Διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας: Ορόσημο για την τοπική αυτοδιοίκηση

Οι τοπικοί και οι περιφερειακοί ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τα αποτελέσματα της διάσκεψης για την ανάκαμψη της Ουκρανίας το 2025 ως σημαντικό ορόσημο στην πορεία προς την ανασυγκρότηση και τη μεταρρύθμιση της Ουκρανίας και των δήμων και των περιφερειών της, επισημαίνοντας τις δεσμεύσεις για αύξηση της στήριξης της ικανότητας τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ουκρανία και για την ανάπτυξη διεθνών εταιρικών σχέσεων για τις περιφέρειες και τους δήμους της Ουκρανίας.  

Η διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας, στην οποία συμμετείχαν διεθνείς οργανισμοί, όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και εκπρόσωποι των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών, ολοκληρώθηκε στις 11 Ιουλίου στη Ρώμη με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού κόμβου εταιρικής σχέσης, με σκοπό τη στήριξη της διεθνούς συνεργασίας σε επίπεδο δήμων, και ενός προγράμματος —EU4Reconstruction— για την ενίσχυση της διαχείρισης των έργων περιφερειακής ανάπτυξης στην Ουκρανία. Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της διάσκεψης επικαιροποιήθηκε επίσης από την ουκρανική κυβέρνηση, με την υποστήριξη του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η ιδέα της αποκέντρωσης, η οποία, από το 2014, έχει καθοδηγήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης στη χώρα.

Οι συζητήσεις στη διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας, μια ετήσια συνάντηση που δημιουργήθηκε για τη στήριξη της Ουκρανίας μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας το 2022, αντικατοπτρίζουν σε γενικές γραμμές τις συστάσεις που διατυπώθηκαν τον Μάιο από την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας.

Μιλώντας εξ ονόματος της Συμμαχίας, η Kata Tüttő (HU/PES), Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, δήλωσε: «Οι τοπικοί ηγέτες από όλη την ΕΕ και την Ουκρανία συνεργάζονται για την ενίσχυση του ιστού της Ευρώπης μας. Αυτό είναι απαραίτητο όχι μόνο για τις καθημερινές εργασίες ανασυγκρότησης που πραγματοποιούν οι περιφέρειες και οι δήμοι της Ουκρανίας, αλλά και μακροπρόθεσμα. Η επένδυση στην ικανότητα των τοπικών διοικήσεων είναι ζωτικής σημασίας για να βοηθηθεί η Ουκρανία να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα κονδύλια με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να ενισχυθεί η τοπική δημοκρατία.»

Η URC παρουσίασε επίσης ένα πρόγραμμα που παρέχει στους Ουκρανούς αξιωματούχους κατάρτιση και πρακτική άσκηση σε δήμους της ΕΕ. Αρχικά ξεκίνησε φέτος σε πιλοτική λειτουργία από κοινού από την ΕτΠ και το U-LEAD με την Ευρώπη, ανακοινώθηκε στη Ρώμη ότι το πρόγραμμα θα συνεχιστεί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) συνίδρυσε την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας και λειτουργεί ως γραμματεία της.

Παράλληλα με τον Πρόεδρο Tüttő, η αντιπροσωπεία που απέστειλε η ΕτΠ στη Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας περιλάμβανε: Antje Grotheer (DE/PES), πρόεδρος της ομάδας εργασίας για την Ουκρανία και πρόεδρος του κοινοβουλίου της πόλης της Βρέμης· Aleksandra Dulkiewicz (PL/EPP), δήμαρχος Γκντανσκ και εισηγήτρια της γνωμοδότησης της ΕτΠ με θέμα «Δέσμη μέτρων για τη διεύρυνση 2024: Ουκρανία, Μολδαβία, Γεωργία»· και, εκπροσωπώντας την επιτροπή της ΕτΠ που είναι αρμόδια για τις εξωτερικές σχέσεις (CIVEX), τον Patrick Molinoz (FR/PES), αντιπρόεδρο της περιφέρειας Bourgogne-Franche-Comté. Η URC ήταν επίσης μια ευκαιρία να συναντηθεί με Ουκρανούς εταίρους της ΕτΠ, συμπεριλαμβανομένου του Vitaliy Klitschko, δημάρχου του Κιέβου και επίτιμου μέλους της ΕτΠ.

Εκπρόσωποι της ΕτΠ και άλλων μελών της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας —συμπεριλαμβανομένου του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης, της κορυφαίας οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ηπείρου— τόνισαν την ανάγκη να συνεχίσει η κυβέρνηση της Ουκρανίας τις μεταρρυθμίσεις αποκέντρωσης, υποστηρίζοντας ότι οι ενισχυμένες εξουσίες και η αυξημένη δημοσιονομική ανεξαρτησία θα επιτρέψουν στις τοπικές και περιφερειακές αρχές να συμβάλουν αποτελεσματικότερα στην ανασυγκρότηση της χώρας και στις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να αναλάβει η Ουκρανία για να προσχωρήσει στην ΕΕ. Ζήτησαν επίσης οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να είναι παρατηρητές στην πλατφόρμα δωρητών για την Ουκρανία, στην οποία διεξάγονται πολλές στρατηγικές συζητήσεις σχετικά με την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας. 

Μιλώντας σε διάφορες ομάδες και παράλληλες εκδηλώσεις στη Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας, τα μέλη της Συμμαχίας ζήτησαν από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να καταστήσουν τη χρηματοδότησή τους πιο προσβάσιμη στις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ουκρανίας, άσκησαν πιέσεις για προγράμματα ανασυγκρότησης με μεγαλύτερο μερίδιο χρηματοδότησης στην τοπική αυτοδιοίκηση και υπογράμμισαν τη σημασία των εταιρικών σχέσεων σε δημοτικό και περιφερειακό επίπεδο. 

Υποστήριξαν ότι μια πραγματικά συμπεριληπτική προσέγγιση της ανάκαμψης —με τις περιφέρειες και τους δήμους να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, καθώς και στην εφαρμογή πολιτικών, προγραμμάτων και έργων— θα τονώσει την ανάπτυξη των τοπικών οικονομιών και θα προωθήσει την ανάπτυξη σε επίπεδο κοινότητας, η οποία θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιστροφή της διαρροής εγκεφάλων που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας.

Σε μελέτη που επικεντρώθηκε στην τρέχουσα στήριξη προς την Ουκρανία, η οποία δημοσιεύθηκε από την ΕτΠ στις 8 Ιουλίου, επισημάνθηκε ότι η χρήση δανείων και όχι επιχορηγήσεων από την ΕΕ, η έλλειψη άμεσης χρηματοδότησης για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και η περιορισμένη χρηματοδότηση για τις περιφέρειες επιβάλλουν σημαντικούς περιορισμούς στην ανάπτυξη ικανοτήτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στην Ουκρανία. 

Οι συζητήσεις στη διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας, που συνδιοργανώθηκε από τις κυβερνήσεις της Ουκρανίας και της Ιταλίας, επικεντρώθηκαν σε τέσσερις διαστάσεις της ανάκαμψης: κινητοποίηση των επιχειρήσεων, κοινωνική ανάκαμψη και ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου, δημοτική και περιφερειακή ανασυγκρότηση και μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με την προσχώρηση στην ΕΕ.  

Άλλα αποσπάσματα: 

• Antje Grotheer (DE/PES), πρόεδρος του δημοτικού κοινοβουλίου της Βρέμης και πρόεδρος της ομάδας εργασίας της ΕτΠ για την Ουκρανία: «Η συζήτηση για την ανοικοδόμηση δεν θα πρέπει ποτέ να αποσπά την προσοχή από το κύριο σημείο: Πρέπει να σταματήσουμε την καταστροφή της Ουκρανίας. Πρέπει να προστατεύσουμε τους Ουκρανούς. Πρέπει να σταματήσουμε την ατιμωρησία που σημαίνει ότι η Ρωσία μπορεί να επιτεθεί σε σχεδόν ανυπεράσπιστες πόλεις και να διαπράξει εγκλήματα πολέμου σκοτώνοντας αθώους πολίτες στα κρεβάτια τους. Αυτή είναι η στρατηγική προτεραιότητα. Και αν δεν μπορούμε να σκεφτούμε στρατηγικά τι είναι πιο σημαντικό τώρα —για την προστασία της Ουκρανίας εδώ και τώρα— τότε φοβάμαι ότι δεν θα μπορέσουμε να σκεφτούμε στρατηγικά ούτε για την ανάκαμψη της Ουκρανίας.» 

• Aleksandra Dulkiewicz (PL/EPP), δήμαρχος Γκντανσκ και πρώην πρόεδρος της ομάδας εργασίας της ΕτΠ για την Ουκρανία: «Νύχτα με τη νύχτα, η Ρωσία σκοτώνει αμάχους καθώς κοιμούνται. Μέρος του σκοπού αυτής της τρομοκρατίας είναι να σπάσει την ικανότητα των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και των τοπικών διοικήσεων της Ουκρανίας. Οι τοπικοί αξιωματούχοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του πολέμου —χρειάζονται τη βοήθειά μας. Και θα είναι πρωτοπόροι στην ανάκαμψη της Ουκρανίας — επομένως, πρέπει να επενδύσουμε χρόνο, προσπάθεια και χρήματα για να τους στηρίξουμε. Η αποκέντρωση βοήθησε απίστευτα την Ουκρανία: Αυτό πρέπει να γίνει σαφώς κατανοητό. Επομένως, η ανάκαμψη της Ουκρανίας πρέπει επίσης να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις αποκέντρωσης. Η αποκέντρωση είναι ανθεκτικότητα. Έχει συμβάλει στη διάσωση της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας και, όπως δείχνει η εμπειρία της Πολωνίας, ισχυρές περιφέρειες θα βοηθήσουν την Ουκρανία να γίνει επιτυχημένο μέλος της ΕΕ.» 

Περισσότερες πληροφορίες:  

• Ο ιστότοπος της διάσκεψης για την ανάκαμψη της Ουκρανίας 2025 διατίθεται εδώ. Οι εγγραφές των συνεδριών είναι διαθέσιμες. Τον Ιούλιο του 2022, πέντε μήνες μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας στην Ουκρανία, η διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας (URC) στο Λουγκάνο προσδιόρισε τις μεθόδους, τις προτεραιότητες και τις κατευθυντήριες αρχές για τη διαδικασία ανάκαμψης της Ουκρανίας. Η URC το 2023 στο Λονδίνο επιδίωξε να κινητοποιήσει χρηματοδότηση του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για την Ουκρανία, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ανακοινώνει δέσμη μέτρων ύψους 50 δισ. ευρώ —τη διευκόλυνση για την Ουκρανία— για τη χρηματοδότηση της ανάκαμψης και της ανασυγκρότησης της Ουκρανίας. Οι URC στο Βερολίνο το 2024 και στη Ρώμη το 2025 επικεντρώθηκαν σε τέσσερις διαστάσεις της ανάκαμψης της Ουκρανίας —επιχειρήσεις, ανθρώπινο κεφάλαιο, τοπικές και περιφερειακές μεταρρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΕΕ.  

• Στις 15 Μαΐου 2025, η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας εξέδωσε «Κοινήδήλωση σχετικά με την ενδυνάμωση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών για την ανασυγκρότηση και τη μελλοντική προσχώρηση της Ουκρανίας στην ΕΕ»με συστάσεις προς τη διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας 2025. Οι συστάσεις της Συμμαχίας περιλάμβαναν εκκλήσεις για ολοκληρωμένο διάλογο σχετικά με τις ανάγκες και τα συμφέροντα των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, ισχυρότερο ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην πλατφόρμα δωρητών για την Ουκρανία, μια «υπηρεσία μίας στάσης» για εταιρικές σχέσεις μεταξύ των περιφερειών και των δήμων της Ουκρανίας και της ΕΕ, και μεγαλύτερη στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων σε τοπικό επίπεδο. 

• Η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δήμων και Περιφερειών για την Ανασυγκρότηση της Ουκρανίας δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 2022 με σκοπό τον συντονισμό των προσπαθειών των περιφερειών, των δήμων, των εδαφικών ενώσεων και των εταίρων για τη στήριξη μιας αποτελεσματικής και βιώσιμης ανασυγκρότησης της Ουκρανίας. Λεπτομερείς πληροφορίες διατίθενται στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ), η οποία συνίδρυσε τη Συμμαχία και λειτουργεί ως γραμματεία της. Ο ιστότοπος της ΕτΠ παρέχει επίσης λεπτομέρειες σχετικά με το έργο της όσον αφορά την Ουκρανία και τις δραστηριότητες της ομάδας εργασίας της για την Ουκρανία. 

• Κατά τη διάσκεψη για την ανάκαμψη της Ουκρανίας, που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη στις 10-11 Ιουλίου 2025, η Πρόεδρος της ΕτΠ Kata Tüttő μίλησε σε πάνελ με θέμα «Οι ουκρανικές κοινότητες ως παγκόσμιο σύμβολο ανθεκτικότητας και ενότητας». Κοινοτική Ανάκαμψη και Ανάπτυξη». Η Antje Grotheer μίλησε σε πάνελ με θέμα «Ανθεκτικότητα και συνοχή μέσω εταιρικών σχέσεων: Τοπική και διεθνής συνεργασία» και συντόνισε την παρουσίαση του Ευρωπαϊκού Κόμβου Εταιρικής Σχέσης. Η Aleksandra Dulkiewicz μίλησε στην παρουσίαση του προγράμματος TIPS4UA (Υποστήριξηπρογραμμάτων κατάρτισης και πρακτικής άσκησης για δήμους της Ουκρανίας). Το TIPS4UA στηρίζει επί του παρόντος την κατάρτιση και την πρακτική άσκηση για ουκρανικούς δήμους με εταίρους σε 17 κράτη μέλη της ΕΕ.  

• Ορισμένα άλλα μέλη της ΕτΠ μίλησαν στη Διάσκεψη για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας με την ιδιότητά τους ως τοπικών και περιφερειακών ηγετών. Ήταν οι εξής: Alberto Cirio, περιφερειάρχης Πεδεμοντίου· Roberto Gualtieri, δήμαρχος Ρώμης· Marco Marsilio, περιφερειάρχης Αμπρούτσο.