Dni Rozszerzenia UE: Dezinformacja w centrum uwagi przed rozmowami o członkostwie z Ukrainą i Mołdawią

Potrzeba ściślejszej współpracy z władzami lokalnymi w celu przeciwdziałania dezinformacji podkreślanej na spotkaniu lokalnych przywódców z UE i krajów objętych procesem rozszerzenia.

Przywódcy lokalni i regionalni spotkali się w Brukseli w dniach 2–3 czerwca na sztandarowym posiedzeniu w sprawie rozszerzenia Unii Europejskiej w związku z rosnącymi perspektywami, że 15 czerwca Ukraina i Mołdawia staną się kolejnymi krajami, które rozpoczną formalne negocjacje w sprawie przystąpienia do UE.

W tym potencjalnie ważnym momencie procesu rozszerzenia konferencja Dni Rozszerzenia Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u) zgromadziła polityków z UE i krajów objętych procesem rozszerzenia w celu omówienia kwestii przystąpienia, ale także skupienia się na sposobach lepszego informowania o korzyściach płynących z rozszerzenia UE w obliczu wyzwań związanych z zagraniczną manipulacją informacjami i ingerencją w informacje. Na całym kontynencie odnotowuje się nasilenie dezinformacji, cyberataków i obcych ingerencji, a wiarygodna komunikacja stała się niezbędna do ochrony odporności demokratycznej.

Główny prelegent – burmistrz Kijowa Witalij Kliczko – podkreślił, że pragnienie Ukraińców „bycia częścią Europy, niezależną” jako powód, dla którego prezydent Rosji Putin rozpoczął tę „bezsensowną wojnę”, i stwierdził, że dostarczanie „obiektywnych i prawdziwych informacji” ma kluczowe znaczenie dla wysiłków ukraińskiej stolicy na rzecz ochrony jej mieszkańców i przeciwdziałania rosyjskiej dezinformacji. Burmistrz Kliczko, który jest również przewodniczącym Stowarzyszenia Miast Ukrainy, został pierwszym honorowym członkiem KR-u w 2022 r., kilka dni po inwazji Rosji, a w 2025 r. zdobył Nagrodę im. Pawła Adamowicza za przywództwo w swojej społeczności w środku wojny.

Określając "dezinformację" jako jeden z czterech frontów rosyjskiej wojny, burmistrz Kliczko powiedział: Putin twierdzi, że głównym celem Rosjan są siły zbrojne. Ale wczoraj Kijów został zaatakowany rakietami. Zginęło siedem osób, 90 zostało rannych. Pięć szpitali, trzy przedszkola zniszczone.

Jego nacisk na rzetelne, obiektywne i aktualne informacje został odzwierciedlony przez wielu innych prelegentów podczas Dni Rozszerzenia, sztandarowego dorocznego wydarzenia, które odbyło się na kilka dni przed planowaną konferencją międzyrządową – w dniu 15 czerwca – która może doprowadzić do rozpoczęcia formalnych negocjacji między UE a Ukrainą i Mołdawią w sprawie reform związanych z UE. Szereg państw Bałkanów Zachodnich również czyni postępy na drodze do członkostwa w UE, przy czym Czarnogóra jest liderem.

KR, sprawozdawca Parlamentu Europejskiego w sprawie strategii rozszerzenia Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe) oraz cypryjska prezydencja Rady Unii Europejskiej podkreślili potrzebę ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi w celu przeciwdziałania dezinformacji mającej na celu osłabienie instytucji demokratycznych, wpływ na wybory i osłabienie poparcia dla integracji europejskiej.

Magali Altounian (FR/Renew Europe), członkini rady regionalnej Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże i przewodnicząca Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) KR-u, powiedziała: „Musimy lepiej informować o korzyściach płynących z rozszerzenia UE, zwłaszcza w środowisku, które staje się coraz bardziej wrogie. Żaden pojedynczy szczebel sprawowania rządów nie jest w stanie samodzielnie stawić czoła wyzwaniom związanym z zagraniczną manipulacją informacjami i ingerencją w informacje. Potrzebujemy ściślejszej współpracy między instytucjami europejskimi, państwami członkowskimi UE, regionami i miastami. Musimy również wyposażyć władze lokalne i regionalne w narzędzia, wiedzę i zdolności niezbędne do skutecznego reagowania”.

Doświadczenia i pomysły przedstawione na konferencji – która obejmowała warsztaty – będą stanowić podstawę zaleceń, które KR formułuje obecnie w celu wniesienia wkładu w europejską tarczę demokracji, inicjatywę UE mającą na celu wzmocnienie pozycji obywateli, ochronę instytucji demokratycznych i wzmocnienie demokracji w UE i krajach objętych procesem rozszerzenia. Działania na rzecz przeciwdziałania zagranicznym manipulacjom informacjami i ingerencjom w informacje stanowią jedną z czterech kategorii środków przewidzianych przez UE.

Dyskusje dotyczyły takich kwestii jak uczestnictwo obywateli, wspólne wysiłki na rzecz poprawy umiejętności korzystania z mediów, wsparcie dla mediów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, skuteczne kanały informacji publicznej, potencjalne środki wsparcia UE dla władz lokalnych i regionalnych.

Zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje będą również głównym tematem konferencji EuroPCom KR-u w dniach 9–10 czerwca, na której spotkają się eksperci ds. komunikacji z instytucji publicznych, w tym z krajów objętych procesem rozszerzenia.

Cytaty:

• Magali Altounian (FR/Renew Europe), członkini rady regionalnej Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże i przewodnicząca Komisji Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (CIVEX) KR-u: „Ukraina znajduje się na pierwszej linii wojny informacyjnej, w której dezinformacja jest wykorzystywana jako broń strategiczna w walce egzystencjalnej. Wielokrotnie atakowano również Mołdawię. Podobna dynamika jest widoczna na Bałkanach Zachodnich, a także w UE, w tym w moim własnym kraju. Dezinformacja wykorzystuje podziały społeczne, dąży do podważenia zaufania do naszych instytucji oraz osłabienia poparcia społecznego dla przystąpienia do UE i reform. Potrzebujemy wyraźnego uznania roli władz lokalnych i regionalnych w zwalczaniu dezinformacji. Jeśli chodzi o rozszerzenie, dla wielu obywateli kluczowe pytanie pozostaje bez odpowiedzi: Co rozszerzenie oznacza dla mnie, dla mojej społeczności? Opierając się na faktach i konkretnych wynikach, możemy wykazać, że rozszerzenie nie jest abstrakcyjną polityką, ale szansą, która przynosi wzrost, stabilność i pokój”.

• Witalij Kliczko, burmistrz Kijowa, przewodniczący Stowarzyszenia Miast Ukrainy i laureat Nagrody im. Pawła Adamowicza 2025: „Każdy musi zrozumieć przyczynę tej bezsensownej wojny. My, Ukraińcy, chcemy być częścią Europy, niepodległi. Putin się z tym nie zgodził. Chcemy budować państwo demokratyczne. Jesteśmy zależni od każdego z was. Wojna ma cztery fronty. Jednym z nich jest dezinformacja. Prosty przykład: Putin twierdzi, że głównym celem Rosjan są siły zbrojne. Ale wczoraj Kijów został zaatakowany rakietami. Zginęło siedem osób, 90 zostało rannych. Pięć szpitali, trzy przedszkola zniszczone. Od początku wojny w Kijowie zniszczonych zostało ponad 2000 mieszkań i zginęło blisko 1000 osób. Obiektywne i prawdziwe informacje są priorytetem w komunikacji z naszą społecznością. Aby chronić ludzi, informujemy ich o nowościach, potrzebach i głównych wyzwaniach.

• Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), sprawozdawca Parlamentu Europejskiego ds. strategii rozszerzenia: „Rozszerzenie przynosi realne korzyści gospodarcze i zacieśnia współpracę w całej Europie. Komunikacja w sprawie rozszerzenia pozostaje ważną częścią tego procesu. Poza prawdziwymi faktami musimy przekonać obywateli. Dlatego potrzebujemy wspólnych wysiłków, aby lepiej wyjaśnić ten proces zarówno naszym partnerom, jak i naszym obywatelom. Zwracam się do Państwa – przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych – oraz do wszystkich instytucji UE: Bądźmy obiektywni, bądźmy innowacyjni, bądźmy strategiczni, ale nie traćmy poczucia rywalizacji geopolitycznej i konkurencji. Bo w końcu albo wygrywamy razem, albo przegrywamy razem.

• Marilena Raouna, wiceminister spraw europejskich Republiki Cypryjskiej: „Dzisiaj Europa stoi w obliczu rosnącej konkurencji geopolitycznej, wyzwań w zakresie bezpieczeństwa i coraz częstszych prób osłabienia naszych demokracji podejmowanych przez podmioty zewnętrzne. Demokratyczna odporność zaczyna się na poziomie lokalnym. Lokalni przywódcy są często jednymi z najbardziej zaufanych głosów w naszych społeczeństwach. Obywatele są bardziej odporni na manipulacje, gdy ufają instytucjom publicznym, mają dostęp do wiarygodnych informacji i czują się aktywnie zaangażowani w życie demokratyczne. Jednocześnie władze lokalne i regionalne znajdują się na pierwszej linii walki z dezinformacją i obcymi ingerencjami. Przeciwdziałanie tym zagrożeniom wymaga zatem silnego zaangażowania na szczeblu społeczności i wspierania partnerstw między instytucjami europejskimi, rządami krajowymi, społeczeństwem obywatelskim i władzami lokalnymi.

Więcej informacji:

• Szczegóły wydarzenia: Porządki obrad i dokumenty referencyjne są dostępne na specjalnej stronie internetowej wraz z nagraniami na wielojęzycznej platformie internetowej. Zdjęcia są dostępne do pobrania.

• Uczestnicy konferencji Dni Rozszerzenia: Oprócz polityków lokalnych i regionalnych wśród uczestników znaleźli się: Marilena Raouna, wiceminister spraw europejskich Republiki Cypryjskiej; Petras Auštrevičius (LT/Renew Europe), sprawozdawca Parlamentu Europejskiego w sprawie rozszerzenia; Komisję Europejską; Europejskie Działania Zewnętrzne; oraz pracownicy mediów, eksperci i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego z krajów objętych procesem rozszerzenia. KR zaprosił również młodych demokratycznie wybranych polityków z krajów objętych procesem rozszerzenia, którzy są członkami programu YEP.

• Nagroda Prezydenta Pawła Adamowicza: Nagroda jest przyznawana osobom, które pracują na rzecz bardziej otwartych, inkluzywnych i demokratycznych społeczności pomimo trudnych okoliczności, takich jak przemoc, mowa nienawiści, uprzedzenia i ksenofobia. Burmistrz Kijowa Witalij Kliczko zdobył nagrodę w 2025 r. Tegorocznym zwycięzcą jest burmistrz Stambułu Ekrem İmamoğlu, który przebywa obecnie w areszcie tymczasowym. Jego aresztowanie i aresztowanie innych przywódców lokalnych zostało potępione przez KR.

• Rozszerzenie – perspektywa lokalna i regionalna: Najnowszą ocenę postępów w zakresie reform związanych z UE poczynionych przez kraje objęte procesem rozszerzenia, z perspektywy lokalnej i regionalnej, można znaleźć w opiniach KR-u w sprawie pakietu „rozszerzenie 2025” dla Bałkanów Zachodnich i Turcji (sprawozdawca: Gillian Coughlan, IE/RE, członkini rady okręgu Cork) oraz Ukraina, Mołdawia i Gruzja (sprawozdawczyni: Patrick Molinoz, FR/PES, wiceprzewodniczący regionu Bourgogne-Franche-Comté). W opiniach podkreślono, że powodzenie rozszerzenia UE wymaga znacznego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, ponieważ około dwie trzecie prawodawstwa UE wymaga działań władz szczebla niższego niż krajowy. Opinie odzwierciedlają trzy priorytety polityczne KR-u: spójność, odporność i bliskość. KR uważa, że żaden organ UE nie był bardziej konsekwentny w swoim poparciu dla rozszerzenia UE.

• Rozszerzenie – opinia publiczna: Postawy społeczeństwa wobec rozszerzenia w UE zostały szczegółowo opisane w specjalnym badaniu Eurobarometru opublikowanym w 2025 r. Postawy wobec przystąpienia do UE są badane co roku w krajach partnerskich, w tym w 2025 r.

• Mołdawia: W tym tygodniu Rada Stowarzyszenia UE-Mołdawia zatwierdziła wniosek rządu Mołdawii i Europejskiego Komitetu Regionów o zacieśnienie kontaktów poprzez ustanowienie wspólnego komitetu konsultacyjnego o stałym członkostwie po stronie mołdawskiej. Decyzja ta wejdzie w życie, gdy zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE w najbliższych dniach.

• Turcja: Grupa robocza ds. Turcji spotkała się z rosnącymi obawami dotyczącymi regresu demokracji. KR, Parlament Europejski i Rada Europy przemawiały jednym głosem na rzecz demokracji lokalnej w Turcji i w solidarności z lokalnymi przywódcami, którzy – podobnie jak burmistrz Stambułu Ekrem İmamoğlu – bronią wartości demokratycznych jako podstawy stosunków między UE a Turcją.

• Europejska Tarcza Demokracji: KR przyjmie stanowisko w sprawie europejskiej tarczy demokracji na sesji plenarnej w październiku 2026 r. Środki przedstawione w inicjatywie „Europejska tarcza demokracji” dzielą się na cztery kategorie: jeden ma na celu zwiększenie odporności społecznej i aktywności obywatelskiej poprzez położenie nacisku na zaangażowanie obywatelskie; druga koncentrowała się na zapewnieniu wolnych i uczciwych wyborów, pluralizmu mediów, silnego społeczeństwa obywatelskiego oraz funkcjonujących mechanizmów kontroli i równowagi; trzecia seria środków mających na celu zwalczanie dezinformacji i zagranicznych manipulacji informacjami (FIMI); oraz czwarty zestaw mający na celu ograniczenie ryzyka stwarzanego przez nowe technologie, w tym sztuczną inteligencję, i czerpanie z nich korzyści. KR zaapeluje o wyraźne uznanie roli władz lokalnych i regionalnych w zwalczaniu dezinformacji, w tym poprzez ich udział w Europejskim Centrum ds. Odporności Demokratycznej. Projekt opinii KR-u w sprawie europejskiej tarczy demokracji.

• Konferencja EuroPCom: Europejska Konferencja Komunikacji Publicznej (EuroPCom) odbędzie się w Europejskim Komitecie Regionów w dniach 9-10 czerwca. Ta doroczna konferencja i wydarzenie służące tworzeniu sieci kontaktów przeznaczone jest dla ekspertów ds. komunikacji z władz lokalnych, regionalnych, krajowych i europejskich, a także prywatnych agencji komunikacyjnych, organizacji pozarządowych i środowisk akademickich.

• Czytanie w tle: Badanie zlecone przez KR pt. „Lokalny i regionalny wymiar Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich”(2026 r.) oraz briefing Biura Analiz Parlamentu Europejskiego pt. „Zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje w krajach kandydujących do UE”(marzec 2026 r.).

Kontakt:

Andrew Gardner

Tel.: +32 473 843 981

andrew.gardner@cor.europa.eu