, wykorzystuje się szereg narzędzi prognostycznych oraz organizuje warsztaty prognostyczne.
Warto, by władze lokalne i regionalne przyjrzały się tym badaniom, gdyż zawierają one praktyczne spostrzeżenia dotyczące opracowywania przyszłościowych strategii politycznych.
Współpraca międzyinstytucjonalna w zakresie prognozowania
Współpraca międzyinstytucjonalna odgrywa kluczową rolę we wzmacnianiu zdolności prognostycznych KR-u. KR ściśle współpracuje z innymi instytucjami UE i organizacjami międzynarodowymi i dba o to, by perspektywa lokalna i regionalna była systematycznie uwzględniana w długoterminowym myśleniu strategicznym na szczeblu europejskim.
Najważniejszą platformą umożliwiającą tę współpracę jest europejski system analiz strategicznych i politycznych (ESPAS) – wspólne unijne ramy prognoz strategicznych. W 2025 r. KR był gospodarzem Dnia Prognozowania ESPAS, w którym uczestniczyli eksperci ds. prognozowania, naukowcy i decydenci polityczni z całej UE. Oprócz tych wydarzeń KR wnosi wkład w sztandarowe sprawozdania, takie jak sprawozdanie na temat globalnych trendów do 2040 r. i tematyczne dokumenty ESPAS, w których analizuje się konkretne długoterminowe wyzwania, takie jak spójność cyfrowa i sprawiedliwość międzypokoleniowa.
Chętnie pomożemy ci przedstawić twoje spostrzeżenia na temat przyszłości twojego miasta lub regionu w tych ogólnoeuropejskich dyskusjach.
Zaangażowanie regionów i miast UE w prognozowanie
Przykłady z całej Europy
Coraz więcej miast i regionów stosuje prognozowanie w celu wzmocnienia odporności i długoterminowego planowania. Jako przykłady wymienić można:
- Kraj Basków i Katalonię (ES)
- Bredę, Fryzję, Rotterdam (NL)
- Estonię Środkową i Południową (EE)
- Macedonię Środkową (EL)
- Flandrię, Wspólnotę Niemieckojęzyczną Belgii (Belgia Wschodnia) (BE)
- Friuli-Wenecję Julijską, Sardynię (IT)
- Hauts-de-France (FR)
- Helsinki-Uusimaa (FI)
- Kraków, Podkarpackie, Warszawę (PL)
- Monachium (DE)
- Morawy Południowe (CZ)
KR propaguje dobre praktyki poprzez rozmowy prognostyczne, seminaria internetowe i inne formy wymiany z władzami lokalnymi i regionalnymi w całej Europie. Zachęcamy do kontaktu miasta i regiony, które prowadzą prace prognostyczne i chcą dzielić się swoimi doświadczeniami z innymi, zadawać pytania lub otrzymywać informacje o przyszłych inicjatywach.
Aby przyspieszyć powszechniejsze wykorzystanie prognozowania, KR współpracuje również z partnerami w ramach partnerstwa na rzecz prognozy strategicznej (SFP) – projektu Interreg Europa wspieranego przez KR, OECD i JRC.
