Konferencja na temat odbudowy Ukrainy: Kamień milowy dla samorządów lokalnych

Przywódcy lokalni i regionalni z zadowoleniem przyjęli wyniki konferencji na temat odbudowy Ukrainy w 2025 r. jako ważny kamień milowy na drodze do odbudowy i reform Ukrainy oraz jej miast i regionów, wskazując na zobowiązania do zwiększenia wsparcia dla zdolności samorządów lokalnych w Ukrainie oraz dla rozwoju partnerstw międzynarodowych dla ukraińskich regionów i miast.  

Konferencja na temat odbudowy Ukrainy, w której uczestniczyły instytucje międzynarodowe, wszystkie szczeble sprawowania rządów oraz przedstawiciele biznesu i społeczeństwa obywatelskiego, zakończyła się 11 lipca w Rzymie ogłoszeniem przez Unię Europejską utworzenia centrum partnerstwa europejskiego w celu wspierania współpracy międzynarodowej na szczeblu gminnym oraz programu EU4Reconstruction w celu wzmocnienia zarządzania projektami rozwoju regionalnego na Ukrainie. W tygodniach poprzedzających konferencję ukraiński rząd, przy wsparciu Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, zaktualizował również swoją koncepcję decentralizacji, która od 2014 r. kieruje istotnymi reformami samorządu lokalnego w kraju.

Dyskusje na konferencji w sprawie odbudowy Ukrainy, corocznym spotkaniu utworzonym w celu wsparcia Ukrainy po pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 r., zasadniczo odzwierciedlają zalecenia wydane w maju przez Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy.

Przemawiając w imieniu Sojuszu, Kata Tüttő (HU/PES), przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów, powiedziała: „Lokalni przywódcy z całej UE i Ukrainy współpracują na rzecz wzmocnienia struktury naszej Europy. Jest to potrzebne nie tylko do codziennych prac rekonstrukcyjnych prowadzonych przez ukraińskie regiony i miasta, ale także w dłuższej perspektywie. Inwestowanie w zdolności administracji lokalnej jest niezbędne, aby pomóc Ukrainie w jak najlepszym wykorzystaniu dostępnych funduszy i wzmocnić demokrację lokalną”.

URC zaprezentowało również program, który zapewnia ukraińskim urzędnikom szkolenia i staże w gminach UE. Początkowo uruchomiony w tym roku w trybie pilotażowym przez KR wspólnie i U-LEAD z Europą, ogłoszono w Rzymie, że program będzie kontynuowany.

Europejski Komitet Regionów (KR) jest współzałożycielem Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy i pełni funkcję jego sekretariatu.

Obok przewodniczącego Tüttő delegacja wysłana przez KR na konferencję poświęconą odbudowie Ukrainy obejmowała: Antje Grotheer (DE/PES), przewodnicząca grupy roboczej ds. Ukrainy i przewodnicząca parlamentu miasta Brema; Aleksandra Dulkiewicz (PL/EPL), burmistrz Gdańska i sprawozdawczyni KR-u w sprawie pakietu rozszerzeniowego 2024: Ukraina, Mołdawia, Gruzja"; oraz Patrick Molinoz (FR/PES), reprezentujący komisję KR-u odpowiedzialną za stosunki zewnętrzne (CIVEX), wiceprzewodniczący regionu Bourgogne-Franche-Comté. URC było również okazją do spotkania się z ukraińskimi partnerami KR-u, w tym z Witalijem Kliczko, burmistrzem Kijowa i honorowym członkiem KR-u.

Przedstawiciele KR-u i inni członkowie Europejskiego Sojuszu Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy – w tym Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, wiodącej organizacji praw człowieka na kontynencie – podkreślili potrzebę kontynuowania przez rząd Ukrainy reform decentralizacyjnych, argumentując, że wzmocnione uprawnienia i większa niezależność fiskalna umożliwiłyby władzom lokalnym i regionalnym skuteczniejszy wkład w odbudowę kraju i reformy, które Ukraina musi podjąć, aby przystąpić do UE. Zaapelowali również o to, by władze lokalne i regionalne były obserwatorami platformy darczyńców na rzecz Ukrainy, podczas której toczy się wiele strategicznych dyskusji na temat odbudowy Ukrainy. 

Przemawiając podczas szeregu paneli i wydarzeń towarzyszących konferencji na temat odbudowy Ukrainy, członkowie sojuszu zaapelowali do międzynarodowych instytucji finansowych o zwiększenie dostępności ich finansowania dla ukraińskich władz lokalnych i regionalnych, naciskali na programy odbudowy, aby zwiększyć udział finansowania dla samorządów lokalnych, i podkreślili znaczenie partnerstw na szczeblu gminnym i regionalnym. 

Argumentowali, że prawdziwie inkluzywne podejście do odbudowy – z udziałem regionów i miast zaangażowanych w planowanie, a także wdrażanie polityk, programów i projektów – pobudziłoby wzrost lokalnych gospodarek i sprzyjałoby rozwojowi na poziomie społeczności, co mogłoby pomóc w odwróceniu drenażu mózgów spowodowanego inwazją Rosji.

W badaniu poświęconym obecnemu wsparciu dla Ukrainy, opublikowanym przez KR 8 lipca, podkreślono, że wykorzystanie przez UE pożyczek zamiast dotacji, brak bezpośredniego finansowania dla władz lokalnych i regionalnych oraz ograniczone finansowanie dla regionów nakładają znaczne ograniczenia na budowanie zdolności na szczeblu lokalnym i regionalnym w Ukrainie. 

Dyskusje na konferencji poświęconej odbudowie Ukrainy, współorganizowanej przez rządy Ukrainy i Włoch, koncentrowały się na czterech wymiarach odbudowy: mobilizacja przedsiębiorstw, odbudowa społeczna i rozwój kapitału ludzkiego, odbudowa gmin i regionów oraz reformy związane z członkostwem w UE.  

Inne cytaty: 

• Antje Grotheer (DE/PES), przewodnicząca parlamentu miasta Brema i przewodnicząca grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy: „Rozmowa o rekonstrukcji nigdy nie powinna odwracać uwagi od głównego punktu: Musimy powstrzymać destrukcję Ukrainy. Musimy chronić Ukraińców. Musimy powstrzymać bezkarność, która oznacza, że Rosja może atakować niemal bezbronne miasta i popełniać zbrodnie wojenne, zabijając niewinnych cywilów w ich łóżkach. To jest strategiczny priorytet. A jeśli nie możemy myśleć strategicznie o tym, co jest teraz najważniejsze – o ochronie Ukrainy tu i teraz – to obawiam się, że nie będziemy też w stanie myśleć strategicznie o odbudowie Ukrainy”. 

• Aleksandra Dulkiewicz (PL/EPL), burmistrz Gdańska i była przewodnicząca grupy roboczej KR-u ds. Ukrainy: „Noc po nocy Rosja zabija cywilów, gdy śpią. Jednym z celów tego terroru jest złamanie zdolności ukraińskich służb ratunkowych i lokalnych administracji. Lokalni urzędnicy są na pierwszej linii frontu w wojnie – potrzebują naszej pomocy. Będą też pionierami w odbudowie Ukrainy, dlatego musimy zainwestować czas, wysiłek i pieniądze, aby je wesprzeć. Decentralizacja bardzo pomogła Ukrainie: To musi być jasno zrozumiane. W związku z tym ożywienie gospodarcze na Ukrainie musi również kontynuować reformy decentralizacyjne. Decentralizacja to odporność. Pomogła uratować niepodległość Ukrainy i, jak pokazuje doświadczenie Polski, silne regiony pomogą Ukrainie stać się odnoszącym sukcesy członkiem UE. 

Więcej informacji:  

• Strona internetowa konferencji w sprawie odbudowy Ukrainy w 2025 r. znajduje się tutaj. Dostępne są nagrania z sesji. W lipcu 2022 r., pięć miesięcy po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, na konferencji na temat odbudowy Ukrainy w Lugano określono metody, priorytety i zasady przewodnie procesu odbudowy Ukrainy. URC w 2023 r. w Londynie starała się zmobilizować finansowanie z sektora publicznego i prywatnego dla Ukrainy, a Komisja Europejska ogłosiła pakiet o wartości 50 mld euro – Instrument na rzecz Ukrainy – w celu sfinansowania odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy. URC w Berlinie w 2024 r. i w Rzymie w 2025 r. koncentrowały się na czterech wymiarach odbudowy Ukrainy – biznesie, kapitale ludzkim, reformach lokalnych i regionalnych oraz reformach związanych z UE.  

• 15 maja 2025 r. Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy wydał„Wspólne oświadczenie w sprawie wzmocnienia pozycji władz lokalnych i regionalnych na rzecz odbudowy i przyszłego przystąpienia Ukrainy do UE”,zawierające zalecenia na konferencję w sprawie odbudowy Ukrainy w 2025 r. Wśród zaleceń sojuszu znalazły się apele o kompleksowy dialog na temat potrzeb i interesów władz lokalnych i regionalnych, wzmocnienie roli władz lokalnych i regionalnych w ukraińskiej platformie darczyńców, „punkt kompleksowej obsługi” dla partnerstw między ukraińskimi i unijnymi regionami i miastami oraz większe wsparcie na rzecz budowania zdolności na szczeblu lokalnym. 

• Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy został utworzony w lipcu 2022 r. w celu koordynacji wysiłków regionów, miast, stowarzyszeń terytorialnych i partnerów na rzecz wspierania skutecznej i zrównoważonej odbudowy Ukrainy. Szczegółowe informacje można znaleźć na stronie internetowej Europejskiego Komitetu Regionów (KR-u), który jest współzałożycielem sojuszu i pełni funkcję jego sekretariatu. Na stronie internetowej KR-u znajdują się również szczegółowe informacje na temat jego prac związanych z Ukrainą oraz działań jego grupy roboczej ds. Ukrainy. 

• Na konferencji poświęconej odbudowie Ukrainy, która odbyła się w Rzymie w dniach 10–11 lipca 2025 r., przewodnicząca KR-u Kata Tüttő zabrała głos podczas panelu pt. „Wspólnoty ukraińskie jako globalny symbol odporności i jedności. Odbudowa i rozwój społeczności". Antje Grotheer zabrała głos w panelu pt. „Odporność i spójność dzięki partnerstwom: Współpraca lokalna i międzynarodowa” oraz moderowała prezentację Centrum Partnerstwa Europejskiego. Aleksandra Dulkiewicz zabrała głos podczas prezentacji programu TIPS4UA (ProgramSzkolenia i Praktyki Wspierania Gmin Ukraińskich). TIPS4UA wspiera obecnie szkolenia i staże dla ukraińskich gmin z partnerami w 17 państwach członkowskich UE.  

• Szereg innych członków KR-u zabrało głos na konferencji w sprawie odbudowy Ukrainy jako przywódcy lokalni i regionalni. Były to: Alberto Cirio, przewodniczący regionu Piemont; Roberto Gualtieri, burmistrz Rzymu; Marco Marsilio, przewodniczący regionu Abruzja.