Οι δήμοι και οι περιφέρειες ζητούν ευρωπαϊκή προτίμηση για αμυντική στρατηγική που ενισχύει την ασφάλεια

Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των σημερινών προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας, από τον αντίκτυπο του πολέμου στην Ουκρανία έως την πίεση στα εξωτερικά σύνορα και τις υβριδικές απειλές, καθιστώντας την τοπική ανθεκτικότητα και ετοιμότητα πιο ζωτικής σημασίας από ποτέ. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) πραγματοποίησαν συζήτηση και ενέκριναν γνωμοδότηση με θέμα «Ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα 2030» κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 15ης Οκτωβρίου, στην οποία διατυπώνονται σαφή αιτήματα για να διασφαλιστεί ότι οι αμυντικές φιλοδοξίες της Ευρώπης ενισχύουν την ασφάλεια, ενισχύοντας παράλληλα τις τοπικές βιομηχανίες. 

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, που πραγματοποιήθηκε με τον στρατηγό Christophe Gomart (FR/EPP), μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και εισηγητή του σχεδίου έκθεσης σχετικά με την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα για το 2030: αξιολόγηση των αναγκών», τα μέλη της ΕτΠ τόνισαν ότι οι περιφέρειες διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στην οικοδόμηση συνεργατικών σχηματισμών στον τομέα της άμυνας και της τεχνολογίας διπλής χρήσης, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές. Τόνισαν ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις εξωτερικές παραμεθόριες περιοχές που διατρέχουν κίνδυνο επίθεσης, με στοχευμένη κοινωνικοοικονομική στήριξη, και ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει επίσης να αναγνωριστούν ως βασικοί παράγοντες για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανθεκτικότητας των πολιτών έναντι υβριδικών απειλών. 

Τα μέλη της ΕτΠ ενέκριναν γνωμοδότηση που περιλαμβάνει τοποκεντρικές συστάσεις και νομοθετικές προτάσεις τροποποίησης προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η ετοιμότητα για το 2030 λαμβάνει υπόψη την εδαφική πραγματικότητα, τα πλεονεκτήματα και τις προκλήσεις, και ότι ωφελεί τους συνεργατικούς σχηματισμούς και τις ΜΜΕ στην ΕΕ και ενισχύει την εδαφική συνοχή της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι η πολιτική συνοχής μπορεί να στηρίξει την αμυντική βιομηχανία εάν συμβάλλει στη δημιουργία περιφερειακών θέσεων εργασίας και στην οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με τη βασική αποστολή της. Η γνωμοδότηση ζητεί επίσης την περαιτέρω ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ της πολιτικής συνοχής και των αμυντικών στόχων. Σημειώνοντας ότι το μέσο «Δράση για την ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE) έχει ήδη εγκριθεί από το Συμβούλιο, τα μέλη της ΕτΠ τόνισαν ότι θα πρέπει να υπάρχει ισχυρός ορισμός της ευρωπαϊκής προτίμησης, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι σημαντικές επενδύσεις που απαιτούνται για την ασφάλεια της ΕΕ θα τροφοδοτήσουν τις τοπικές βιομηχανίες της ΕΕ και θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή κυριαρχία. Υπογράμμισαν ότι η χρηματοδότηση πρέπει να ωφελεί πρωτίστως τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ουκρανία και ότι τουλάχιστον το 70 % του κόστους των αμυντικών συνιστωσών στα χρηματοδοτούμενα έργα θα πρέπει να προέρχεται από την ΕΕ, με την αρχή σχεδιασμού να εδρεύει εντός της Ένωσης.  

Οι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες τόνισαν την ανάγκη διατήρησης της περιφερειακής συνοχής κατά την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ, διασφαλίζοντας ότι τα εδάφη που φιλοξενούν αμυντικούς συνεργατικούς σχηματισμούς και εθνικούς πρωταθλητές παραμένουν ανταγωνιστικά. Στη γνωμοδότηση, τα μέλη της ΕτΠ προειδοποιούν επίσης ότι τα τρέχοντα δημοσιονομικά όρια και η τετραετής πορεία για τις αμυντικές δαπάνες ενέχουν τον κίνδυνο «δημοσιονομικού γκρεμού» και ζητούν, αντ’ αυτού, να παραταθεί το χρονοδιάγραμμα έως το 2032, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα των κυβερνήσεων και της βιομηχανίας. Τόνισαν ότι η εξάρτηση από το χρέος για τη διαρθρωτική χρηματοδότηση της ασφάλειάς μας δεν είναι βιώσιμη και πρότειναν, ως εκ τούτου, τη θέσπιση ενός νέου συστήματος γνήσιων ιδίων πόρων για τη διασφάλιση της ικανότητας της ΕΕ να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας στο μέλλον. 

Παράθεση  

Εισηγητής Ricardo Rio (PT/EPP), δήμαρχος Μπράγκα: «Η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αύξηση των στρατιωτικών επενδύσεων. Πρέπει να βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο όραμα που ενισχύει την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων μας, την ανταγωνιστικότητα των εδαφών μας και τη συνοχή μεταξύ των περιφερειών μας. Η νέα ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διαφύλαξη της ασφάλειας της Ευρώπης, τη στήριξη των συμμάχων μας, όπως η Ουκρανία, και τη διασφάλιση ότι η Ευρώπη είναι καλύτερα προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών από τη Ρωσία και πέραν αυτής. Οι δήμοι και οι περιφέρειες διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο: είμαστε εμείς που μετατρέπουμε αυτή τη στρατηγική σε συγκεκριμένη δράση που προστατεύει τους πολίτες, προωθεί την καινοτομία και προωθεί τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.» 

Στρατηγός Christophe Gomart (FR/EPP), μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώτος αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ασφάλειας και Άμυνας (SEDE): «Η παρούσα έκθεση με τίτλο «Ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα 2030: Αξιολόγηση των αναγκών» επιδιώκει να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες προτείνοντας νέους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς. Βασιζόμενη σε περισσότερες από 60 συνεντεύξεις με ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες και επενδυτές, εντοπίζει τρεις βασικές προκλήσεις: εξασφάλιση περισσότερων παραγγελιών και προβολής, αύξηση των ποσοστών παραγωγής και βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Εστιάζοντας στην τρίτη πρόκληση, αντιμετωπίζει τις δυσκολίες στην εξασφάλιση χρηματοδότησης, την ανάγκη για πιο ευέλικτες ερμηνείες των κριτηρίων ΠΚΔ για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των επενδυτών και την έλλειψη εξειδικευμένων ευρωπαϊκών επενδυτικών κεφαλαίων μεγάλης κλίμακας. Παρά τις σημαντικές αμυντικές δαπάνες της ΕΕ, η έκθεση υποστηρίζει ότι τα τρέχοντα κονδύλια είναι ανεπαρκή σε σύγκριση με τους παγκόσμιους ομολόγους τους, γεγονός που απαιτεί καινοτόμες χρηματοδοτικές λύσεις για την ενίσχυση του τομέα. Τα ζητήματα αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών. Οι περιφέρειες και τα εδάφη αποτελούν πράγματι το πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της ΕΕ στον τομέα της άμυνας (ΕΒΤΒΑ).» 

Ιστορικό 

• Βίντεο και φωτογραφίες από τη συζήτηση 

• Η ετήσια έκθεση της ΕΕ για το 2025 σχετικά με την κατάσταση των δήμων και των περιφερειών δείχνει ότι η τοπική ασφάλεια δοκιμάζεται: οι κρίσιμες τοπικές υποδομές απειλούνται σοβαρά από κυβερνοεπιθέσεις, η τοπική πολιτική επηρεάζεται από την παραπληροφόρηση και οι περιφέρειες πρέπει πλέον να συμβάλουν στην επέκταση της ετοιμότητας των πολιτών και στη δημιουργία βιομηχανικών συνεργατικών σχηματισμών στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. 

• Στις 22 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών συγκρότησε τηνομάδα εργασίας για τηνάμυνα, υπό την προεδρία του Fernando López Miras (ES/EPP), περιφερειάρχη Μούρθια, με σκοπό την ενσωμάτωση των περιφερειακών και τοπικών προοπτικών στην άμυνα της ΕΕ και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης μέσω της προώθησης της εδαφικής συμβολής στην αμυντική ετοιμότητα, την πολιτική προστασία, την αντιμετώπιση κρίσεων και μια ανταγωνιστική αμυντική βιομηχανία.   

• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 19 Μαρτίου τηΛευκή Βίβλο για τηνευρωπαϊκή άμυνα — Ετοιμότητα 2030 και, στο πλαίσιο του σχεδίου ReArm Europe/Readiness 2030, μια φιλόδοξη δέσμη μέτρων για την άμυνα που παρέχει χρηματοδοτικούς μοχλούς στα κράτη μέλη της ΕΕ για την προώθηση της αύξησης των επενδύσεων σε αμυντικές ικανότητες. Ενώ τοσχέδιο ReArm Europe/Readiness 2030 αποσκοπεί στην ενίσχυση των πανευρωπαϊκών αμυντικών ικανοτήτων με χρηματοδοτικά μέσα, η Λευκή Βίβλος πλαισιώνει μια νέα προσέγγιση στον τομέα της άμυνας και προσδιορίζει τις επενδυτικές ανάγκες. 

• Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε στις 27 Μαΐου τηΔράση Ασφάλειας για τηνΕυρώπη (SAFE) - ένα νέο χρηματοδοτικό μέσο, το οποίο παρέχει έως και 150 δισ. ευρώ σε δάνεια μακράς διάρκειας σε ανταγωνιστικές τιμές στα κράτη μέλη για την επιτάχυνση της αμυντικής ετοιμότητας, επιτρέποντας επείγουσες και σημαντικές επενδύσεις για τη στήριξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Το SAFE βρίσκεται σε καλό δρόμο για να αποτελέσει το πιο επιτυχημένο μέσο για την άμυνα, δεδομένου ότι σε λιγότερο από έξι μήνες έχει διατεθεί το συνολικό ποσό των 150 δισ. EUR σε δάνεια. 

• Η πράξη για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών (ASAP) έχει ως στόχο να αυξήσει την ικανότητα παραγωγής πυρομαχικών σε ολόκληρη την Ευρώπη και, με τον τρόπο αυτό, να βοηθήσει τα κράτη μέλη να ξαναγεμίσουν τα αποθέματά τους και να παραδώσουν πυρομαχικά στην Ουκρανία, προβλέποντας σημεία συμφόρησης και ελλείψεις στις αλυσίδες εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας.