Éilíonn na réigiúin agus na cathracha tosaíocht Eorpach do straitéis chosanta lena neartaítear an tslándáil

Tá réigiúin agus cathracha na hEorpa ar thúslíne dhúshláin slándála an lae inniu, ó thionchar an chogaidh san Úcráin go brú ar theorainneacha seachtracha agus ar bhagairtí hibrideacha, rud a fhágann go bhfuil athléimneacht agus ullmhacht áitiúil níos tábhachtaí ná riamh. Sa chomhthéacs sin, bhí díospóireacht ag comhaltaí Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR) agus ghlac siad tuairim maidir le hUllmhacht Eorpach um Chosaint 2030 le linn an tseisiúin iomlánaigh an 15 Deireadh Fómhair, inar leagadh amach éilimh shoiléire chun a áirithiú go neartóidh uaillmhianta cosanta na hEorpa an tslándáil agus tionscail áitiúla á gcumhachtú ag an am céanna. 

Le linn na díospóireachta, a tionóladh leis an nGinearál Christophe Gomart (FR/PPE), Feisire de Pharlaimint na hEorpa, agus rapóirtéir maidir le ‘Dréacht-tuarascáil maidir le hUllmhacht Cosanta Eorpach 2030: measúnú ar riachtanais’, chuir comhaltaí CnaR i bhfios go láidir go bhfuil ról cinntitheach ag na réigiúin maidir le braislí teicneolaíochta cosanta agus dé-úsáide a fhorbairt, go háirithe i limistéir teorann. Chuir siad i dtábhacht nach mór aird ar leith a thabhairt ar réigiúin teorann seachtraí atá i mbaol ionsaithe, le tacaíocht shocheacnamaíoch spriocdhírithe agus gur cheart údaráis áitiúla agus réigiúnacha a aithint freisin mar phríomhghníomhaithe chun borradh a chur faoin ullmhacht shibhialta agus faoin athléimneacht i gcoinne bagairtí hibrideacha. 

Ghlac comhaltaí CnaR tuairim lena n-áirítear moltaí áitbhunaithe agus tograí le haghaidh leasú reachtach chun a áirithiúgo gcuirfear réaltachtaí, sócmhainní agus dúshláin chríochacha san áireamh in Ullmhacht2030, agus go rachaidh sé chun tairbhe do bhraislí agus do FBManna san Aontas agus go neartóidh sé comhtháthú críochach an Aontais, agus thug siad dá n-aire gur féidir leis an mBeartas Comhtháthaithe tacú leis an tionscal cosanta má chuireann sé le cruthú post réigiúnach agus leis an bhfás eacnamaíoch, i gcomhréir lena phríomh-mhisean. Iarrtar sa tuairim freisin go ndéanfaí sineirgí idir an Beartas Comhtháthaithe agus cuspóirí cosanta a neartú a thuilleadh. Ag tabhairt dá n-aire go bhfuil an ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip (SAFE) glactha cheana féin ag an gComhairle, chuir comhaltaí CnaR i bhfios go láidir gur cheart sainmhíniú láidir a bheith ann ar fhabhar Eorpach, chun a áirithiú go gcuirfear an infheistíocht shuntasach is gá le haghaidh shlándáil an Aontais san áireamh i dtionscail áitiúla an Aontais agus chun ceannasacht na hEorpa a threisiú. Chuir siad i bhfios go láidir nach mór cistiú a bheith chun tairbhe Bhallstáit an Aontais agus na hÚcráine go príomha agus gur cheart 70 % ar a laghad de chostas na gcomhpháirteanna cosanta i dtionscadail chistithe a bheith de thionscnamh an Aontais, le húdarás deartha bunaithe laistigh den Aontas.  

Leag na ceannairí áitiúla agus réigiúnacha béim ar an ngá atá leis an gcomhtháthú réigiúnach a chaomhnú agus tionscal cosanta an Aontais á neartú, lena n-áiritheofar go leanfaidh na críocha a bhfuil braislí cosanta agus curaidh náisiúnta á n-óstáil acu de bheith iomaíoch. Sa tuairim sin, thug comhaltaí CnaR rabhadh freisin go bhfuil an baol ann go mbeadh ‘aill fhioscach’ ann de dheasca na dteorainneacha fioscacha atá ann faoi láthair agus conair ceithre bliana don chaiteachas cosanta agus d’iarr siad, ina ionad sin, go mbeadh tréimhse ama fhadaithe ann go dtí 2032 chun cobhsaíocht a thabhairt do rialtais agus do thionscail. Chuir siad i dtábhacht nach inbhuanaithe é a bheith ag brath ar fhiachas chun ár slándáil a mhaoiniú go struchtúrach agus mhol siad, dá bhrí sin, córas nua fíoracmhainní dílse a bhunú chun cumas an Aontais freagairt go héifeachtach do dhúshláin slándála amach anseo a ráthú. 

Luaigh  

Rapóirtéir Ricardo Rio (PT/PPE), Méara Braga: ‘Ní féidir le slándáil na hEorpa brath ar infheistíocht mhíleata mhéadaithe amháin. Ní mór é a thógáil ar fhís chomhtháite lena neartaítear athléimneacht ár bpobal, iomaíochas ár gcríoch, agus an comhtháthú i measc ár réigiún. Tá an Straitéis Eorpach nua um Chosaint ríthábhachtach chun slándáil na hEorpa a chosaint, chun tacú lenár gcomhghuaillithe amhail an Úcráin, agus chun a chinntiú go mbeidh an Eoraip níos ullmhaithe chun aghaidh a thabhairt ar bhagairtí atá ag teacht chun cinn ón Rúis agus níos faide i gcéin. Tá ról cinntitheach ag na cathracha agus na réigiúin: is sinne a dhéanann gníomhaíocht nithiúil den straitéis sin lena gcosnaítear saoránaigh, lena gcothaítear nuálaíocht, agus lena spreagtar forbairt inbhuanaithe chuimsitheach.’ 

An Ginearál Christophe Gomart (FR/PPE), Feisire de Pharlaimint na hEorpa agus an Chéad Leas-Chathaoirleach ar an gCoiste um Shlándáil agus um Chosaint (SEDE): ‘An tuarascáil seo maidir le ‘Ullmhacht Eorpach um Chosaint 2030: Measúnú ar Riachtanais’, féachtar le cuideachtaí cosanta Eorpacha a neartú trí shásraí maoiniúcháin nua a mholadh. Agus leas á bhaint as breis agus 60 agallamh le cuideachtaí agus infheisteoirí cosanta Eorpacha, sainaithnítear trí phríomhdhúshlán ann: níos mó orduithe agus infheictheachta a áirithiú, rátaí táirgthe a mhéadú, agus rochtain ar mhaoiniú a fheabhsú. Agus é ag díriú ar an tríú dúshlán, tugann sé aghaidh ar dheacrachtaí maidir le maoiniú a fháil, ar an ngá atá le léirmhínithe níos solúbtha ar chritéir ESG chun rannpháirtíocht infheisteoirí a spreagadh, agus ar an nganntanas cistí infheistíochta Eorpacha speisialaithe ar mhórscála. D’ainneoin caiteachas suntasach ar chosaint an Aontais, áitítear sa tuarascáil nach leor na leithdháiltí atá ann faoi láthair i gcomparáid le contrapháirtithe domhanda, rud a fhágann go bhfuil gá le réitigh nuálacha mhaoiniúcháin chun an earnáil a neartú. Tá na saincheisteanna sin i gcroílár ábhair imní Choiste Eorpach na Réigiún. Go deimhin, is iad na réigiúin agus na críocha an bealach chun bonn teicneolaíoch agus tionsclaíoch cosanta an Aontais (EDTIB) a fhorbairt.’ 

Cúlra 

• Físeán agus grianghraif ón díospóireacht 

• Léiríteari dTuarascáil Bhliantúil 2025 an Aontais maidir le Staid na Réigiún agus na gCathrachago bhfuil an tslándáil áitiúil á tástáil: tá bonneagar áitiúil criticiúil faoi bhagairt thromchúiseach ó chibirionsaithe, tá tionchar ag mífhaisnéis ar an bpolaitíocht áitiúil, agus ní mór do réigiúin rannchuidiú anois le hullmhacht shibhialta a leathnú agus le braislí tionsclaíocha a chruthú in earnáil na slándála agus na cosanta. 

• An 22 Meán Fómhair, sheol Coiste Eorpach na Réigiún anMheitheal um Chosaint, faoi chathaoirleacht Fernando López Miras (ES/PPE), Uachtarán Réigiún Murcia, chun peirspictíochtaí réigiúnacha agus áitiúla a leabú i gcosaint an Aontais agus chun athléimneacht na hEorpa a neartú trí rannchuidithe críochacha leis an ullmhacht cosanta, leis an gcosaint shibhialta, leis an bhfreagairt ar ghéarchéimeanna agus le tionscal cosanta iomaíoch a chur chun cinn.   

• An 19 Márta,thíolaican Coimisiún Eorpach anPáipéar Bán maidirle Cosaint na hEorpa – Ullmhacht 2030 agus, mar chuid de Phlean/Ullmhacht ReArm na hEorpa 2030, pacáiste uaillmhianach cosanta lena gcuirtear luamháin airgeadais ar fáil do Bhallstáit an Aontais chun borradh infheistíochta i gcumais chosanta a spreagadh. Cé go bhfuil sé d’aidhm agPlean/Ullmhacht ReArm na hEorpa 2030cumais chosanta uile-Eorpacha a neartú le hacmhainní airgeadais, leagtar amach sa Pháipéar Bán cur chuige nua i leith na cosanta agus sainaithnítear riachtanais infheistíochta ann. 

• An 27 Bealtaine, ghlac Comhairle an Aontais Eorpaigh anGhníomhaíocht Slándála don Eoraip (SAFE) - ionstraim airgeadais nua, lena gcuirtear suas le €150 billiún ar fáil in iasachtaí fadaibíochta ar phraghas iomaíoch do na Ballstáit chun dlús a chur leis an ullmhacht cosanta trí infheistíochtaí práinneacha móra a cheadú chun tacú le tionscal cosanta na hEorpa. Tá SAFE ar an mbóthar ceart le bheith ar an ionstraim is rathúla maidir le cosaint ós rud é gur sannadh méid iomlán na n-iasachtaí dar luach EUR 150 billiún laistigh de thréimhse níos lú ná sé mhí. 

• Is é is aidhm donGhníomh chun Tacú le Táirgeadh Armlóin (ASAP)borradh a chur faoin acmhainneacht táirgeachta armlóin ar fud na hEorpa agus leis sin, cabhrú leis na Ballstáit a stoic a athlíonadh agus armlón a sheachadadh chuig an Úcráin trí scrogaill agus ganntanais sna slabhraí soláthair cosanta a thuar.